- Kandidaten
- Dicht bij en ver van
- Wonen
- Verkeer
- Klimaat
- Natuur
- Zorg
- Veiligheid
- Asiel
- Economie
- Cultuur
- Bestuur
- Geld
De ChristenUnie Hilversum/Wijdemeren presenteert een programma voor de nieuwe gemeente Hilversum (inclusief de dorpen van Wijdemeren), vanuit een christelijke rentmeesterschaps- en barmhartigheidsvisie. De accenten liggen op kinderen en kwetsbare inwoners, een betaalbaar huis, groen en een klimaatneutrale en circulaire gemeente, lopen, fietsen en OV vóór de auto, en een betrouwbare overheid met een behoudende financiële koers.
Gezamenlijke lijst van de afdelingen Hilversum en Wijdemeren van de ChristenUnie. In 2022 goed voor 1 zetel in elk van beide raden.
Wat de partij zelf vooropzet
- Toekomst voor kinderen en jongeren: stabiele gezinnen, preventie en jeugdhulp dicht bij school
- Zorg voor wie het niet vanzelf gaat: eenzaamheid, armoede en schulden (sociaal incasseren, schuldhulp binnen twee weken)
- Betaalbaar huis voor jong en oud: bouwen in alle prijsklassen, verdichten en hoogte in bij OV-knooppunten, voorrang voor jongeren
- Groen en circulair: 3-30-300-norm, klimaatneutraal en circulair Hilversum uiterlijk 2050, warmtenet en isolatie
- Bereikbaarheid volgens STOMP: 30 km/u als norm, fietsagenda en betere busverbindingen, betaald parkeren alleen met draagvlak
- Betrouwbare, open overheid: dorpsbudgetten, right to challenge, fysiek loket
- Veilige en weerbare samenleving: aanpak van drank, drugs, gokken, ondermijning en mensenhandel
- Financieel gezond: schuldquote maximaal 130% en geen risicovolle investeringen
Kandidaten
25 kandidaten, in de volgorde van het stembiljet.
1 Bas NanningaHilversumIs gemeenteraadslid en fractievoorzitter van de ChristenUnie in Hilversum, met de portefeuilles bestuur, organisatie, veiligheid en ruimtelijke ordening.
bron
2 Marjan Pronk-LigthartLoosdrechtIs raadslid in Wijdemeren en draait vooruitlopend op de fusie al mee in Hilversum.
bron
12 Bert ter StegeKortenhoefIs voorzitter van de ChristenUnie-afdeling Wijdemeren en beoogd voorzitter per 1 januari 2027.
bron
14 Bianca van der Horst-HammingHilversumRicht zich op een gemeente waarin alle kernen ertoe doen en alle inwoners zich gezien, gehoord en veilig voelen.
bron
15 Tamara Verhoeff-MollHilversumRicht zich op een leefbaar, toekomstbestendig en groen Hilversum, onder meer met voldoende groen in de wijk.
bron
22 Egbert IJmkerHilversumIs penningmeester van het bestuur van ChristenUnie Hilversum en richt zich op watersport en waterrecreatie.
bron
24 Aafke Vreugdenhil-de BlecourtHilversumIs algemeen bestuurslid van ChristenUnie Hilversum; haar bestuurstermijn loopt af per 1 januari 2027.
bron
Namen, volgorde en woonplaats komen uit de bekendmaking van het centraal stembureau (Gemeenteblad 2026, nr. 499712). Foto's en beschrijvingen komen van de partij zelf of van de gemeente; een LinkedIn-profiel staat er alleen bij als twee controles los van elkaar bij dezelfde persoon uitkwamen. Staat er niets bij een naam, dan is er niets gevonden dat zeker genoeg was. Hoe dit is nagelopen.
Dicht bij en ver van
Berekend uit de standpunten op de stellingen waar beide partijen een positie hebben. Van ChristenUnie zijn 64 van de 90 standpunten bekend.
Het dichtst bij
- D6679%
- PRO78%
- Partij voor de Dieren76%
- Volt74%
Het verst van
- FVD42%
- Dorp voor Dorp45%
- BBB49%
Waar ChristenUnie en D66 toch uit elkaar gaan
Ook als omwonenden ervoor zijn, blijft de gemeente zich verzetten tegen grote windturbines in en vlak bij de gemeente.ChristenUnie: eerder eens · D66: oneens
ChristenUnie Eerder eens Grote windturbines niet haalbaar; wel draagvlak als voorwaarde voor opwek.
De partij vindt grote windturbines niet haalbaar en wil dat de gemeente zich verzet tegen grote windmolens vlak bij de dorpen. Lokale opwek moet passen in de omgeving en voldoende draagvlak hebben; wat zij doet als omwonenden voor zijn, zegt ze niet. In de raad stemde zij in 2025 tegen een brief aan de provincie Utrecht hierover.
“Lokale opwek moet passen in de omgeving en voldoende draagvlak hebben. Grote windturbines vinden we daarom niet haalbaar”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Windturbines in het buitengebied toestaan'; Stemgids: 'zich verzetten tegen de komst van grote windmolens vlak bij de dorpen' (voor); Raad Hilversum, 29-01-2025: M25-002 (CU tegen)D66 Oneens Windturbines verkennen; draagvlak is randvoorwaarde
De partij verzet zich niet principieel tegen grote windturbines, maar wil windenergie verkennen, met draagvlak van inwoners en een goed participatieproces als voorwaarde. De fractie in Wijdemeren steunde wel moties tegen de turbines bij Nederhorst den Berg, die in Hilversum niet.
“Draagvlak van inwoners en een goed participatieproces zijn daarbij een randvoorwaarde.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'De gemeente moet zich verzetten tegen de komst van grote windmolens vlak bij de dorpen' (tegen); MijnStem: 'Windturbines in het buitengebied toestaan'Om meer woningen te bouwen mag de gemeente kleine stukken openbaar groen in wijken en dorpen bebouwen.ChristenUnie: oneens · D66: eerder eens
ChristenUnie Oneens Groen in kernen uitbreiden; in groenarme buurten geen groen kwijt.
De partij wil het groen binnen de bebouwde kom waar mogelijk uitbreiden en bouwen en vergroenen samen laten gaan. Voor buurten met weinig groen steunde zij dat er geen openbaar groen meer verdwijnt.
“We willen dit tij keren door in de komende periode, waar mogelijk het groen binnen de bebouwde kom uit te breiden.”
Verkiezingsprogramma: p. 37; Stemgids: 'In buurten met weinig groen mag er geen openbaar groen meer verdwijnen' (voor); Raad Hilversum, 15-05-2024: A24-66 (CU voor)D66 Eerder eens Liever niet, maar desnoods groen opofferen voor woningen
De partij wil liever geen groen opofferen en zeker niet bouwen op de hei of in de natuur, maar vindt de woningnood zo groot dat het desnoods moet. In buurten met weinig groen wil ze juist geen openbaar groen meer kwijt.
“Liever niet, we willen zeker niet bouwen op de hei of in de natuur. De woningnood is echter enorm, dus we kijken slim wat wel kan.”
Reactie van de partij in Hilversums Nieuws: Hilversums Nieuws 22-10-2026: 'Hilversum moet desnoods groen opofferen om woningnood aan te pakken' (eens); Stemgids: 'In buurten met weinig groen mag er geen openbaar groen meer verdwijnen' (voor)Hilversum verlaagt het maximum aantal coffeeshops.ChristenUnie: eens · D66: eerder oneens
ChristenUnie Eens Geen nieuwe coffeeshops en vermindering waar mogelijk.
De partij wil geen nieuwe coffeeshops: verdwijnt er één, dan komt er geen nieuwe voor terug, zodat het aantal waar mogelijk afneemt.
“Als een coffeeshop verdwijnt, komt er geen nieuwe voor terug. Waar mogelijk wordt het aantal coffeeshops verminderd.”
Verkiezingsprogramma: p. 58; MijnStem: 'Het aantal coffeeshops verminderen'D66 Eerder oneens Het aantal coffeeshops niet verminderen
De partij vindt dat minder coffeeshops geen probleem oplost en tot meer overlast en criminaliteit leidt. Ze wil slimme keuzes die gezondheid, veiligheid en vrijheid combineren.
“Het verminderen van het aantal coffeeshops in Hilversum lost geen probleem op en leidt tot meer overlast en criminaliteit.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Het aantal coffeeshops verminderen'De gemeente beperkt de openingstijden van winkels op zondag weer.ChristenUnie: eerder eens · D66: oneens
ChristenUnie Eerder eens Zondag is een rustmoment; tegen ruimere openingstijden.
De partij ziet de zondag als collectief rustmoment en vindt dat winkeliers niet gedwongen mogen worden te openen. Zij is tegen ruimere openingstijden en stemde in 2024 tegen de Winkeltijdenverordening; terugdraaien noemt zij zelf niet.
“Vanuit onze christelijke levensovertuiging genieten wij van de zondag als collectief moment om te genieten van rust, kerkdiensten, verstilling en van gezin en familie.”
Verkiezingsprogramma: p. 32; Stemgids: 'Winkels moeten op zondag ruimer open mogen' (tegen); Raad Hilversum, 18-12-2024: Winkeltijdenverordening 2024 (CU tegen)D66 Oneens Ruimere zondagsopenstelling voor winkels
De partij was voorstander van ruimere openingstijden op zondag, omdat dat voor ondernemers en consumenten prettiger is. In 2024 stemde de fractie voor de ruimere winkeltijden.
“We waren voorstander van ruimere openingstijden op zondag omdat dit voor ondernemers en consumenten prettiger is.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Winkels moeten op zondag ruimer open mogen' (voor); Raad Hilversum, 18-12-2024: Winkeltijdenverordening (D66 voor)
Volledige vergelijking van deze twee partijen
Waar ChristenUnie en PRO toch uit elkaar gaan
Ook als omwonenden ervoor zijn, blijft de gemeente zich verzetten tegen grote windturbines in en vlak bij de gemeente.ChristenUnie: eerder eens · PRO: oneens
ChristenUnie Eerder eens Grote windturbines niet haalbaar; wel draagvlak als voorwaarde voor opwek.
De partij vindt grote windturbines niet haalbaar en wil dat de gemeente zich verzet tegen grote windmolens vlak bij de dorpen. Lokale opwek moet passen in de omgeving en voldoende draagvlak hebben; wat zij doet als omwonenden voor zijn, zegt ze niet. In de raad stemde zij in 2025 tegen een brief aan de provincie Utrecht hierover.
“Lokale opwek moet passen in de omgeving en voldoende draagvlak hebben. Grote windturbines vinden we daarom niet haalbaar”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Windturbines in het buitengebied toestaan'; Stemgids: 'zich verzetten tegen de komst van grote windmolens vlak bij de dorpen' (voor); Raad Hilversum, 29-01-2025: M25-002 (CU tegen)PRO Oneens Verzet tegen windturbines bij dorpen steunt de partij niet
De partij is voor windenergie en wil geschikte plaatsen identificeren en zo snel mogelijk projecten starten. Ze is tegen het verzet van de gemeente tegen grote windmolens bij de dorpen, zoals bij Nederhorst den Berg.
“PRO is voor zonneweides en windenergie. We gaan geschikte plaatsen identificeren en zo snel mogelijk projecten opstarten.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: verzet tegen grote windmolens vlak bij de dorpen (tegen); MijnStem: 'Windturbines in het buitengebied toestaan'; programma p. 28Per wijk of dorp werkt de gemeente met één vaste zorgaanbieder voor jeugdhulp en Wmo, ook als inwoners dan minder te kiezen hebben.ChristenUnie: eerder oneens · PRO: eens
ChristenUnie Eerder oneens Inwoners moeten kunnen kiezen, ook voor identiteitsgebonden zorg.
De partij wil dat zorgvragers via een pgb zorg kunnen inkopen als de gemeente die niet heeft gecontracteerd, ook identiteitsgebonden zorg. Zij stemde in 2022 tegen een plan om het aantal zorgaanbieders terug te dringen.
“Zo hebben zorgvragers altijd de mogelijkheid om identiteitsgebonden of andere noodzakelijke zorg in te kopen als deze niet gecontracteerd is.”
Stemgedrag in de raad: p. 12; Raad Hilversum, 08-06-2022: M22-36a beperking marktwerking in de zorg (CU tegen, verworpen 16-21)PRO Eens Liefst één zorgaanbieder per wijk of dorp
De partij wil per wijk of dorp liefst één zorgaanbieder voor jeugdzorg en Wmo in plaats van twaalf, met scherpere kwaliteitscriteria.
“We willen per wijk of dorp niet 12 maar het liefst één zorgaanbieder voor Jeugdzorg en WMO, met scherpere kwaliteitscriteria.”
Verkiezingsprogramma: p. 15De gemeente beperkt de openingstijden van winkels op zondag weer.ChristenUnie: eerder eens · PRO: oneens
ChristenUnie Eerder eens Zondag is een rustmoment; tegen ruimere openingstijden.
De partij ziet de zondag als collectief rustmoment en vindt dat winkeliers niet gedwongen mogen worden te openen. Zij is tegen ruimere openingstijden en stemde in 2024 tegen de Winkeltijdenverordening; terugdraaien noemt zij zelf niet.
“Vanuit onze christelijke levensovertuiging genieten wij van de zondag als collectief moment om te genieten van rust, kerkdiensten, verstilling en van gezin en familie.”
Verkiezingsprogramma: p. 32; Stemgids: 'Winkels moeten op zondag ruimer open mogen' (tegen); Raad Hilversum, 18-12-2024: Winkeltijdenverordening 2024 (CU tegen)PRO Oneens Winkels mogen op zondag ruimer open
De partij vindt dat winkels op zondag ruimer open mogen. PvdA stemde in december 2024 nog tegen de Winkeltijdenverordening 2024.
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: winkels op zondag ruimer open (voor, geen toelichting)Een school in een monumentaal gebouw krijgt nieuwbouw als dat goedkoper en beter is; het oude pand krijgt een andere functie.ChristenUnie: eerder oneens · PRO: eens
ChristenUnie Eerder oneens Renovatie van schoolgebouwen gaat voor slopen en nieuwbouw.
De partij wil dat de gemeente beter plant wanneer welke school investeringen nodig heeft, zodat schoolgebouwen gerenoveerd en verduurzaamd kunnen worden. Renovatie heeft haar voorkeur boven slopen en nieuw bouwen; over monumentale scholen of een andere functie voor het oude pand zegt ze niets apart.
“Renovatie van bestaande gebouwen heeft daarbij de voorkeur boven slopen en nieuwbouwen.”
Verkiezingsprogramma: p. 9PRO Eens Monumentale scholen herbestemmen en nieuwe scholen bouwen
De partij wil een aantal monumentale schoolgebouwen herbestemmen naar wonen met behoud van de monumentale status, en voor de leerlingen moderne scholen bouwen.
“Een aantal hiervan willen wij herbestemmen naar wonen, met behoud van de monumentale status. Voor de leerlingen bouwen we dan moderne scholen”
Verkiezingsprogramma: p. 20
Volledige vergelijking van deze twee partijen
Waar ChristenUnie en Partij voor de Dieren toch uit elkaar gaan
Betaald parkeren komt alleen in een straat of buurt als een meerderheid van de bewoners daar zelf voor kiest.ChristenUnie: eerder eens · Partij voor de Dieren: oneens
ChristenUnie Eerder eens Betaald parkeren in woonbuurten alleen bij voldoende draagvlak.
De partij wil betaald parkeren in woonbuurten alleen uitbreiden bij voldoende draagvlak van bewoners en in logische, aaneengesloten gebieden. Een formele meerderheidsstemming van bewoners noemt zij niet.
“Uitbreiding van betaald parkeren in woonbuurten gebeurt alleen bij voldoende draagvlak van bewoners en alleen in logische, aaneengesloten gebieden.”
Verkiezingsprogramma: p. 48Partij voor de Dieren Oneens Betaald parkeren in de hele stad, niet per buurt kiezen
De partij wil betaald parkeren in heel Hilversum invoeren, in alle wijken, en geen nieuwe parkeerplekken op straat. Een buurt die zelf kiest of er betaald parkeren komt, past daar niet bij.
“Er komt betaald parkeren in de hele stad Hilversum en de tweede en opvolgende parkeervergunningen blijven duurder.”
Verkiezingsprogramma: p. 56; MijnStem: 'Betaald parkeren in het centrum en de wijken van Hilversum' (100 = uitbreiden)De gemeente hangt ook buiten het centrum camera's op, op plekken waar vaak overlast is.ChristenUnie: eerder eens · Partij voor de Dieren: oneens
ChristenUnie Eerder eens Cameratoezicht uitbreiden alleen terughoudend en als het aantoonbaar helpt.
De partij wil uitbreiding van cameratoezicht naar nieuwe plekken alleen terughoudend, wanneer veiligheid overtuigend in het geding is, met evaluatie en respect voor privacy.
“Uitbreiding naar nieuwe plekken gebeurt terughoudend, alleen wanneer veiligheid overtuigend in het geding is, met regelmatige evaluatie en respect voor privacy.”
Verkiezingsprogramma: MijnStem: 'Cameratoezicht op straat' (60 van 100, uitbreiden); p. 56Partij voor de Dieren Oneens Zeer terughoudend met cameratoezicht.
De partij wil cameratoezicht beperken: alleen tijdelijk en onder strikte voorwaarden zoals een maximale bewaartermijn, zonder gezichtsherkenning. Ze noemt het slechts schijnveiligheid.
“De gemeente gaat zeer terughoudend om met cameratoezicht op straat.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Cameratoezicht op straat'; p. 66Hilversum verlaagt het maximum aantal coffeeshops.ChristenUnie: eens · Partij voor de Dieren: eerder oneens
ChristenUnie Eens Geen nieuwe coffeeshops en vermindering waar mogelijk.
De partij wil geen nieuwe coffeeshops: verdwijnt er één, dan komt er geen nieuwe voor terug, zodat het aantal waar mogelijk afneemt.
“Als een coffeeshop verdwijnt, komt er geen nieuwe voor terug. Waar mogelijk wordt het aantal coffeeshops verminderd.”
Verkiezingsprogramma: p. 58; MijnStem: 'Het aantal coffeeshops verminderen'Partij voor de Dieren Eerder oneens Aantal coffeeshops hoeft niet omlaag; wel kritisch kijken naar locaties.
De partij vindt dat het aantal coffeeshops niet verminderd hoeft te worden. Wel moet er gekeken worden naar de locaties: geen buurtoverlast en geen nieuwe coffeeshops bij scholen.
“Het aantal coffeeshops hoeft niet te worden verminderd.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Het aantal coffeeshops verminderen'; p. 65De gemeente blijft geld uitgeven aan citymarketing om bezoekers naar Hilversum en de plassen te trekken.ChristenUnie: eerder eens · Partij voor de Dieren: oneens
ChristenUnie Eerder eens Wil promotie van de gemeente als recreatieve bestemming.
De partij wil recreatie en toerisme intensiveren met een herkenbare promotie van de gemeente, duurzaam en met respect voor de natuur. In 2026 steunde zij wel een breder bezuinigingsamendement waarin ook citymarketing werd genoemd.
“Recreatie en toerisme intensiveren, voor eigen inwoners en recreanten.”
Verkiezingsprogramma: p. 33; MijnStem: 'Toerisme in de gemeente stimuleren'; Raad Hilversum, 01-07-2026: A26-89 (CU voor)Partij voor de Dieren Oneens Toerisme stimuleren is geen gemeentetaak.
De partij vindt het stimuleren van toerisme geen gemeentetaak. De gemeente stuurt toerisme wel bij met beleid en handhaving, om natuur, leefbaarheid en economie in balans te houden.
“PvdD vindt het stimuleren van toerisme geen gemeentetaak.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Toerisme in de gemeente stimuleren'
Volledige vergelijking van deze twee partijen
Standpunten per thema
Wonen en bouwen
De gemeente moet veel sneller woningen bijbouwen dan nu gepland, ook als buurten daardoor sneller veranderen.Eerder eens Wil meer woningen bouwen en bouw actief aanjagen, zonder vast tempo.
De Hilversumse Woonvisie 2021-2030 gaat uit van ongeveer 3.000 nieuwe woningen in tien jaar, gemiddeld zo'n 300 per jaar. Partijen willen dat tempo verhogen (PRO, D66, Volt), ongeveer gelijk houden (Gewoon Hilversum: 300 tot 350 per jaar) of juist een grens stellen. Meer bouwen betekent meer bouwplaatsen, verdichting en drukte in bestaande buurten.
Eerder eens Wil meer woningen bouwen en bouw actief aanjagen, zonder vast tempo.
De partij wil per jaar voldoende woningen bouwen en versnelt kansrijke locaties, met een actieve rol van de gemeente. Een aantal of tempo noemt zij niet, en bouwen moet de leefbaarheid van wijken niet aantasten.
“De gemeente vervult een actieve rol in het aanjagen van woningbouwontwikkelingen.”
Verkiezingsprogramma: p. 23De gemeente bouwt alleen zoveel woningen als de eigen inwoners en hun kinderen nodig hebben.Geen standpunt gevonden
Een deel van de partijen wil 'autonome groei': bouwen voor de kinderen en ouderen van de eigen gemeente. Anderen zien de gemeente als deel van een regio met een groot tekort en willen ook bouwen voor mensen die hier komen werken of studeren, bijvoorbeeld op het Media Park.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
De vaste bouwgrens rond de dorpen mag worden verlegd, zodat er aan de dorpsrand nieuwe straten met woningen kunnen komen.Eerder eens Bouwen buiten de bebouwde kom mag, als het past en natuur ontziet.
Rond de bebouwde kernen van Hilversum en de dorpen van Wijdemeren ligt een grens waarbuiten nauwelijks gebouwd mag worden. De provincie Noord-Holland noemt het gebied daarbinnen 'bestaand stedelijk gebied' en beslist mee over bouwen daarbuiten. Een 'straatje erbij' aan de rand van bijvoorbeeld Kortenhoef of Nederhorst den Berg kan alleen als die grens opschuift. Binnen de grens bouwen betekent verdichten; erbuiten bouwen kost open landschap.
Eerder eens Bouwen buiten de bebouwde kom mag, als het past en natuur ontziet.
De partij wil woningbouw buiten de bebouwing mogelijk maken, zolang het past in de omgeving en niet ten koste gaat van natuur. Over de dorpsranden zelf zegt zij niets specifieks.
“De ChristenUnie vindt dat woningbouw buiten de bebouwing mogelijk moet zijn, zolang het past in de omgeving en niet ten koste gaat van natuur.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Meer woningbouw buiten de bebouwde kom toestaan'; p. 23Het open gebied Nederhorst-Noord, aan de noordkant van Nederhorst den Berg, moet open polder blijven in plaats van een woonwijk te worden.Eerder eens Stemde in 2022 tegen de woonwijk Nederhorst den Berg Noord.
Nederhorst-Noord is een open polder aan de noordkant van Nederhorst den Berg die al jaren wordt genoemd als plek voor een woonwijk van 150 tot 180 woningen. Het gebied is door de provincie aangewezen als leefgebied voor weidevogels, zodat bouwen alleen kan met toestemming van de provincie en natuurcompensatie elders. In 2022 wees de raad van Wijdemeren een plan voor ongeveer 150 woningen daar af; sommige partijen willen de locatie nu opnieuw onderzoeken.
Eerder eens Stemde in 2022 tegen de woonwijk Nederhorst den Berg Noord.
De ChristenUnie in Wijdemeren stemde in 2022 voor de definitieve weigering van een woonwijk van ongeveer 150 woningen ten noorden van Nederhorst den Berg. In haar programma en stemhulp-antwoorden van 2026 noemt de partij de plek niet; ze vindt bouwen buiten de bebouwde kom in het algemeen wel mogelijk, als het in de omgeving past en niet ten koste gaat van natuur.
Stemgedrag in de raad: Raad Wijdemeren, 27-10-2022: weigering verklaring van geen bedenkingen Nederhorst den Berg Noord (CU voor, aangenomen 14-4); MijnStem: 'Meer woningbouw buiten de bebouwde kom toestaan'De gemeente moet vaker toestaan dat nieuwe woongebouwen duidelijk hoger worden dan de huizen eromheen.Eerder eens Hoger bouwen waar het nodig is, vooral bij OV-knooppunten.
Hilversum is een tuinstad met vooral lage bebouwing; hoger bouwen gebeurt nu vooral rond het station en het centrum. Hoger bouwen levert meer woningen op dezelfde grond op, maar verandert het aanzien van straat, wijk of dorp.
Eerder eens Hoger bouwen waar het nodig is, vooral bij OV-knooppunten.
De partij staat hoger bouwen toe voor woningen en ruimte voor groen, vooral rond OV-knooppunten, mits het passend is bij de omgeving.
“De ChristenUnie staat hoger bouwen toe waar dat nodig is voor woningen en ruimte voor groen, vooral rond OV-knooppunten. Maar het moet altijd passend zijn bij de omgeving.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Meer hoogbouw toestaan'; Stemgids: 25 meter in de Meent (voor)Hoge woongebouwen horen alleen bij de stations en in het centrum van Hilversum, niet in wijken zoals de Hilversumse Meent.Eerder oneens Hoogbouw vooral bij OV-knooppunten, bij uitzondering ook in de Meent
Hilversum bouwt de hoogste gebouwen vooral in het centrum en rond het station, en lager naar de randen. De Omgevingsvisie Hilversum 2040 wil zo ook het zogeheten illusielandschap sparen: vanaf de hei zie je weinig bebouwing boven de bomen uitkomen. Er wordt gediscussieerd over uitzonderingen elders; voor het winkelcentrum van de Meent staat de raad bebouwing tot 25 meter toe.
Eerder oneens Hoogbouw vooral bij OV-knooppunten, bij uitzondering ook in de Meent
De partij wil maximaal verdichten rond de OV-knooppunten, maar wil hoogbouw niet alleen daar toestaan: ze steunt een uitzondering tot 25 meter in het centrum van de Meent en stemde tegen een voorstel om dat te schrappen.
“We willen maximaal verdichten rondom de OV-knooppunten.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 25 meter in de Meent (voor); Raad Hilversum, 05-03-2025: A25-015 Meent niet de hoogte in (CU tegen, verworpen); p. 23Leegstaande kantoren en bedrijfspanden mogen woningen worden, ook als er daardoor minder ruimte voor bedrijven overblijft.Eerder eens Kantoren naar wonen bevorderen, zonder extra regels over werkruimte.
In Hilversum staan kantoren en bedrijfspanden leeg, en ombouwen tot woningen gaat vaak sneller dan nieuw bouwen. Tegelijk is er weinig ruimte voor bedrijven. Sommige partijen willen dat elke vierkante meter werkruimte die verdwijnt elders terugkomt; een voorstel van die strekking haalde in juni 2026 geen meerderheid in de Hilversumse raad.
Eerder eens Kantoren naar wonen bevorderen, zonder extra regels over werkruimte.
De partij wil de transformatie van kantoren en bedrijfsruimtes naar woningen bevorderen en er geen aanvullende voorwaarden aan verbinden. Het programma zegt wel dat er voldoende kantoorruimte beschikbaar moet blijven.
“We willen de transformatie bevorderen en dus niet te veel aanvullende regels opleggen.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Kantoren en bedrijfsruimtes mogen alleen woningen worden als er elders ruimte voor werk bijkomt' (tegen); Raad Hilversum, 10-06-2026: A26-58 nee-tenzij kantoortransformatie (CU tegen)De gemeente spreekt per nieuwbouwproject af hoeveel sociale huur er komt, in plaats van één vast minimumpercentage voor elk project.Eerder oneens Voorlopig een vaste norm van 30% sociaal, tot een nieuwe woonvisie.
Sinds 1 juli 2026 staat in de wet dat twee derde van alle nieuwbouw betaalbaar moet zijn en 30 procent sociale huur, gerekend per regio en niet per project. Hilversum streeft nu naar minimaal 33 procent sociale huur in elk nieuwbouwproject, met enkele uitzonderingen; Wijdemeren hanteert 33 procent sociale huur of koop. Partijen willen lokaal 30, 33 of 40 procent, of juist geen vaste eis per project. Een hogere eis levert meer sociale huur op per project, maar ontwikkelaars zeggen dat projecten dan moeilijker rondkomen.
Eerder oneens Voorlopig een vaste norm van 30% sociaal, tot een nieuwe woonvisie.
De partij wil meer sociale huur en houdt tot er een nieuwe woonvisie is vast aan de landelijke verdeling van 30% sociaal, 36% midden en 34% duur. Een hogere eis van 40% wijst ze af; de definitieve verdeling moet uit de woonvisie volgen.
“Totdat de woonvisie gereed is, kiezen we voor de landelijk afgesproken verdeling: 30% sociaal/goedkoop, 36% middensegment en 34% duur, waarvan minimaal 2/3 deel betaalbaar.”
Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 23; MijnStem: 'Minimaal 40% sociale huurwoningen verplicht maken bij nieuwbouw'De gemeente geeft zoveel vrijkomende sociale huurwoningen als de wet toestaat, de helft, met voorrang aan mensen die hier al wonen of werken.Geen standpunt gevonden
De Huisvestingswet laat gemeenten bij hoogstens de helft van de vrijkomende sociale huurwoningen voorrang geven aan mensen met een band met de gemeente, bijvoorbeeld omdat ze er wonen of werken. Nu werkt de regio Gooi en Vechtstreek grotendeels met één regionale wachtlijst en gaat maar een klein deel met lokale voorrang weg. Meer lokale voorrang helpt eigen inwoners, maar verkleint de kans voor woningzoekenden van buiten.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
De voorrang bij sociale huurwoningen voor mensen met een cruciaal beroep, zoals nu voor zorgmedewerkers, moet verdwijnen.Eerder eens Wil geen voorrang voor cruciale beroepen bij huurwoningen.
Hilversum geeft in 2026 en 2027 bij ongeveer 50 sociale huurwoningen voorrang aan mensen die in de zorg werken, als vervolg op een proef die in 2024 begon. In die eerste proef konden ook leraren en agenten voorrang krijgen. Sommige partijen willen de voorrang uitbreiden naar meer beroepen of naar koopwoningen, andere willen haar juist afschaffen zodat alleen inschrijfduur en urgentie tellen.
Eerder eens Wil geen voorrang voor cruciale beroepen bij huurwoningen.
De ChristenUnie diende in 2023 met D66 een amendement in om het streven naar voorrang voor zorg, onderwijs en politie uit de huisvestingsverordening te schrappen, en stemde tegen een voorstel dat die voorrang juist koppelde aan voorrang voor de vrijwillige brandweer. In het programma komt dit punt niet terug; de partij wil wel een deel van de sociale huur reserveren voor jongeren.
Stemgedrag in de raad: Raad Hilversum, 08-03-2023: A23-39 schrappen voorrang cruciale beroepen (indieners CU en D66, verworpen 13-22); Raad Hilversum, 08-03-2023: A23-38 voorrang cruciale beroepen (CU tegen)Het geld voor startersleningen kan de gemeente beter besteden aan het laten bouwen van goedkope starterswoningen.Eerder oneens Wil starterslening; geen keuze voor alleen starterswoningen.
Met een starterslening overbrugt de gemeente het verschil tussen wat een starter bij de bank kan lenen en de prijs van een woning; de lening wordt later terugbetaald. Wijdemeren heeft zo'n lening al; de Hilversumse raad vroeg in november 2025 om te onderzoeken of die er ook in Hilversum kan komen. Tegenstanders vrezen hogere schulden en hogere huizenprijzen en zetten het geld liever in voor goedkope (starters)woningen of premiekoopwoningen.
Eerder oneens Wil starterslening; geen keuze voor alleen starterswoningen.
De partij wil starters ruimte geven op de woningmarkt, bijvoorbeeld met een starterslening, en stemde voor onderzoek naar de SVn-starterslening. Zij zet de lening niet tegenover het bouwen van betaalbare woningen, dat wil zij ook.
“Hilversum zet zich in om starters ruimte te geven op de woningmarkt, bijvoorbeeld met een starterslening.”
Verkiezingsprogramma: p. 24; Stemgids: starterslening (voor); Raad Hilversum, 12-11-2025: M25-122 SVn-starterslening (CU voor)Bij nieuwbouw dicht bij een station mag de gemeente veel minder parkeerplaatsen per woning eisen dan nu.Eerder eens Lagere parkeernormen bij OV-knooppunten, zoals het Sportpark.
Bij elk bouwplan geldt een parkeernorm: het aantal parkeerplaatsen dat per woning moet worden aangelegd. Parkeerplaatsen kosten ruimte en geld; soms mag een ontwikkelaar een deel afkopen met een bijdrage aan het gemeentelijke mobiliteitsfonds. Minder plaatsen eisen maakt bouwen goedkoper en dichter, maar kan de parkeerdruk in de straat verhogen.
Eerder eens Lagere parkeernormen bij OV-knooppunten, zoals het Sportpark.
De partij wil bij nieuwbouw rond OV-knooppunten lagere parkeernormen, met het Sportpark als voorbeeld, om verdichting financieel haalbaar te maken. Hoeveel lager zegt zij niet.
“Daarom willen we naar lagere parkeernormen voor locaties als het Sportpark (Arenapark) om dit financieel haalbaar te maken.”
Verkiezingsprogramma: p. 23
Verkeer en parkeren
Het betaald parkeren dat in 2024 en 2025 is ingevoerd in de Hilversumse wijken tot aan de buitenring, wordt weer afgeschaft.Eerder oneens Betaald parkeren niet meteen terugdraaien, maar terughoudend uitbreiden.
Tussen juli 2024 en mei 2025 is betaald parkeren wijk voor wijk uitgebreid naar heel Hilversum tot en met de buitenring; de raad besloot daartoe in 2023. Bewoners betalen daar nu voor een vergunning en bezoek betaalt een bezoekerstarief. Een onafhankelijk bureau onderzoekt de effecten; de uitkomst komt in 2027. Afschaffen betekent dat die wijken weer vrij parkeren; handhaven betekent dat het beleid hooguit wordt bijgesteld.
Eerder oneens Betaald parkeren niet meteen terugdraaien, maar terughoudend uitbreiden.
De partij vindt dat de uitbreiding in 2025 te snel ging en met te weinig betrokkenheid van inwoners. Direct terugdraaien gaat haar echter te ver; zij wil leren van de fouten en voorlopig niet verder uitbreiden.
“Het direct weer terugdraaien gaat ons echter een stap te ver.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'De uitbreiding van betaald parkeren ... opnieuw worden bekeken en zo nodig worden teruggedraaid' (tegen); Raad Hilversum, 10-06-2026: A26-60 parkeerbeleid heroverwegen (CU tegen)Betaald parkeren komt alleen in een straat of buurt als een meerderheid van de bewoners daar zelf voor kiest.Eerder eens Betaald parkeren in woonbuurten alleen bij voldoende draagvlak.
Nu besluit de gemeente waar betaald parkeren geldt; in 2023 koos de Hilversumse raad ervoor om het in te voeren in alle wijken tot de buitenring. In de dorpen van Wijdemeren is geen betaald parkeren. Een bewonerspeiling als beslissende stap zou betekenen dat een buurt betaald parkeren kan tegenhouden of juist kan aanvragen, ook in de dorpen na de fusie.
Eerder eens Betaald parkeren in woonbuurten alleen bij voldoende draagvlak.
De partij wil betaald parkeren in woonbuurten alleen uitbreiden bij voldoende draagvlak van bewoners en in logische, aaneengesloten gebieden. Een formele meerderheidsstemming van bewoners noemt zij niet.
“Uitbreiding van betaald parkeren in woonbuurten gebeurt alleen bij voldoende draagvlak van bewoners en alleen in logische, aaneengesloten gebieden.”
Verkiezingsprogramma: p. 48In wijken met betaald parkeren blijft bezoek van bewoners een laag bezoekerstarief betalen, zoals nu.Eens Verdedigt het lage bezoekerstarief en is tegen gratis bezoek.
Bezoek van bewoners betaalt nu een verlaagd bezoekerstarief: in de wijken rond het centrum 50 cent per uur, hoogstens 1,50 euro per dag en na 21.00 uur gratis; in het centrum iets meer. Mantelzorgers kunnen een gratis vergunning krijgen. Het alternatief is helemaal gratis bezoek, bijvoorbeeld met een vast aantal gratis bezoekersuren per huishouden zoals het CDA voorstelt (300 uur per kwartaal); dat kost de gemeente inkomsten.
Eens Verdedigt het lage bezoekerstarief en is tegen gratis bezoek.
De partij wil niet dat bezoek van bewoners gratis parkeert: het tarief is al sterk verlaagd (maximaal 1,50 euro per dag, na 21.00 uur gratis) en mantelzorgers hebben een eigen vergunning.
“Bezoekers betalen al een sterk gereduceerd tarief van max 1,50 euro per dag en na 21.00 uur gratis.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Bezoekers van bewoners moeten gratis kunnen parkeren' (tegen); Raad Hilversum, 12-11-2025: A25-108 bezoekersregeling gratis (CU tegen)Het eerste uur parkeren wordt overal in de gemeente gratis, ook in het centrum van Hilversum.Eerder oneens Ziet gratis parkeren de komende jaren niet zitten.
In de betaalde gebieden van Hilversum betaal je vanaf de eerste minuut; in het centrum kost het eerste uur nu 3,20 euro. In de dorpen van Wijdemeren is parkeren gratis. Een gratis eerste uur maakt een korte boodschap of een kort bezoek goedkoper, maar kost parkeergeld en kan leiden tot meer korte autoritjes en zoekverkeer.
Eerder oneens Ziet gratis parkeren de komende jaren niet zitten.
De partij zou gratis parkeren op termijn toejuichen, maar ziet die mogelijkheid de komende jaren niet: geparkeerde auto's nemen te veel ruimte in die ze liever gebruikt voor groen, lopen en fietsen. Ook gratis parkeren op zondag in het centrum wijst ze af; parkeerbeleid moet leefbaarheid en bereikbaarheid dienen.
“Als gratis parkeren op termijn haalbaar blijkt, juichen wij dat toe. Voor de komende jaren zien wij die mogelijkheid alleen nog niet.”
Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: Hilversums Nieuws: 'Gratis parkeren moet op termijn terugkeren in Hilversum'; MijnStem: 'Parkeren in het centrum van Hilversum op zondag gratis maken'Bewoners krijgen hun eerste parkeervergunning gratis.Geen standpunt gevonden
Bewoners in betaald-parkeergebied betalen nu per jaar voor een vergunning (het 'schiltarief'); een tweede auto kost meer. De tarieven zijn onlangs verlaagd. Een gratis eerste vergunning kost de gemeente vergunningsinkomsten.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Geld uit betaald parkeren mag ook naar fietspaden, groen en openbaar vervoer, en hoeft niet alleen terug naar parkeren.Eens Parkeergeld mag naar openbare ruimte en mobiliteit, niet naar algemene middelen.
Wat de gemeente met de opbrengst van betaald parkeren doet, beslist de gemeenteraad bij de begroting; het geld is niet vastgelegd voor parkeren. Daarnaast heeft Hilversum een mobiliteitsfonds, gevuld met bijdragen van bouwers die parkeerplaatsen afkopen, dat al aan parkeren, fiets en openbaar vervoer mag worden besteed. De vraag is of parkeergeld alleen terug moet naar parkeervoorzieningen zoals garages en P+R, of ook naar fietsroutes, groen en bussen.
Eens Parkeergeld mag naar openbare ruimte en mobiliteit, niet naar algemene middelen.
De partij wil dat de opbrengst van betaald parkeren uitsluitend naar de kwaliteit van de openbare ruimte en de mobiliteit gaat. Zij sluit daarmee gebruik voor algemene middelen uit.
“Het wordt uitsluitend ingezet waar het voor bedoeld is, namelijk: om de kwaliteit van de openbare ruimte en de mobiliteit te bevorderen.”
Verkiezingsprogramma: p. 48Als een straat te smal is voor allebei, maakt de gemeente plaats voor een veilig fietspad, ook als daarvoor parkeerplaatsen verdwijnen.Eens Ruimte voor fiets en groen gaat voor parkeerplaatsen, waar mogelijk.
In veel Hilversumse straten en op dorpswegen is te weinig ruimte voor een vrijliggend fietspad én parkeren langs de weg. Bij herinrichting moet de gemeente kiezen wat voorgaat.
Eens Ruimte voor fiets en groen gaat voor parkeerplaatsen, waar mogelijk.
De partij vindt dat parkeren onnodig veel openbare ruimte inneemt, ruimte die zij liever gebruikt voor groen, wandelen en fietsen. Bij investeringen in mobiliteit gaan lopen, fietsen en openbaar vervoer voor de auto.
“Parkeren neemt onnodig veel openbare ruimte in Hilversum in; ruimte die we liever gebruiken voor groen, wandelen en fietsen.”
Verkiezingsprogramma: p. 48; MijnStem: 'Investeren in fietspaden of parkeerplekken'Het centrum van Hilversum wordt autoluw: auto's parkeren in garages aan de rand en de binnenstad is voor voetgangers en fietsers.Midden Minder doorgaand verkeer in het centrum, maar garages blijven bereikbaar.
Auto's rijden nu via de centrumring naar parkeergarages als Hilvertshof en Gooiland, midden in het centrum. Plannen voor een autoluw centrum gaan over minder doorgaand autoverkeer, meer ruimte op straten en pleinen voor voetgangers en fietsers en op termijn garages aan de rand.
Midden Minder doorgaand verkeer in het centrum, maar garages blijven bereikbaar.
De partij wil de centrumring veel minder als verbindingsweg gebruiken en het centrum meer inrichten voor bestemmingsverkeer naar de parkeergarages in het centrum. Meer parkeren aan de rand laat zij onderzoeken; de binnenstad autovrij maken wil zij niet.
“Het verkeer van en naar het centrum wordt meer ingericht voor bestemmingsverkeer van en naar de belangrijkste voorzieningen en parkeergarages in het centrum.”
Verkiezingsprogramma: p. 43-44Bestelbussen en vrachtauto's op diesel of benzine blijven welkom in het centrum van Hilversum.Oneens Wil vervuilende vrachtauto's uit het centrum weren; zero-emissiezone niet opgeven.
Hilversum heeft een zero-emissiezone onderzocht: een gebied binnen de centrumring waar vanaf 2027 alleen bestel- en vrachtauto's zonder uitstoot in zouden mogen. In april 2025 wees de gemeenteraad dat voorstel af; er ligt nu geen nieuw plan. Eens betekent: er komt ook later geen zone; oneens: de nieuwe raad komt met een nieuw voorstel.
Oneens Wil vervuilende vrachtauto's uit het centrum weren; zero-emissiezone niet opgeven.
De partij wil vervuilende vracht- en bestelauto's uit het centrum en de winkelgebieden weren en vond dat Hilversum het plan voor een zero-emissiezone niet moest opgeven.
“zodat verkeerbewegingen worden beperkt en gevaarlijke en vervuilende (vracht)auto's geweerd kunnen worden uit het centrum en winkelgebieden.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: p. 47; Stemgids: zero-emissiezone niet opgeven (voor); Raad Hilversum, 02-04-2025: M25-021 ZEZ niet definitief van tafel (CU voor)30 km/u hoort in woonstraten en bij scholen; op doorgaande wegen in de bebouwde kom blijft 50 km/u.Eerder oneens 30 km/u als norm in de hele bebouwde kom, alleen verbindingswegen uitgezonderd.
Binnen de bebouwde kom is 50 km/u de wettelijke norm; de gemeente kan op haar eigen wegen met een verkeersbesluit 30 km/u instellen. Steeds meer gemeenten maken 30 km/u de standaard, met 50 alleen op een paar hoofdroutes. Hilversum voert op delen van de centrumring en bijvoorbeeld de Minckelersstraat al 30 km/u in; de vraag is of dat ook moet op wegen als de buitenring en de doorgaande dorpswegen.
Eerder oneens 30 km/u als norm in de hele bebouwde kom, alleen verbindingswegen uitgezonderd.
De partij maakt 30 km/u de norm binnen de bebouwde kom, met uitzondering van verbindingswegen en hulpdiensten, en wil ook de centrumring zo snel mogelijk naar maximaal 30. Zij beperkt 30 dus niet tot woonstraten en scholen.
“De maximumsnelheid binnen de bebouwde kom wordt 30 kilometer per uur, met uitzondering van verbindingswegen.”
Verkiezingsprogramma: p. 43; MijnStem: 'Maximumsnelheid van 30 km/u invoeren in de bebouwde kom'Op smalle dorpswegen zoals Noordereinde, Zuidereinde en de Kortenhoefsedijk komt nu al 30 km/u, ook voordat de weg is aangepast.Eens Direct 30 km/u op drukke dorpsstraten, ook zonder aanpassing van de weg.
Op de smalle wegen in 's-Graveland, Kortenhoef en langs de Loosdrechtse dijken delen auto's, fietsers en voetgangers vaak dezelfde rijbaan. Het Mobiliteitsplan Wijdemeren wil op een deel van die wegen 30 km/u; op een stuk van het Noordereinde geldt dat al, maar herinrichting kost tijd en geld. Een voorstel om op het Zuidereinde direct 30 km/u in te voeren, kreeg in 2025 geen meerderheid. De keuze is: eerst een lagere limiet, of wachten tot de weg erop is ingericht.
Eens Direct 30 km/u op drukke dorpsstraten, ook zonder aanpassing van de weg.
De partij wil meteen 30 km/u op drukke dorpsstraten, ook als de weg nog niet is aangepast; waar de inrichting niet snel kan, kiest zij voor tijdelijke snelheidsremmende maatregelen. In 2025 stemde zij in Wijdemeren voor 30 km/u op het Zuidereinde.
“Waar het op korte termijn niet mogelijk is om de weginrichting aan te passen aan de lagere maximumsnelheid, kiezen we voor tijdelijke snelheidsbeperkende maatregelen.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Op drukke dorpsstraten ... meteen 30 kilometer per uur invoeren' (voor); Raad Wijdemeren, 13-02-2025: M-V-1 30 km Zuidereinde (CU voor, verworpen); p. 43
Klimaat en energie
De gemeente schrapt haar eigen klimaatdoelen en jaartallen en houdt zich alleen aan wat het Rijk verplicht stelt.Oneens Eigen klimaatdoelen en jaartallen houden.
Gemeenten mogen eigen klimaatdoelen stellen bovenop landelijke afspraken, zoals een jaartal voor klimaatneutraal, tussendoelen voor aardgasvrij of de opwekdoelen in de Regionale Energiestrategie (RES). In maart 2026 vroeg de Hilversumse raad het college om een routekaart naar een aardgasvrije gemeente in 2050, met meetbare tussendoelen. Schrappen geeft minder verplichtingen en juridische risico's, maar ook minder houvast om voortgang te meten.
Oneens Eigen klimaatdoelen en jaartallen houden.
De partij wil een eigen gemeentelijk duurzaamheidsbeleid met heldere kaders en maatregelen, gericht op een klimaatneutraal en circulair Hilversum uiterlijk in 2050, plus eigen tussendoelen zoals een CO2-schaduwprijs.
“Er komt een gemeentelijk duurzaamheidsbeleid waarin heldere kaders en maatregelen staan waarmee we streven naar een klimaatneutraal en circulair Hilversum uiterlijk in 2050.”
Verkiezingsprogramma: p. 40De nieuwe gemeente spreekt af dat zij in 2040 klimaatneutraal is, tien jaar eerder dan het landelijke doel.Eerder oneens Houdt vast aan klimaatneutraal in 2050, wil wel zo snel mogelijk verduurzamen.
Landelijk is afgesproken dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is; Hilversum en Wijdemeren gingen ook uit van uiterlijk 2050. Een aantal partijen wil dat de nieuwe gemeente sneller gaat. Een eerder jaartal betekent dat besparen, duurzaam opwekken en van het aardgas af sneller moeten, met meer kosten en inzet op korte termijn.
Eerder oneens Houdt vast aan klimaatneutraal in 2050, wil wel zo snel mogelijk verduurzamen.
De partij wil zo snel mogelijk verduurzamen, maar houdt 2050 aan als doel voor klimaatneutraal. Een eerder jaartal zoals 2040 spreekt zij niet af.
“De ChristenUnie wil zo snel mogelijk verduurzamen, maar houdt als doel klimaatneutraal in 2050 aan.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'De gemeente eerder dan 2050 klimaatneutraal maken'Vóór 2030 weet elke wijk en elk dorp wanneer en op welke manier het van het aardgas af gaat.Eerder eens In 2030 voor elke wijk bekend welke weg van het aardgas kansrijk is.
De nieuwe raad moet uiterlijk eind 2027 een warmteprogramma vaststellen: het plan voor de overstap van aardgas naar bijvoorbeeld een warmtepomp of een warmtenet, buurt voor buurt. Een politieke keuze is of daarin per wijk en dorp een tijdpad komt. Een tijdpad geeft duidelijkheid, maar zet ook druk op bewoners die nog niet willen of kunnen overstappen.
Eerder eens In 2030 voor elke wijk bekend welke weg van het aardgas kansrijk is.
De partij wil dat in 2030 voor elke wijk bekend is welke kansrijke oplossingen er zijn voor de overstap van aardgas naar schone energie. Een precies moment per wijk noemt zij niet; wel stemde zij voor een routekaart met tussendoelen.
“In 2030 is voor elke wijk bekend welke kansrijke oplossingen er zijn om de overstap te kunnen maken van aardgas naar duurzame en schone energie.”
Verkiezingsprogramma: p. 35; Raad Hilversum, 04-03-2026: M26-016 routekaart warmtetransitie (CU voor)Warmtenetten laat de gemeente over aan bedrijven en energiecoöperaties, zonder er zelf geld in te steken of risico te lopen.Oneens Gemeente neemt zelf rol bij warmtenetten, ook met garantstelling.
Op een aantal plekken worden warmtenetten voorbereid of onderzocht, zoals in de Hilversumse Meent en met warmte uit de rioolwaterzuivering Horstermeer voor wijken in Nederhorst den Berg en Kortenhoef. Sommige partijen willen dat de gemeente zelf (mede-)eigenaar wordt van een publiek warmtebedrijf, zodat zij kan sturen op prijs en duurzame bronnen. Andere vinden dat te riskant voor de gemeentekas.
Oneens Gemeente neemt zelf rol bij warmtenetten, ook met garantstelling.
De partij wil onderzoeken of er een gemeentelijk, publiek warmtebedrijf komt voor investering en exploitatie van de warmte-infrastructuur. Energiecoöperaties steunt zij ook met menskracht en financiële garantstelling van de gemeente.
“We onderzoeken de kansen voor de oprichting van een gemeentelijk, publiek warmtebedrijf voor de investering en exploitatie van de te realiseren warmte-infrastructuur.”
Verkiezingsprogramma: p. 35Ook als omwonenden ervoor zijn, blijft de gemeente zich verzetten tegen grote windturbines in en vlak bij de gemeente.Eerder eens Grote windturbines niet haalbaar; wel draagvlak als voorwaarde voor opwek.
De provincie Utrecht onderzoekt of er grote windturbines kunnen komen in de Hoeker- en Garstenpolder, direct tegenover Nederhorst den Berg; hoe hoog en hoeveel staat nog niet vast. De raad van Wijdemeren sprak zich er in 2025 en 2026 tegen uit. Sommige partijen wijzen grote windturbines hier altijd af, andere willen het laten afhangen van wat omwonenden ervan vinden. De gemeente kan zo'n draagvlakmeting zelf organiseren en meewegen, maar de provincie Utrecht beslist over deze plek.
Eerder eens Grote windturbines niet haalbaar; wel draagvlak als voorwaarde voor opwek.
De partij vindt grote windturbines niet haalbaar en wil dat de gemeente zich verzet tegen grote windmolens vlak bij de dorpen. Lokale opwek moet passen in de omgeving en voldoende draagvlak hebben; wat zij doet als omwonenden voor zijn, zegt ze niet. In de raad stemde zij in 2025 tegen een brief aan de provincie Utrecht hierover.
“Lokale opwek moet passen in de omgeving en voldoende draagvlak hebben. Grote windturbines vinden we daarom niet haalbaar”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Windturbines in het buitengebied toestaan'; Stemgids: 'zich verzetten tegen de komst van grote windmolens vlak bij de dorpen' (voor); Raad Hilversum, 29-01-2025: M25-002 (CU tegen)Boeren mogen een kleine windmolen bij hun bedrijf zetten om er hun eigen stroom mee op te wekken.Eerder eens Boeren krijgen ruimte voor een windmolen op het erf.
Tegen grote windturbines, zoals die worden onderzocht tegenover Nederhorst den Berg, is in de nieuwe gemeente veel verzet. Een kleine windmolen op een boerenerf is veel lager, levert minder stroom en valt minder op in het landschap. De provincie Noord-Holland staat kleine molens tot 15 meter ashoogte onder voorwaarden toe; de gemeente beslist of en waar dat mag.
Eerder eens Boeren krijgen ruimte voor een windmolen op het erf.
De partij wil boeren ruimte geven om op hun erf een windmolen te plaatsen, naast bijvoorbeeld een extra woning of landwinkel. Grote windturbines vindt ze niet haalbaar, kleine windmolens bij boerderijen 'misschien wel'.
“ruimte te geven aan boeren om op hun erf een windmolen, extra woning, zorgvoorziening of landwinkel te realiseren.”
Verkiezingsprogramma: p. 38; MijnStem: 'Windturbines in het buitengebied toestaan'Op boerenland mogen zonnepanelen komen, als de grond daarnaast gewoon voor landbouw gebruikt blijft.Geen standpunt gevonden
Bijna alle partijen willen eerst zonnepanelen op daken. De vraag is of daarnaast ook in de polders en weilanden panelen mogen komen. Een tussenvorm is dat panelen boven of tussen gewassen of weidegrond staan, zodat de boer de grond blijft gebruiken. Waar dat mag, beslist de gemeente in het omgevingsplan.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
De gemeente laat onderzoeken of er in de regio een kleine kerncentrale kan komen.Oneens Tegen onderzoek naar een kleine kerncentrale.
In november 2025 vroeg de Hilversumse raad om te verkennen of een kleine modulaire kernreactor (SMR) in Hilversum of de regio mogelijk is. Na een eerste verkenning besloot het college in juni 2026 niet verder te onderzoeken: de techniek is nog niet klaar voor de markt en er is geen geschikte plek. De nieuwe raad kan het onderzoek weer oppakken of het dossier sluiten.
Oneens Tegen onderzoek naar een kleine kerncentrale.
De partij is tegen een onderzoek naar een kleine kerncentrale in Hilversum of de regio en stemde in 2025 ook tegen de motie voor zo'n verkenning.
Stemgedrag in de raad: Stemgids: 'De gemeente moet laten onderzoeken of een kleine kerncentrale ... mogelijk is' (tegen); Raad Hilversum, 12-11-2025: M25-105 SMR-verkenning (CU tegen, aangenomen 26-10)Het omgevingsplan van de gemeente houdt alvast een plek vrij waar later een kleine kerncentrale kan komen.Eerder oneens Tegen een kerncentrale-verkenning, dus ook geen plek vrijhouden.
Ook partijen die onderzoek naar een kleine kerncentrale steunen, verschillen over de volgende stap. Een plek vrijhouden in het omgevingsplan betekent dat daar voorlopig niets anders gebouwd wordt. De vergunning voor een kerncentrale geeft het Rijk, en het college zag in 2026 nog geen geschikte plek in de regio.
Eerder oneens Tegen een kerncentrale-verkenning, dus ook geen plek vrijhouden.
De partij wil niet eens onderzoeken of een kleine kerncentrale mogelijk is. Een plek vrijhouden in het omgevingsplan noemt zij zelf niet.
Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: Stemgids: onderzoek kleine kerncentrale (tegen); Raad Hilversum, 12-11-2025: M25-105 (CU tegen)Bij code oranje of rood van de Stookwijzer is hout stoken in kachels en open haarden in de gemeente verboden.Eens Houtstookverbod bij code oranje of rood van de Stookwijzer.
Houtrook geeft fijnstof en klachten bij buren, maar veel inwoners verwarmen (deels) met hout. De Stookwijzer geeft per dag aan of het weer stoken extra schadelijk maakt (code oranje of rood). In juli 2025 wees de Hilversumse raad een motie af om regels tegen houtstook vanaf 2028 voor te bereiden; sommige partijen willen een stookverbod bij code oranje of rood.
Eens Houtstookverbod bij code oranje of rood van de Stookwijzer.
De partij wil een verbod op binnen hout stoken wanneer de Stookwijzer code rood of oranje aangeeft, met handhaving bij structurele ernstige overlast. Bij nieuwbouw wil zij houtstook tegengaan.
“stoken wanneer de website Stookwijzer.nu een code rood of oranje aangeeft. Daarnaast willen we handhaving bij structurele ernstige overlast.”
Verkiezingsprogramma: p. 36
Natuur, groen en water
De gemeente steunt natuurbeheerders als zij kwetsbare stukken heide, bos of plas tijdelijk afsluiten voor bezoekers.Eerder eens Kwetsbare natuur waar nodig afschermen van intensieve recreatie.
Het Goois Natuurreservaat en Natuurmonumenten beheren veel heide, bos en plassengebied in de gemeente. Zij sluiten soms paden of gebieden af om planten en dieren rust te geven, wat tot discussie met inwoners leidt. De gemeente is geen beheerder, maar neemt deel in het bestuur van het Goois Natuurreservaat; in 2024 vroeg de Hilversumse raad daar om natuurbehoud en vrije toegang even zwaar te laten wegen.
Eerder eens Kwetsbare natuur waar nodig afschermen van intensieve recreatie.
De partij wil zoveel mogelijk natuurgebieden open houden voor recreatie, maar waar nodig kwetsbare natuur beschermen door zones af te schermen van intensieve recreatie. Bij kwetsbare natuur weegt natuur volgens haar zwaarder dan plezier.
“Waar nodig wordt kwetsbare natuur beschermd door zones af te schermen van intensieve vormen van recreatie.”
Verkiezingsprogramma: p. 38; Stemgids: 'vrij wandelen en recreëren net zo zwaar wegen als het beschermen van de natuur' (tegen)Op de Loosdrechtse Plassen moet het snelvaren en waterskiën stoppen.Midden Lichte recreatie heeft voorkeur; intensieve vormen op aangewezen plekken.
Op de Loosdrechtse Plassen mag je normaal maximaal 12 km/u varen. Met een ontheffing van de gemeente mag op aangewezen delen harder worden gevaren, tot 60 km/u, bijvoorbeeld om te waterskiën; op zomerse weekenden overdag niet. Na de fusie beslist de nieuwe gemeente over die regels. Voorstanders van stoppen wijzen op natuur en veiligheid, tegenstanders op watersport, vakantie en werkgelegenheid.
Midden Lichte recreatie heeft voorkeur; intensieve vormen op aangewezen plekken.
De partij geeft lichte recreatie zoals kanoën de voorkeur boven waterskiën, maar wil geen algeheel verbod: waar mogelijk wijst zij speciale locaties aan voor intensievere activiteiten. In het plassengebied zoekt zij balans tussen recreatie en natuur.
“Lichte vormen van recreatie (bijvoorbeeld wandelen en kanoën) hebben de voorkeur boven intensievere vormen van recreatie, zoals mountainbiken, waterskiën en honden uitlaten.”
Verkiezingsprogramma: p. 38; MijnStem: 'In het plassengebied inzetten op'Booteigenaren en toeristen gaan via gemeentebelastingen meer meebetalen aan schoon water en natuur in het plassengebied.Geen standpunt gevonden
Hilversum en Wijdemeren heffen toeristenbelasting op overnachtingen. Wijdemeren heeft daarnaast een belasting op overnachten op boten en sinds 2026 een kleine belasting op het verhuren van motorboten (volgens de VVD zo'n 75.000 euro per jaar). Na de fusie moeten deze belastingen gelijkgetrokken worden. De vraag is of bezoekers en booteigenaren meer moeten bijdragen aan het onderhoud van water en natuur.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Om meer woningen te bouwen mag de gemeente kleine stukken openbaar groen in wijken en dorpen bebouwen.Oneens Groen in kernen uitbreiden; in groenarme buurten geen groen kwijt.
In Hilversum is in 2024 afgesproken dat in de meest versteende buurten het aandeel openbaar groen niet verder mag dalen. Tegelijk is er grote woningnood en wordt gezocht naar bouwplekken, ook op kleine groenstroken of grasvelden. De keuze is of zulk groen mag wijken voor woningen.
Oneens Groen in kernen uitbreiden; in groenarme buurten geen groen kwijt.
De partij wil het groen binnen de bebouwde kom waar mogelijk uitbreiden en bouwen en vergroenen samen laten gaan. Voor buurten met weinig groen steunde zij dat er geen openbaar groen meer verdwijnt.
“We willen dit tij keren door in de komende periode, waar mogelijk het groen binnen de bebouwde kom uit te breiden.”
Verkiezingsprogramma: p. 37; Stemgids: 'In buurten met weinig groen mag er geen openbaar groen meer verdwijnen' (voor); Raad Hilversum, 15-05-2024: A24-66 (CU voor)Bij elk nieuwbouwplan is de groennorm 3-30-300 verplicht, ook als er daardoor minder woningen passen.Eerder eens Gebruikt 3-30-300 bij nieuwbouw, met balans tussen wonen en groen.
De 3-30-300-norm betekent: vanuit elk huis drie bomen zien, 30 procent van de buurt onder bladerdak en binnen 300 meter een park of groene plek. Veel partijen noemen de norm als richtlijn of ambitie. De vraag is of hij een harde eis wordt die voorgaat op het aantal woningen.
Eerder eens Gebruikt 3-30-300 bij nieuwbouw, met balans tussen wonen en groen.
De partij past de 3-30-300-regel toe op nieuwbouwprojecten en bestaande wijken. Bij nieuwbouw zoekt zij steeds een balans tussen woonbehoefte, voorzieningen en groen; dat kan betekenen dat zij hoger bouwt.
“We gebruiken de 3-30-300-regel voor zowel nieuwbouwprojecten als voor bestaande wijken.”
Verkiezingsprogramma: p. 25Een boom mag wijken voor een bouw- of wegenplan, als er in de buurt een stevige nieuwe boom voor terugkomt.Geen standpunt gevonden
Voor het kappen van grotere bomen is vaak een vergunning nodig: in Hilversum voor bomen vanaf 30 centimeter stamdoorsnede, in Wijdemeren voor bomen die op een speciale 'Groene Kaart' staan. Bij bouw- en wegenplannen sneuvelen regelmatig bomen, met een herplantplicht als compensatie. Partijen verschillen over de vraag of herplant genoeg is of dat bestaande bomen in principe moeten blijven staan.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
In woonwijken maait de gemeente het groen vaker, zodat het er verzorgd uitziet, ook als er dan minder bloemen en insecten zijn.Geen standpunt gevonden
Hilversum maait op veel plekken minder vaak om bloemen, bijen en vlinders kansen te geven. Sommige inwoners vinden plantsoenen en bermen daardoor rommelig of onveilig. De gemeente bepaalt zelf hoe vaak en waar zij maait.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
In de polders bij de plassen moet een deel van de landbouwgrond nieuwe natuur worden.Geen standpunt gevonden
Met het Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen (2017) is afgesproken dat er tot 2027 honderden hectares nieuwe natuur bij komen, onder meer bij Kortenhoef, de Weersloot en de Ster van Loosdrecht. Dat gaat vaak ten koste van weidegrond. De provincie heeft het voortouw; de gemeente kan meewerken, aanjagen of afremmen.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
De gemeente verzet zich tegen strengere stikstofregels voor boeren bij de plassen, ook als de natuur daardoor trager herstelt.Geen standpunt gevonden
Het kabinet presenteerde in juni 2026 stikstofplannen met extra regels voor boeren in zones van 500 of 1.000 meter rond kwetsbare natuur. Welke gebieden en boeren precies onder die regels vallen, is nog niet besloten. De regels komen van Rijk en provincie, maar de gemeente kan meewerken, ruimte bieden voor andere inkomsten of bezwaar maken.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Zorg, welzijn en armoede
Alleen inwoners met een inkomen op bijstandsniveau krijgen nog minimaregelingen, zoals hulp bij schoolkosten, sport of de collectieve zorgverzekering.Oneens Minimaregelingen blijven gelden tot 130% van bijstandsniveau.
Hilversum en Wijdemeren geven minimaregelingen, zoals hulp bij schoolkosten, sport of de collectieve zorgverzekering, aan inwoners met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. Daardoor krijgen ook werkenden met een laag loon en mensen net boven de bijstand deze hulp. Na de fusie worden de regelingen samengevoegd. Een lagere grens kost minder geld en maakt meer verdienen aantrekkelijker; de huidige grens helpt ook mensen die net boven de bijstand zitten.
Oneens Minimaregelingen blijven gelden tot 130% van bijstandsniveau.
De partij wil armoederegelingen bereikbaar houden voor wie dat nodig heeft en houdt de inkomensgrens op 130% van de bijstandsnorm.
“We houden de grens op 130% van de bijstandsnorm.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Armoederegelingen voor inwoners op'De geplande besparing van miljoenen op de jeugdzorg in 2029 en 2030 gaat door.Eerder eens Kosten jeugdzorg omlaag, mits kwaliteit van zorg niet lijdt.
De kosten van jeugdzorg stijgen al jaren, en het Rijk geeft gemeenten vanaf 2028 minder geld omdat het verwacht dat die kosten dalen. In de voorjaarsnota 2026 van Hilversum staat een besparing op jeugdzorg van ongeveer 1 miljoen euro in 2029 en 2 miljoen euro per jaar vanaf 2030, na eerst te investeren in buurtteams, hulp in groepen en meer lichte hulp dichtbij school en gezin. Een voorstel om die besparing te schrappen kreeg in juli 2026 geen meerderheid.
Eerder eens Kosten jeugdzorg omlaag, mits kwaliteit van zorg niet lijdt.
De partij vindt dat de gemeente moet blijven zoeken naar manieren om de stijgende kosten van jeugdzorg te verlagen, zolang dat niet ten koste gaat van de kwaliteit. Zij stemde tegen een amendement om de geplande besparing in 2029 en 2030 te schrappen.
“We moeten blijven zoeken naar mogelijkheden om de stijgende kosten omlaag te brengen.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'De gemeente mag niet miljoenen bezuinigen op de jeugdzorg' (tegen); Raad Hilversum, 01-07-2026: A26-88 (CU tegen)De gemeente scheldt de eigen bijdrage voor Wmo-hulp kwijt voor inwoners met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum.Eerder eens Eigen bijdrage mag niet tot zorgmijding leiden; steunde kwijtschelding.
Wie hulp uit de Wmo krijgt, zoals huishoudelijke hulp, begeleiding of een hulpmiddel, betaalt een eigen bijdrage: nu een vast bedrag per maand. Hilversum schold die bijdrage eerder kwijt voor lage inkomens; voorstellen in 2024 en 2025 om dat te behouden of terug te brengen kregen geen meerderheid. Kwijtschelding kost de gemeente geld dat elders gevonden moet worden.
Eerder eens Eigen bijdrage mag niet tot zorgmijding leiden; steunde kwijtschelding.
De partij vindt dat een eigen bijdrage voor zorg nooit tot zorgmijding mag leiden en stemde in 2025 voor een motie om de Wmo-bijdrage kwijt te schelden tot 130% van het sociaal minimum. Een eigen kwijtscheldingsregeling staat niet in het programma.
“Een eigen bijdrage voor zorg/ondersteuning mag nooit leiden tot zorgmijding.”
Verkiezingsprogramma: p. 12; Raad Hilversum, 11-06-2025: M25-047 kwijtschelding eigen bijdrage Wmo (CU voor, verworpen 9-26)Lichte hulp, zoals huishoudelijke hulp of dagbesteding, is zoveel mogelijk zonder aanvraag en beoordeling te krijgen, ook als die hulp minder op maat is.Geen standpunt gevonden
Bij de Wmo kan de gemeente hulp regelen als 'algemene voorziening' (vrij binnenlopen, voor iedereen hetzelfde, zonder indicatie) of als maatwerk na een persoonlijk onderzoek en besluit. Hilversum biedt bijvoorbeeld sinds 2025 lichte dagbesteding aan zonder aanvraag of indicatie. Algemene voorzieningen zijn sneller en goedkoper; maatwerk past beter bij de persoon en geeft meer rechten om bezwaar te maken.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Per wijk of dorp werkt de gemeente met één vaste zorgaanbieder voor jeugdhulp en Wmo, ook als inwoners dan minder te kiezen hebben.Eerder oneens Inwoners moeten kunnen kiezen, ook voor identiteitsgebonden zorg.
De gemeente koopt jeugdhulp en Wmo-hulp in bij veel verschillende zorgbedrijven. Een voorstel uit 2022 om het aantal aanbieders terug te dringen kreeg geen meerderheid. Minder aanbieders geeft vaste gezichten en meer grip op kwaliteit en kosten. Meer aanbieders geeft inwoners keuze, bijvoorbeeld voor zorg die bij hun geloof of situatie past, en uitwijkmogelijkheden bij wachtlijsten.
Eerder oneens Inwoners moeten kunnen kiezen, ook voor identiteitsgebonden zorg.
De partij wil dat zorgvragers via een pgb zorg kunnen inkopen als de gemeente die niet heeft gecontracteerd, ook identiteitsgebonden zorg. Zij stemde in 2022 tegen een plan om het aantal zorgaanbieders terug te dringen.
“Zo hebben zorgvragers altijd de mogelijkheid om identiteitsgebonden of andere noodzakelijke zorg in te kopen als deze niet gecontracteerd is.”
Stemgedrag in de raad: p. 12; Raad Hilversum, 08-06-2022: M22-36a beperking marktwerking in de zorg (CU tegen, verworpen 16-21)Wie bijstand krijgt en kan werken, moet iets terugdoen voor de samenleving, zoals vrijwilligerswerk.Geen standpunt gevonden
De Participatiewet geeft gemeenten de mogelijkheid om van mensen in de bijstand een tegenprestatie te vragen, zoals vrijwilligerswerk of klussen in de buurt. Gemeenten bepalen zelf of en hoe streng ze dat toepassen. Voorstanders zien het als wederkerigheid; tegenstanders als dwang die mensen niet helpt aan werk.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
In elk dorp en elke wijk zonder buurthuis zorgt de gemeente voor een ontmoetingsplek, en betaalt zij die.Eerder eens Goede ontmoetingsplekken in wijken en dorpen, niet per se een buurthuis.
Niet elke wijk of elk dorp heeft een buurthuis of dorpshuis; in sommige dorpen draaien plekken zoals de Buurtkamer 3D (Kortenhoef, 's-Graveland, Ankeveen) op vrijwilligers. Een ontmoetingsplek helpt tegen eenzaamheid, maar kost geld voor ruimte en begeleiding. De keuze is of de gemeente dat overal regelt en betaalt, of overlaat aan bewoners waar die behoefte er is.
Eerder eens Goede ontmoetingsplekken in wijken en dorpen, niet per se een buurthuis.
De partij wil in wijken en dorpen goede ontmoetingsplekken, naar lokale behoefte en zo mogelijk multifunctioneel. Dat kan een buurthuis zijn, maar ook een andere vorm. In het programma wil zij sterk inzetten op buurthuizen als centrale ontmoetingsplekken in de wijk.
“Dat kan een buurthuis zijn, maar ook een andere vorm hebben.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'In alle wijken en dorpen een buurthuis openen'; p. 13De gemeente beoordeelt de subsidie van buurthuizen en wijkcentra elk jaar opnieuw, op basis van wat ze hebben bereikt.Eerder oneens Wil meerjarige subsidie voor onmisbare maatschappelijke organisaties.
Wijk- en buurtcentra krijgen nu elk jaar opnieuw subsidie en moeten die elk jaar aanvragen en verantwoorden. Een voorstel om ze voor vijf jaar subsidie te geven kreeg in november 2025 geen meerderheid. Jaarlijks toetsen geeft de raad grip op het geld; meerjarige subsidie geeft vrijwilligers zekerheid en minder papierwerk.
Eerder oneens Wil meerjarige subsidie voor onmisbare maatschappelijke organisaties.
De partij antwoordde voor vijf jaar subsidie in plaats van één jaar voor wijk- en buurtcentra, en breder voor maatschappelijke organisaties die onmisbaar werk doen. In 2025 stemde zij wel tegen de motie met dit voorstel.
“Wel met de opmerking, dat dit niet specifiek geldt voor wijk- en buurtcentra, maar voor meer maatschappelijke organisaties die onmisbaar werk doen voor de gemeente.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Wijk- en buurtcentra moeten voor vijf jaar subsidie krijgen' (voor); Raad Hilversum, 12-11-2025: M25-111 (CU tegen)
Veiligheid en handhaving
Als er extra geld komt voor veiligheid, gaat dat liever naar meer jongerenwerkers dan naar meer boa's.Geen standpunt gevonden
Boa's zijn handhavers van de gemeente: zij spreken mensen aan en kunnen boetes geven. Jongerenwerkers zoeken jongeren op en proberen overlast te voorkomen voordat die ontstaat. Het geld voor veiligheid is beperkt, dus partijen moeten kiezen waar het meeste heen gaat.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Boa's besteden hun tijd vooral aan ernstige overlast en intimidatie, en minder aan foutparkeren, hondenpoep en andere kleine overtredingen.Eerder oneens Ook kleine overtredingen als foutparkeren en hondenpoep handhaven.
Het aantal boa's is beperkt, dus de gemeente kiest waar zij op letten. Nu schrijven boa's ook bonnen voor kleine overtredingen zoals verkeerd parkeren of hondenpoep. Deze keuze gaat over de prioriteit: zware overlast eerst, of ook de kleine ergernissen streng aanpakken.
Eerder oneens Ook kleine overtredingen als foutparkeren en hondenpoep handhaven.
De partij wil dat bij overtredingen wordt gehandhaafd, ook bij kleine zoals foutparkeren en hondenpoep. Zij wil wel duidelijke prioriteiten en zichtbare handhaving op plekken en tijden waar overlast wordt ervaren, en niet in de eerste plaats meer handhavers.
“Bij overtredingen moet worden gehandhaafd, zodat de grenzen duidelijk zijn. Dat geldt ook voor kleine overtredingen als: foutparkeren, hondenpoep laten slingeren of je niet houden aan de verkeersregels.”
Verkiezingsprogramma: p. 55De gemeente hangt ook buiten het centrum camera's op, op plekken waar vaak overlast is.Eerder eens Cameratoezicht uitbreiden alleen terughoudend en als het aantoonbaar helpt.
In het uitgaansgebied van Hilversum hangen camera's die de politie gebruikt; de raad stemde in 2023 in met verlenging tot 2028. De burgemeester besluit waar camera's komen, binnen de regels die de raad stelt. De vraag is of camera's ook naar andere overlastplekken moeten komen, zoals tunnels of plekken waar vaak ongeregeldheden zijn. Voorstanders wijzen op opsporing en afschrikking, tegenstanders op privacy en het verplaatsen van problemen.
Eerder eens Cameratoezicht uitbreiden alleen terughoudend en als het aantoonbaar helpt.
De partij wil uitbreiding van cameratoezicht naar nieuwe plekken alleen terughoudend, wanneer veiligheid overtuigend in het geding is, met evaluatie en respect voor privacy.
“Uitbreiding naar nieuwe plekken gebeurt terughoudend, alleen wanneer veiligheid overtuigend in het geding is, met regelmatige evaluatie en respect voor privacy.”
Verkiezingsprogramma: MijnStem: 'Cameratoezicht op straat' (60 van 100, uitbreiden); p. 56Hilversum verlaagt het maximum aantal coffeeshops.Eens Geen nieuwe coffeeshops en vermindering waar mogelijk.
Hilversum heeft een maximum van acht coffeeshops, en dat maximum is bereikt; voor zover bekend zijn er in de dorpen van Wijdemeren geen coffeeshops. De burgemeester stelt dit beleid vast; de raad kan wel vragen om een lager maximum. Een lager maximum betekent dat een gesloten coffeeshop niet terugkomt. Voorstanders willen minder drugsgebruik en overlast, tegenstanders vrezen meer straathandel.
Eens Geen nieuwe coffeeshops en vermindering waar mogelijk.
De partij wil geen nieuwe coffeeshops: verdwijnt er één, dan komt er geen nieuwe voor terug, zodat het aantal waar mogelijk afneemt.
“Als een coffeeshop verdwijnt, komt er geen nieuwe voor terug. Waar mogelijk wordt het aantal coffeeshops verminderd.”
Verkiezingsprogramma: p. 58; MijnStem: 'Het aantal coffeeshops verminderen'Bestaande coffeeshops dicht bij een school mogen op hun plek blijven, zolang ze zich aan de regels houden.Eerder oneens Strikt handhaven op afstandscriteria tot scholen bij bestaande coffeeshops.
Volgens de gemeente liggen de meeste Hilversumse coffeeshops binnen 350 meter loopafstand van een school. Hilversum gebruikt sinds 2013 geen vaste minimumafstand tot scholen, maar stelt via een keurmerk andere eisen aan coffeeshops. Deze keuze gaat erover of de gemeente bestaande coffeeshops bij scholen laat zitten of ze dwingt te verhuizen of te sluiten.
Eerder oneens Strikt handhaven op afstandscriteria tot scholen bij bestaande coffeeshops.
De partij wil bij bestaande coffeeshops actief handhaven op de landelijke criteria en op lokale afstandscriteria tot scholen en andere plekken waar veel jongeren komen. Een coffeeshop bij een school mag dus niet vanzelf blijven.
“Bij bestaande coffeeshops wordt actief gehandhaafd op landelijke criteria en op lokale afstandscriteria tot scholen en andere plekken waar veel jongeren komen.”
Verkiezingsprogramma: p. 58
Asiel, opvang en samenleven
Als de Spreidingswet verdwijnt, houdt de gemeente haar opvangplekken voor asielzoekers gewoon open.Eens Opvang blijven bieden, ook als de Spreidingswet vervalt.
De Spreidingswet verplicht sinds 2024 elke gemeente om een deel van de opvang van asielzoekers te regelen. Een aantal Kamerleden heeft een wetsvoorstel ingediend om die wet in te trekken; de Raad van State raadde dat in 2026 af en er is nog niet over gestemd. Zonder de wet beslist de gemeente zelf of zij opvang blijft bieden. Hilversum vangt nu asielzoekers op in Hotel Gooiland en bereidt nieuwe locaties voor; de tijdelijke noodopvang in Loosdrecht stopte in oktober 2026.
Eens Opvang blijven bieden, ook als de Spreidingswet vervalt.
De partij vindt opvang van asielzoekers een gezamenlijke verantwoordelijkheid van Rijk en alle gemeenten, en vindt dat ook Hilversum zijn steentje moet bijdragen, ook zonder Spreidingswet.
“Opvang van asielzoekers is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het Rijk en alle gemeenten samen. Ook Hilversum moet zijn steentje bijdragen om vluchtelingen een menswaardige opvang te kunnen bieden.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'De gemeente moet asielzoekers blijven opvangen, ook als de Spreidingswet wordt ingetrokken' (voor)Opvang komt op vaste plekken in wijken en dorpen die blijven, in plaats van op tijdelijke locaties met een einddatum.Geen standpunt gevonden
Opvang kan tijdelijk zijn, zoals de noodopvang in het gemeentehuis van Loosdrecht die in oktober 2026 stopte, of voor langere tijd op een vaste plek in een wijk. Hilversum kiest voor locaties voor langere tijd, zoals bij het Noordse Bosje (tien jaar). Een einddatum geeft omwonenden zekerheid, maar betekent dat steeds opnieuw een nieuwe plek gezocht moet worden.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Bij een nieuwe opvanglocatie hebben de omwonenden het laatste woord, niet de gemeenteraad.Oneens Omwonenden vroeg betrekken; de gemeenteraad kiest de locatie
Bij de keuze van een opvanglocatie kunnen omwonenden worden geïnformeerd, advies geven of echt kunnen tegenhouden. Nu kiest het college de locaties, binnen de kaders van de gemeenteraad. Onder de Spreidingswet kan het Rijk een gemeente die niets regelt in het uiterste geval opdragen om opvang te realiseren.
Oneens Omwonenden vroeg betrekken; de gemeenteraad kiest de locatie
De partij vindt het erg belangrijk dat omwonenden vanaf het begin betrokken worden, voor de leefbaarheid en veiligheid. Maar de keuze voor een locatie ligt volgens haar bij de gemeenteraad en niet bij de omwonenden.
“De keuze voor de locatie ligt echter bij de gemeenteraad en niet bij de omwonenden.”
Reactie van de partij in Hilversums Nieuws: Hilversums Nieuws, 12-11-2026Het Hilversumse opvangbeleid uit 2023, met kleinschalige opvang in de wijk, gaat na de fusie ook gelden voor de dorpen.Eerder eens Wil kleinschalige opvang, verspreid over wijken en dorpskernen.
In 2023 sprak Hilversum met inwoners over asielopvang. Daaruit kwam een kader dat de raad in december 2023 bijna unaniem vaststelde: enkele kleinere locaties verspreid over de stad, voor gemengde groepen, ook gezinnen. Inwoners van Wijdemeren praatten daar niet over mee. Het kader doortrekken naar de dorpen geeft snel duidelijkheid; het opnieuw openbreken (zoals de VVD wil, met willekeurig gekozen inwoners) geeft de dorpen een eigen stem, maar kost tijd.
Eerder eens Wil kleinschalige opvang, verspreid over wijken en dorpskernen.
De partij wil voldoende opvang voor vluchtelingen, maar kleinschalig, met aandacht voor draagvlak in de wijk, en wil woningen voor statushouders verspreiden over alle wijken en dorpskernen. In de raad stemde ze in 2023 voor het Hilversumse kader en in 2026 tegen een motie om het los te laten bij nieuwe locaties; het programma noemt het kader zelf niet.
“Voldoende opvang voor vluchtelingen, maar dan wel kleinschalig.”
Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 16; Raad Hilversum, 20-12-2023: Beleidskader asielaanpak (CU voor); Raad Hilversum, 01-07-2026: M26-81 asielopvang beleidskaders (CU tegen)Statushouders wachten op een sociale huurwoning net zo lang als andere woningzoekenden, zonder eigen voorrangsregeling.Oneens Statushouders houden voorrang op een sociale huurwoning, volgens landelijke regels.
Statushouders zijn asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen. De gemeente moet elk half jaar een vast aantal van hen een woning geven en doet dat nu vooral met voorrang op sociale huur. Landelijke regels staan die voorrang nog toe; een landelijk verbod is in 2026 juist uit de nieuwe huisvestingswet gehaald. Zonder voorrang blijven statushouders langer in de opvang, waardoor daar plekken bezet blijven.
Oneens Statushouders houden voorrang op een sociale huurwoning, volgens landelijke regels.
De partij antwoordde voor voorrang van statushouders bij sociale huur: zij wil de landelijke regels volgen. In 2023 stemde zij tegen een amendement om die voorrang te schrappen.
“We moeten hierin gewoon de landelijke regels volgen.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Statushouders moeten voorrang houden bij een sociale huurwoning' (voor); Raad Hilversum, 08-03-2023: A23-49 geen voorrang statushouders (CU tegen)Als het Rijk stopt met geld voor LHBTI-beleid, betaalt de gemeente dat beleid en de organisaties zelf door.Geen standpunt gevonden
Hilversum is een 'regenbooggemeente': met geld van het Rijk steunt zij beleid en organisaties voor LHBTI'ers (lesbische vrouwen, homo's, biseksuelen, transgender en intersekse personen). Het huidige programma van het Rijk liep tot en met 2026 en het is niet zeker of en hoe dat geld doorgaat. Doorbetalen kost de gemeente geld dat ook elders kan.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Economie, centrum en media
Op het Media Park komen flink meer woningen, ook als er daardoor minder ruimte overblijft voor mediabedrijven.Eerder oneens Ruimte voor mediabedrijven eerst; woningen mogen die niet verdringen.
Het Media Park in Hilversum is het grootste mediacluster van Nederland; volgens de gemeente komt meer dan een kwart van de banen in Hilversum uit de creatieve sector. De vraag is hoeveel van de vrije ruimte en lege gebouwen daar naar woningen gaat. Eens betekent: woningbouw krijgt daar een groot deel van de ruimte; oneens: mediabedrijven gaan voor en woningen zijn hooguit een aanvulling.
Eerder oneens Ruimte voor mediabedrijven eerst; woningen mogen die niet verdringen.
De partij wil ruimte voor mediabedrijven en banen op het Media Park. Woningen kunnen passen, mits zij de campus versterken en geen mediabedrijven verdringen.
“Woningen kunnen passen, mits zij de campus versterken en geen mediabedrijven verdringen.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Op het Media Park: meer woningen of meer mediabedrijven'De bouw van Bruisend Hart op het Oosterspoorplein wordt uitgesteld tot de gemeente het financieel weer aankan.Oneens Bruisend Hart moet doorgaan zoals de raad vaststelde.
Bruisend Hart is het plan voor de oostkant van station Hilversum (Oosterspoorplein) met ongeveer 150 woningen, waarvan een derde sociale huur, en een nieuw groen plein. De raad stelde het stedenbouwkundig plan in mei 2024 vast en de wijziging van het omgevingsplan in 2025; de eerste werkzaamheden staan gepland vanaf 2027. Het is een grote investering in een tijd waarin de gemeente moet bezuinigen. Uitstel spaart nu geld, maar vertraagt woningen en kan later extra kosten geven.
Oneens Bruisend Hart moet doorgaan zoals de raad vaststelde.
De partij wil dat Bruisend Hart doorgaat zoals de raad het vaststelde en noemt het in het programma een van de grootste ontwikkellocaties waarmee zij wil beginnen.
“Te beginnen met de grootste ontwikkellocaties: Stationsgebied, Bruisend Hart van Oost en Sportpark.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Het plan Bruisend Hart ... moet doorgaan zoals de raad het heeft vastgesteld' (voor); Raad Hilversum, 15-05-2024: stedenbouwkundig plan Bruisend Hart (CU voor); p. 23Het winkelgebied in het centrum van Hilversum wordt kleiner; lege winkels aan de randen worden woningen.Eens Compacte winkelgebieden; lege winkelpanden waar nodig naar woningen.
In het centrum van Hilversum staan winkels leeg, vooral in de aanloopstraten rond het kernwinkelgebied, zoals de Havenstraat. Een kleiner winkelgebied concentreert bezoekers en maakt woningen mogelijk in de randen. De andere keuze is de aanloopstraten juist versterken, bijvoorbeeld met de bestaande subsidie voor het opknappen van gevels.
Eens Compacte winkelgebieden; lege winkelpanden waar nodig naar woningen.
De partij wil compacte, aantrekkelijke winkelgebieden en leegstaande winkelpanden waar nodig tot woningen ombouwen, met een goede balans tussen wonen, werken, groen en winkelen.
“Waar nodig transformeren we leegstaande winkelpanden naar woningen om de binnenstad leefbaar en bruisend te houden”
Verkiezingsprogramma: p. 32De gemeente beperkt de openingstijden van winkels op zondag weer.Eerder eens Zondag is een rustmoment; tegen ruimere openingstijden.
Met de Winkeltijdenverordening 2024 mogen winkels in Hilversum op zondagen en feestdagen ruimer open; winkeliers kiezen zelf of ze opengaan. Na de fusie moeten de regels voor stad en dorpen gelijk worden. Tegenstanders van ruime zondagsopening wijzen op de zondagsrust en op kleine winkeliers die het niet kunnen bijbenen tegen grote ketens.
Eerder eens Zondag is een rustmoment; tegen ruimere openingstijden.
De partij ziet de zondag als collectief rustmoment en vindt dat winkeliers niet gedwongen mogen worden te openen. Zij is tegen ruimere openingstijden en stemde in 2024 tegen de Winkeltijdenverordening; terugdraaien noemt zij zelf niet.
“Vanuit onze christelijke levensovertuiging genieten wij van de zondag als collectief moment om te genieten van rust, kerkdiensten, verstilling en van gezin en familie.”
Verkiezingsprogramma: p. 32; Stemgids: 'Winkels moeten op zondag ruimer open mogen' (tegen); Raad Hilversum, 18-12-2024: Winkeltijdenverordening 2024 (CU tegen)De gemeente blijft geld uitgeven aan citymarketing om bezoekers naar Hilversum en de plassen te trekken.Eerder eens Wil promotie van de gemeente als recreatieve bestemming.
Hilversum betaalt mee aan Hilversum Marketing, dat de stad promoot als 'Mediastad'; regionaal is er Visit Gooi & Vecht. Na de fusie kan die promotie ook de dorpen en de Loosdrechtse Plassen gaan omvatten. Oneens betekent: minder of geen gemeentegeld voor promotie, en het geld anders besteden.
Eerder eens Wil promotie van de gemeente als recreatieve bestemming.
De partij wil recreatie en toerisme intensiveren met een herkenbare promotie van de gemeente, duurzaam en met respect voor de natuur. In 2026 steunde zij wel een breder bezuinigingsamendement waarin ook citymarketing werd genoemd.
“Recreatie en toerisme intensiveren, voor eigen inwoners en recreanten.”
Verkiezingsprogramma: p. 33; MijnStem: 'Toerisme in de gemeente stimuleren'; Raad Hilversum, 01-07-2026: A26-89 (CU voor)De verplichte ondernemersbijdrage aan het Stadsfonds wordt afgeschaft.Geen standpunt gevonden
Sinds 2015 betalen eigenaren en gebruikers van bedrijfspanden in Hilversum een opslag op de onroerendezaakbelasting (nu 10,25 procent) voor het Stadsfonds, samen ruim 1,5 miljoen euro per jaar. De gemeente geeft dat geld aan de stichting Stadsfonds, waarin ondernemers het besteden aan onder meer evenementen, 'schoon, heel en veilig' en Hilversum Marketing. Na de fusie gaan ook bedrijven in de dorpen het Hilversumse tarief met deze opslag betalen; daardoor stijgt hun belasting.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Rond de Loosdrechtse Plassen mag ruimte komen voor meer jachthavens, vakantieparken en horeca.Midden Ruimte voor recreatie, maar kwetsbare natuur beschermen.
Het plassengebied is een belangrijk recreatiegebied en tegelijk beschermde natuur (Natura 2000). Ondernemers willen soms uitbreiden; de gemeente beslist via het omgevingsplan waar dat mag, binnen regels van provincie en Rijk voor de natuur. Partijen verschillen over de vraag of er groei bij mag komen of dat de huidige omvang genoeg is.
Midden Ruimte voor recreatie, maar kwetsbare natuur beschermen.
De partij wil duurzame verblijfsrecreatie stimuleren en ruimte houden voor recreatie in het plassengebied, maar ook kwetsbare natuur beschermen. Zij zoekt balans in overleg met de recreatieve sector.
“De ChristenUnie wil ruimte voor recreatie, maar ook kwetsbare natuur beschermen.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'In het plassengebied inzetten op'
Cultuur, sport en onderwijs
Hilversum gaat net zoveel geld aan kunst en cultuur uitgeven als andere steden van dezelfde grootte.Midden Neutraal over meer cultuurgeld; wel blijven investeren in subsidies.
Hilversum geeft volgens onder meer PRO minder uit aan cultuur dan vergelijkbare gemeenten; een voorstel uit 2022 voor 250.000 euro per jaar extra kreeg geen meerderheid. Na de fusie worden de subsidieregels van Hilversum en Wijdemeren samengevoegd, en de nieuwe raad kiest hoeveel geld er naar cultuur gaat. Meer geld voor cultuur betekent minder ruimte voor andere uitgaven of hogere lasten, terwijl de gemeentefinanciën onder druk staan.
Midden Neutraal over meer cultuurgeld; wel blijven investeren in subsidies.
De partij koos bewust 'neutraal' op de vraag of er meer geld naar kunst en cultuur moet. In het programma wil ze dat de overheid blijft investeren in cultuursubsidies en erfgoed, zonder een hoger budget of een vergelijking met andere steden te noemen.
“moet de overheid blijven investeren in cultuursubsidies, erfgoed en voldoende sportfaciliteiten voor de toekomst.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'De gemeente moet meer geld uitgeven aan kunst en cultuur' (neutraal); p. 27Een cultureel project krijgt hooguit vijf jaar subsidie; daarna moet het zonder geld van de gemeente verder.Geen standpunt gevonden
Naast vaste subsidies voor instellingen geeft de gemeente projectsubsidies aan nieuwe culturele initiatieven. De VVD wil dat zulke steun altijd eindig is; andere partijen willen juist meerjarige zekerheid, zodat initiatieven en vrijwilligers vooruit kunnen plannen.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Verenigingen en dorpshuizen in de dorpen van Wijdemeren houden na de fusie minstens vier jaar dezelfde subsidie als nu.Geen standpunt gevonden
Hilversum en Wijdemeren hebben elk eigen regels voor subsidies aan verenigingen, dorpshuizen en cultuur. Na de fusie worden die gelijkgetrokken (geharmoniseerd). Een garantie geeft verenigingen in Loosdrecht, Kortenhoef, 's-Graveland, Ankeveen en Nederhorst den Berg zekerheid, maar stelt een gelijke verdeling over de hele gemeente uit.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
De gemeente betaalt mee om grote sportevenementen naar Hilversum te halen, zoals een marathon of een triatlon op de plassen.Geen standpunt gevonden
Hilversum heeft al evenementen als de City Run en in Nederhorst den Berg is een sprinttriatlon. Sommige partijen willen grotere, ook (inter)nationale evenementen die bezoekers trekken; andere geven het geld liever aan kleine evenementen die inwoners zelf in buurten en dorpen organiseren, of vinden dat evenementen zichzelf moeten bedruipen.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
De regels voor monumenten worden soepeler, zodat eigenaren hun pand makkelijker kunnen verduurzamen of verbouwen.Eerder eens Meer ruimte voor verduurzaming van monumenten, zonder aantasting
De nieuwe gemeente telt veel monumenten, met veel werk van architect Dudok en beschermde dorpsgezichten in de dorpen. Voor veranderingen aan een monument, zoals zonnepanelen of isolatie, zijn vaak een vergunning en advies van een commissie nodig. Soepeler regels maken verduurzamen en verbouwen makkelijker, maar kunnen het historische karakter aantasten.
Eerder eens Meer ruimte voor verduurzaming van monumenten, zonder aantasting
De partij wil dat de welstandscommissie meedenkt over slimme oplossingen, zodat bij monumenten meer energie kan worden bespaard en opgewekt. De historische schoonheid van monumenten en dorpsgezichten mag daarbij niet blijvend worden aangetast.
“De welstandscommissie wordt uitgedaagd om mee te denken aan slimme oplossingen zodat meer energiebesparing en opwekking van duurzame energie mogelijk wordt, zonder daarmee de historische schoonheid van onze monumenten en dorpsgezichten blijvend aan te tasten.”
Verkiezingsprogramma: p. 35Een school in een monumentaal gebouw krijgt nieuwbouw als dat goedkoper en beter is; het oude pand krijgt een andere functie.Eerder oneens Renovatie van schoolgebouwen gaat voor slopen en nieuwbouw.
Verschillende scholen zitten in monumentale gebouwen, waaronder scholen van Dudok. De gemeente betaalt de schoolgebouwen en heeft een huisvestingsplan voor scholen tot 2039 met grote investeringen. De keuze is of de gemeente deze gebouwen renoveert en verduurzaamt voor onderwijs, of nieuwe scholen bouwt en de oude panden bijvoorbeeld voor wonen gebruikt.
Eerder oneens Renovatie van schoolgebouwen gaat voor slopen en nieuwbouw.
De partij wil dat de gemeente beter plant wanneer welke school investeringen nodig heeft, zodat schoolgebouwen gerenoveerd en verduurzaamd kunnen worden. Renovatie heeft haar voorkeur boven slopen en nieuw bouwen; over monumentale scholen of een andere functie voor het oude pand zegt ze niets apart.
“Renovatie van bestaande gebouwen heeft daarbij de voorkeur boven slopen en nieuwbouwen.”
Verkiezingsprogramma: p. 9
Bestuur, fusie en dorpen
Elk dorp en elke wijk krijgt een eigen, door de inwoners gekozen dorps- of wijkraad.Geen standpunt gevonden
Een dorps- of wijkraad is een groep inwoners die namens het dorp of de wijk meepraat met de gemeente. De vraag is of elk dorp en elke wijk zo'n raad krijgt die door de inwoners wordt gekozen, of dat de gemeente dat aan dorpen en wijken zelf laat of inspraak op een andere manier regelt.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Dorps- en wijkraden mogen zelf besluiten nemen over zaken die alleen hun eigen dorp of wijk raken, in plaats van alleen advies te geven.Geen standpunt gevonden
Een dorps- of wijkraad kan de gemeente adviseren, of zelf beslissen over bijvoorbeeld een eigen budget of de inrichting van een plein. De Gemeentewet maakt het mogelijk om bevoegdheden over te dragen aan zo'n raad, maar de gemeenteraad houdt het laatste woord over de begroting. Tegenstanders vrezen een extra bestuurslaag tussen inwoners en gemeenteraad.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Elk dorp krijgt een eigen gemeenteloket dat minstens één dag per week open is, ook als dat extra geld kost.Eerder eens Goed toegankelijk loket per dorp: vast loket of spreekuur.
Voor bijvoorbeeld een paspoort of rijbewijs konden inwoners terecht bij het stadskantoor in Hilversum en het gemeentehuis in Loosdrecht. Het loket in Loosdrecht sluit eind december 2026; vanaf januari 2027 is er alleen het stadskantoor in Hilversum. De vraag is hoe dichtbij de gemeente in de dorpen moet zijn: een vast loket per dorp, spreekuren in dorpshuizen, een mobiel loket dat langs de dorpen rijdt, of vooral hulp via internet en telefoon, op afspraak.
Eerder eens Goed toegankelijk loket per dorp: vast loket of spreekuur.
De partij wil dat het gemeenteloket goed bereikbaar is en kiest per dorp een goede oplossing, zoals een vast loket of een spreekuur. Een vaste dag per week noemt zij niet; inwoners moeten naast digitaal altijd bij een fysiek loket terechtkunnen.
“Per dorp kiezen we voor een goede oplossing, zoals een vast loket of een spreekuur.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Gemeenteloketten in alle dorpen instellen'De nieuwe gemeente geeft de dorpen de komende jaren voorrang bij investeringen, ook als plannen in de stad daardoor moeten wachten.Oneens Investeren waar het nodig is, niet met voorrang voor dorpen.
De fusie volgde op financiële en bestuurlijke problemen in Wijdemeren; meerdere partijen wijzen op achterstallig onderhoud aan wegen en voorzieningen in de dorpen. De nieuwe gemeente moet kiezen hoe ze geld verdeelt tussen stad en dorpen. Sommige partijen willen de dorpen een gegarandeerd budget geven, andere willen investeren waar de nood het hoogst is, zonder vooraf onderscheid tussen stad en dorp.
Oneens Investeren waar het nodig is, niet met voorrang voor dorpen.
De partij wil investeren waar dat nodig is, in een dorp of een wijk van Hilversum, naar wat de plek nodig heeft en niet naar locatie. Zij blijft kritisch op uitgaven om schulden te beperken.
“We investeren waar dat nodig is, of dat nu in een dorp of in een wijk van Hilversum is.”
Reactie van de partij in Hilversums Nieuws: Hilversums Nieuws, 05-11-2026Na de fusie worden regels, tarieven en subsidies zo snel mogelijk in de hele gemeente gelijk getrokken.Geen standpunt gevonden
Hilversum en Wijdemeren hadden elk eigen regels, belastingen en subsidies; die moeten na de fusie op elkaar worden afgestemd (harmoniseren). De raad stelde in oktober 2026 een routekaart vast voor het gelijktrekken van het dorpen- en wijkenbeleid. De keuze is hoe snel en hoe ver: overal hetzelfde, of bewust verschillen per kern laten bestaan.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Kleine evenementen in de dorpen blijven na de fusie vrij van leges.Oneens Kleine dorpsevenementen niet vrijstellen van leges.
Leges zijn de kosten die de gemeente rekent voor een vergunning, bijvoorbeeld voor een evenement. In Hilversum is voor een heel klein evenement een gratis melding genoeg, maar voor een evenement met vergunning betaal je leges; in Wijdemeren zijn kleine, niet-commerciële dorpsevenementen vrijgesteld. Die vrijstelling blijft in 2027 voorlopig gelden in de dorpen; later moet de raad kiezen of het verschil blijft, of dat overal dezelfde regel komt, eventueel met subsidie als compensatie.
Oneens Kleine dorpsevenementen niet vrijstellen van leges.
De partij is tegen een vrijstelling van leges voor kleine dorpsevenementen na de fusie. In 2025 stemde de fractie in Wijdemeren tegen de motie om ze legesvrij te houden.
Stemgedrag in de raad: Stemgids: 'Kleine evenementen in de dorpen moeten na de fusie geen leges hoeven te betalen' (tegen); Raad Wijdemeren, 13-11-2025: motie M-4-9 kleine evenementen met dorpskarakter (CU tegen)Een referendum is een advies: de gemeenteraad mag na afweging anders besluiten dan de uitslag.Geen standpunt gevonden
Hilversum heeft sinds 2017 een correctief raadgevend referendum: inwoners kunnen na een raadsbesluit om een stemming vragen, maar de raad beslist uiteindelijk zelf. In Wijdemeren werd een voorstel voor een referendumregeling in 2024 verworpen. Een bindend referendum, waarbij de uitslag de raad verplicht, kan volgens de huidige wet niet; sommige partijen willen dat de raad de uitslag toch altijd volgt.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Hilversum regelt meer zelf en minder samen met de andere gemeenten in de Regio Gooi en Vechtstreek.Geen standpunt gevonden
In de Regio Gooi en Vechtstreek werken de Gooise gemeenten samen, onder meer aan opvang en bescherming, Veilig Thuis, vrouwenopvang en afvalinzameling. Na de fusie is Hilversum, met ongeveer 119.000 inwoners, veruit de grootste gemeente in de regio. In de Metropoolregio Amsterdam (MRA) praat Hilversum nu mee via de regio; sommige partijen willen daar een eigen plek of taken terughalen, andere willen de samenwerking juist versterken met meer zeggenschap voor de raden.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Geld en belastingen
Als de begroting een tekort heeft, mogen de lokale belastingen omhoog om voorzieningen als buurthuizen, bibliotheek en zorg te sparen.Midden Tekorten voorkomen door efficiëntie; zorg en kwetsbaren ontzien.
De nieuwe gemeente verwacht krappe jaren: het Rijk geeft vanaf 2028 minder geld, en volgens meerdere partijen brengt Wijdemeren achterstallig onderhoud mee. Een tekort kan de raad dichten door minder uit te geven of door de OZB en andere heffingen te verhogen. Bij 'eens' gaat het behoud van voorzieningen voor lage lasten; bij 'oneens' gaat de gemeente eerst snijden in eigen uitgaven, ook als voorzieningen dan krimpen.
Midden Tekorten voorkomen door efficiëntie; zorg en kwetsbaren ontzien.
De partij wil tekorten vooral voorkomen door realistische keuzes en efficiëntie, en kiest niet tussen bezuinigen en hogere lasten. Zorg, veiligheid en voorzieningen voor kwetsbare inwoners ontziet zij zo veel mogelijk.
“De ChristenUnie wil tekorten voorkomen door realistische keuzes en efficiëntie.”
Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Tekorten op de begroting oplossen door'De OZB blijft de komende vier jaar meestijgen met de inflatie, in plaats van omlaag te gaan.Geen standpunt gevonden
De OZB wordt per 2027 in de hele gemeente gelijk getrokken op het Hilversumse niveau: woningeigenaren in Wijdemeren gaan daardoor minder betalen, in Hilversum stijgen de woonlasten in 2027 met ongeveer 4% omdat de inflatie hoger is. Daarna is het uitgangspunt dat de woonlasten (OZB, afval- en rioolheffing) jaarlijks met de inflatie meestijgen. Veel partijen willen dat zo houden; een kleinere groep wil de OZB echt verlagen door de gemeente minder te laten doen.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Bij een tekort horen subsidies voor cultuur, evenementen en maatschappelijke organisaties bij de eerste uitgaven die omlaag gaan.Eerder oneens Cultuursubsidies blijven; bij bezuinigingen zorg en kwetsbaren ontzien.
De gemeente geeft jaarlijks subsidie aan onder meer culturele instellingen, verenigingen, welzijnswerk en evenementen. Na de fusie moeten de regelingen van Hilversum en Wijdemeren worden samengevoegd. Bij een tekort is subsidie een post die de raad relatief snel kan verlagen, maar dat raakt clubs en instellingen direct.
Eerder oneens Cultuursubsidies blijven; bij bezuinigingen zorg en kwetsbaren ontzien.
De partij wil dat de overheid blijft investeren in cultuursubsidies en vindt veel maatschappelijke organisaties onmisbaar. Bij bezuinigingen ontziet zij zorg, veiligheid, beheer en de nood van individuele inwoners. Een volgorde van korten noemt zij niet.
“moet de overheid blijven investeren in cultuursubsidies, erfgoed en voldoende sportfaciliteiten voor de toekomst.”
Verkiezingsprogramma: p. 27Voor afval betaalt elk huishouden hetzelfde vaste bedrag, hoeveel restafval het ook aanbiedt.Oneens Korting op afvalheffing voor wie weinig restafval aanbiedt.
De afvalstoffenheffing is nu in Hilversum en Wijdemeren een vast bedrag per huishouden, dat alleen afhangt van het aantal personen en niet van de hoeveelheid afval. Een deel van de partijen wil dat je minder betaalt als je goed scheidt en weinig restafval hebt, bijvoorbeeld via een chip in de container. Tegenstanders vrezen illegaal dumpen, meer administratie en hogere rekeningen voor gezinnen met veel luiers of incontinentiemateriaal.
Oneens Korting op afvalheffing voor wie weinig restafval aanbiedt.
De partij wil afval scheiden belonen: huishoudens met weinig restafval krijgen korting op de afvalstoffenheffing, zonder onnodige administratie en zonder meer zwerfafval.
“Afval goed scheiden moet lonen. Daarom krijgen huishoudens die weinig restafval inleveren korting op de afvalstoffenheffing.”
Verkiezingsprogramma: p. 40; MijnStem: 'Afvalheffing op basis van'De toeristen- en forensenbelasting blijven laag, om bezoekers en eigenaren van recreatiewoningen te ontzien.Geen standpunt gevonden
Forensenbelasting betalen mensen met een tweede huis of recreatiewoning in de gemeente; die gold alleen in Wijdemeren, maar geldt vanaf 2027 in de hele nieuwe gemeente, met een maximum van ongeveer 1.500 euro per jaar. Toeristenbelasting betalen gasten per overnachting; die bestaat al in beide gemeenten. Meer opbrengst hieruit kan de lasten voor inwoners drukken, maar raakt ook recreatieondernemers aan de plassen en in de stad.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Om dure inhuur te verminderen neemt de gemeente meer eigen mensen in vaste dienst, ook als het ambtelijk apparaat daardoor groeit.Geen standpunt gevonden
Vrijwel alle partijen willen minder dure externe inhuur en adviesbureaus. De echte keuze is wat ervoor in de plaats komt: eigen vaste medewerkers (meer ambtenaren) of minder taken en een kleiner apparaat. De fusie levert ook besparingen op bestuur en management op die op beide manieren kunnen worden ingezet.
Geen standpunt gevonden
In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.
Om de schuld te beperken worden grote investeringen, zoals nieuwe schoolgebouwen, over meer jaren gespreid.Eerder eens Schuldquote nooit boven 130%; geen risicovolle investeringen.
Hilversum heeft een oplopende schuld, en de nieuwe gemeente staat voor grote uitgaven aan schoolgebouwen en onderhoud aan wegen, bruggen en beschoeiing. Volgens de voorjaarsnota 2026 komt de schuld over tien jaar ruim boven de grens van 130% van de jaarinkomsten die de gemeente zichzelf heeft gesteld. Spreiden over meer jaren houdt de schuld en de rentelasten lager, maar betekent dat scholen en wegen langer moeten wachten.
Eerder eens Schuldquote nooit boven 130%; geen risicovolle investeringen.
De partij wil dat de schuldquote niet boven de 130% komt, kiest voor spaarzaamheid en geen risicovolle investeringen, en wil toekomstige generaties niet opzadelen met de gevolgen. Dat investeringen daarvoor over meer jaren worden gespreid, zegt ze niet; wel wil ze dat de gemeente beter plant wanneer welke school investeringen nodig heeft.
“Wij vinden dat de schuldquote van de gemeente niet boven de 130% mag uitkomen en dat begrotingen gebaseerd moeten zijn op realistische aannames en uitvoerbare plannen.”
Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 52; p. 9Bij nieuwe projecten in het centrum kiest de gemeente voor eenvoudige en goedkope materialen, ook als het resultaat minder uitstraling heeft.Eerder eens Vond de Kerkbrink te duur; wil soberder en goedkoper.
Voor de Kerkbrink in het centrum van Hilversum stemde de raad in 2023 in met een nieuw ontwerp, met onder meer natuursteen en een fontein, en met een hoger budget. Bij volgende projecten in het centrum, zoals rond het station en het Oosterspoorplein, speelt opnieuw de vraag of de gemeente kiest voor kwaliteit en uitstraling of voor een sobere, goedkopere uitvoering.
Eerder eens Vond de Kerkbrink te duur; wil soberder en goedkoper.
De partij vindt dat de herinrichting van de Kerkbrink te veel geld heeft gekost en soberder had gekund. Voor nieuwe centrumprojecten kiest zij voor strakke projectbeheersing en realistische planning.
“Een dure fontein en Portugees natuursteen hadden bijvoorbeeld niet gehoeven.”
Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'De herinrichting van de Kerkbrink moet soberder en goedkoper' (voor); Raad Hilversum, 06-12-2023: Kerkbrink (CU tegen)