• Kandidaten
• Dicht bij en ver van
• Wonen
• Verkeer
• Klimaat
• Natuur
• Zorg
• Veiligheid
• Asiel
• Economie
• Cultuur
• Bestuur
• Geld

Kandidaten

11 kandidaten, in de volgorde van het stembiljet.

1. 1 Jojanneke VanderveenHilversum

   Jojanneke Vanderveen is lijsttrekker van de Partij voor de Dieren, die voor het eerst meedoet aan de verkiezingen in Hilversum en Wijdemeren. Zij werkt voor de samenwerkende natuur- en milieuorganisaties in Den Haag.

   bron
2. 2 Anne MulderHilversum
3. 3 John RickerHilversum
4. 4 Pam de SterkeNederhorst den Berg
5. 5 Nynke van MiltenburgHilversum
6. 6 Harry Poko van den BergHilversum
7. 7 Amanda VrakkingHilversum
8. 8 Yvonne HeselmansHilversum
9. 9 André LeliveldHilversum
10. 10 Rebecca BouhuijsHilversum
11. 11 Ilona HartensveldHilversum

Namen, volgorde en woonplaats komen uit de bekendmaking van het centraal stembureau (Gemeenteblad 2026, nr. 499712). Foto's en beschrijvingen komen van de partij zelf of van de gemeente; een LinkedIn-profiel staat er alleen bij als twee controles los van elkaar bij dezelfde persoon uitkwamen. Staat er niets bij een naam, dan is er niets gevonden dat zeker genoeg was. Hoe dit is nagelopen.

Dicht bij en ver van

Berekend uit de standpunten op de stellingen waar beide partijen een positie hebben. Van Partij voor de Dieren zijn 69 van de 90 standpunten bekend.

Waar Partij voor de Dieren en Volt toch uit elkaar gaan

• 30 km/u hoort in woonstraten en bij scholen; op doorgaande wegen in de bebouwde kom blijft 50 km/u.Partij voor de Dieren: oneens · Volt: eens

  Partij voor de Dieren Oneens 30 km/u in de hele bebouwde kom, ook op hoofdwegen.

  De partij wil in principe 30 km/u voor al het gemotoriseerde verkeer binnen de bebouwde kom. Straten zonder trottoirs worden woonerven met 15 km/u.

  “PvdD is voor een maximumsnelheid van 30km/u voor verkeer binnen de bebouwde kom.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Maximumsnelheid van 30 km/u invoeren in de bebouwde kom'; p. 55

  Volt Eens 30 km/u in woonwijken; doorgaande routes blijven 50.

  De partij wil 30 km/u in woonwijken, waarbij wijken en dorpen zelf over de inrichting beslissen. Doorgaande routes blijven 50 km/u. Bij scholen noemt ze niets apart.

  “Doorgaande routes blijven 50 km/u zodat vanuit de dorpsranden de stad bereikbaar blijft.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Maximumsnelheid van 30 km/u invoeren in de bebouwde kom'; p. 12
• De gemeente laat onderzoeken of er in de regio een kleine kerncentrale kan komen.Partij voor de Dieren: oneens · Volt: eens

  Partij voor de Dieren Oneens Geen kerncentrale; kernenergie is niet de oplossing.

  De partij wil geen kerncentrale in Hilversum: ze noemt kernenergie duur, met gevaarlijk afval en een te lange bouwtijd.

  “Er komt geen kerncentrale in Hilversum. Kernenergie is niet de oplossing voor de klimaatcrisis.”

  Verkiezingsprogramma: p. 11; Stemgids: 'Onderzoek kleine kerncentrale' (tegen)

  Volt Eens Onderzoek naar een kleine kernreactor in de regio steunen.

  De partij wil dat de gemeente in het onderzoek naar een kleine modulaire kernreactor naar een oplossing in de regio zoekt.

  “Steun voor het onderzoek naar een kleine modulaire kernreactor.”

  Verkiezingsprogramma: p. 16; Stemgids: 'De gemeente moet laten onderzoeken of een kleine kerncentrale ... mogelijk is.' (voor)
• Betaald parkeren komt alleen in een straat of buurt als een meerderheid van de bewoners daar zelf voor kiest.Partij voor de Dieren: oneens · Volt: eerder eens

  Partij voor de Dieren Oneens Betaald parkeren in de hele stad, niet per buurt kiezen

  De partij wil betaald parkeren in heel Hilversum invoeren, in alle wijken, en geen nieuwe parkeerplekken op straat. Een buurt die zelf kiest of er betaald parkeren komt, past daar niet bij.

  “Er komt betaald parkeren in de hele stad Hilversum en de tweede en opvolgende parkeervergunningen blijven duurder.”

  Verkiezingsprogramma: p. 56; MijnStem: 'Betaald parkeren in het centrum en de wijken van Hilversum' (100 = uitbreiden)

  Volt Eerder eens Wijken en dorpen beslissen zelf over het parkeerbeleid.

  De partij laat het parkeerbeleid aan wijken en dorpen zelf. Of dat via een bewonersmeerderheid gebeurt, zegt ze niet.

  “Wijken en dorpen beslissen zelf hoe ze omgaan met parkeren.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Betaald parkeren in het centrum en de wijken van Hilversum'
• De gemeente moet veel sneller woningen bijbouwen dan nu gepland, ook als buurten daardoor sneller veranderen.Partij voor de Dieren: eerder oneens · Volt: eerder eens

  Partij voor de Dieren Eerder oneens Niet volbouwen: woningen bijbouwen waar het past, binnen een limiet.

  De partij erkent de woningnood maar wil niet veel sneller bouwen. Ze kiest voor een woonladder met een limiet aan het aantal nieuwe woningen: eerst bestaande bebouwing beter benutten, dan verdichten waar de leefbaarheid het toelaat.

  “Hilversum volbouwen is niet de oplossing; dat maakt de gemeente onleefbaar.”

  Verkiezingsprogramma: p. 41; woonladder p. 43

  Volt Eerder eens Meer woningen dan nu gepland: 6.000 in Hilversum, 800 in Wijdemeren voor 2040.

  De partij wil voor 2040 in totaal 6.800 extra woningen bouwen, vooral binnen de bestaande bebouwing (inbreiden) en met hoogbouw op geschikte plekken. Een eigen tempo per jaar noemt ze niet.

  “wil Volt voor 2040 in Hilversum 6.000 en in Wijdemeren 800 extra woningen laten bouwen.”

  Verkiezingsprogramma: p. 6

Volledige vergelijking van deze twee partijen

Waar Partij voor de Dieren en PRO toch uit elkaar gaan

• Hilversum verlaagt het maximum aantal coffeeshops.Partij voor de Dieren: eerder oneens · PRO: eens

  Partij voor de Dieren Eerder oneens Aantal coffeeshops hoeft niet omlaag; wel kritisch kijken naar locaties.

  De partij vindt dat het aantal coffeeshops niet verminderd hoeft te worden. Wel moet er gekeken worden naar de locaties: geen buurtoverlast en geen nieuwe coffeeshops bij scholen.

  “Het aantal coffeeshops hoeft niet te worden verminderd.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Het aantal coffeeshops verminderen'; p. 65

  PRO Eens Maximaal zes coffeeshops

  De partij wil het aantal coffeeshops via vergunningen beperken tot maximaal zes en onderzoekt of Hilversum meedoet aan het experiment met legaal gekweekte wiet.

  “Het aantal coffeeshops beperken we, door middel van vergunningen, tot maximaal zes.”

  Verkiezingsprogramma: p. 12; MijnStem: 'Het aantal coffeeshops verminderen'
• De gemeente blijft geld uitgeven aan citymarketing om bezoekers naar Hilversum en de plassen te trekken.Partij voor de Dieren: oneens · PRO: eerder eens

  Partij voor de Dieren Oneens Toerisme stimuleren is geen gemeentetaak.

  De partij vindt het stimuleren van toerisme geen gemeentetaak. De gemeente stuurt toerisme wel bij met beleid en handhaving, om natuur, leefbaarheid en economie in balans te houden.

  “PvdD vindt het stimuleren van toerisme geen gemeentetaak.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Toerisme in de gemeente stimuleren'

  PRO Eerder eens Blijft toeristische highlights promoten met regionale partners

  De partij wil de toeristische highlights blijven promoten, samen met regionale partners zoals Visit Gooi & Vecht. Ze wil de bestaande steun aan Hilversum Marketing wel evalueren op effectiviteit.

  “Als Hilversum blijven we onze toeristische highlights promoten.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Toerisme in de gemeente stimuleren'; programma p. 35 en p. 37
• De gemeente betaalt mee om grote sportevenementen naar Hilversum te halen, zoals een marathon of een triatlon op de plassen.Partij voor de Dieren: oneens · PRO: eerder eens

  Partij voor de Dieren Oneens Dure grootschalige prestige-evenementen van publiek geld ontmoedigen.

  De partij ontmoedigt dure, grootschalige prestige-evenementen die met publiek geld betaald worden, en wil geen verstorende evenementen in of nabij natuurgebieden.

  “Hilversum ontmoedigt dure, grootschalige prestige-evenementen van publiek geld.”

  Verkiezingsprogramma: p. 36; p. 22

  PRO Eerder eens Werkt actief mee aan City Run en Hilversum Marathon

  De partij wil dat de gemeente actief meewerkt aan het organiseren van sportevenementen zoals de City Run en een Hilversum Marathon. Of de gemeente er geld in steekt, noemt ze niet.

  “PRO wil dat de gemeente actief meewerkt aan het organiseren van sportevenementen als de City Run en een Hilversum Marathon.”

  Verkiezingsprogramma: p. 22
• De gemeente moet veel sneller woningen bijbouwen dan nu gepland, ook als buurten daardoor sneller veranderen.Partij voor de Dieren: eerder oneens · PRO: eerder eens

  Partij voor de Dieren Eerder oneens Niet volbouwen: woningen bijbouwen waar het past, binnen een limiet.

  De partij erkent de woningnood maar wil niet veel sneller bouwen. Ze kiest voor een woonladder met een limiet aan het aantal nieuwe woningen: eerst bestaande bebouwing beter benutten, dan verdichten waar de leefbaarheid het toelaat.

  “Hilversum volbouwen is niet de oplossing; dat maakt de gemeente onleefbaar.”

  Verkiezingsprogramma: p. 41; woonladder p. 43

  PRO Eerder eens Wil de bouwambitie verhogen, met oog voor leefbaarheid

  De partij wil de ambities uit de woonvisies verhogen: in Hilversum van gemiddeld 300 naar 400 woningen per jaar en in de dorpen van 600 naar 750 in vier jaar, onder meer met modulair bouwen. Verdichten mag niet ten koste van de leefbaarheid gaan.

  “De ambities uit de woonvisies verhogen we. Tot 2030 willen wij voor Hilversum van gemiddeld 300 naar 400 woningen per jaar en voor de dorpen van 600 naar 750 in de komende vier jaar.”

  Verkiezingsprogramma: p. 6

Volledige vergelijking van deze twee partijen

Waar Partij voor de Dieren en Opstand.nu toch uit elkaar gaan

• Bestelbussen en vrachtauto's op diesel of benzine blijven welkom in het centrum van Hilversum.Partij voor de Dieren: oneens · Opstand.nu: eens

  Partij voor de Dieren Oneens Zero-emissiezone voor commercieel verkeer in het centrum invoeren.

  De partij wil een zero-emissiezone voor commercieel verkeer in het centrum van Hilversum; vervuilend verkeer wordt geweerd. Diesel- en benzinebussen en -vrachtwagens blijven dus niet welkom.

  “Er komt een zero-emissiezone van toepassing op commercieel verkeer in het centrum van Hilversum.”

  Verkiezingsprogramma: p. 57

  Opstand.nu Eens Zero-emissiezone in het centrum niet nodig

  De partij wil het plan voor een zero-emissiezone voor bestel- en vrachtauto's in het centrum laten vallen.

  “Tegen: Plan zero-emissiezone centrum behouden”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Plan zero-emissiezone centrum behouden' (tegen)
• Bij nieuwbouw dicht bij een station mag de gemeente veel minder parkeerplaatsen per woning eisen dan nu.Partij voor de Dieren: eens · Opstand.nu: eerder oneens

  Partij voor de Dieren Eens Een zo laag mogelijke parkeernorm bij nieuwbouw.

  De partij wil bij nieuwbouw een zo laag mogelijke parkeernorm. Bij hoogbouw moet het parkeren altijd inpandig; er komen geen extra parkeerplekken op straat bij.

  “Er komen geen nieuwe autoparkeerplekken bij op straat. Voor nieuwbouw wordt een zo laag mogelijke parkeernorm gehanteerd.”

  Verkiezingsprogramma: p. 56

  Opstand.nu Eerder oneens Bij hoogbouw horen ook parkeeroplossingen

  De partij vindt dat bij hoogbouw ook parkeeroplossingen horen, en wil investeren in parkeren buiten de straat zodat er op straat ruimte komt voor voetgangers en fietsers. Een lagere parkeernorm noemt ze niet. Wel wil ze een autoluw centrum, met parkeren aan de rand en een P&R.

  “Bij hoogbouw horen ook voorzieningen en parkeeroplossingen.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: MijnStem: 'Meer hoogbouw toestaan'; MijnStem: 'Maak een keuze. Investeren in: fietspaden/parkeerplekken'
• Als een straat te smal is voor allebei, maakt de gemeente plaats voor een veilig fietspad, ook als daarvoor parkeerplaatsen verdwijnen.Partij voor de Dieren: eens · Opstand.nu: eerder oneens

  Partij voor de Dieren Eens Fietspaden gaan voor parkeerplekken.

  De partij kiest uitgesproken voor investeren in fietspaden boven parkeerplekken en wil geen nieuwe parkeerplekken op straat; bestaande plekken kunnen verdwijnen voor voetpaden, groen of fietsparkeren. Een vrijliggend fietspad mag wel niet ten koste gaan van bomen en ander groen.

  “De gemeente investeert daartoe fors in een uitgebreid netwerk van veilige en groene wandel- en fietspaden, inclusief doorfietsroutes.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Investeren in fietspaden of parkeerplekken'; p. 54, 56

  Opstand.nu Eerder oneens Parkeeroplossingen eerst; in smalle straten fietsstraat in plaats van fietspad

  De partij vindt dat voor fietspaden in Hilversum vaak geen ruimte is en zet eerst in op parkeeroplossingen die straatruimte vrijmaken. Smalle fietspaden naast smalle stoepen wil ze liefst vervangen door fietsstraten waar de auto te gast is.

  “Voor fietspaden is in Hilversum vaak geen ruimte.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Investeren in: fietspaden/parkeerplekken' (81, parkeerplekken); p. 6-7 (fietsstraten-auto-te-gast)
• De gemeente blijft geld uitgeven aan citymarketing om bezoekers naar Hilversum en de plassen te trekken.Partij voor de Dieren: oneens · Opstand.nu: eerder eens

  Partij voor de Dieren Oneens Toerisme stimuleren is geen gemeentetaak.

  De partij vindt het stimuleren van toerisme geen gemeentetaak. De gemeente stuurt toerisme wel bij met beleid en handhaving, om natuur, leefbaarheid en economie in balans te houden.

  “PvdD vindt het stimuleren van toerisme geen gemeentetaak.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Toerisme in de gemeente stimuleren'

  Opstand.nu Eerder eens Hilversum mag aantrekkelijker worden voor toeristen, niet ten koste van wonen

  De partij vindt dat Hilversum genoeg te bieden heeft voor toeristen en misschien te weinig bezoekers trekt, terwijl Wijdemeren er te veel dreigt te krijgen. Toerisme mag niet ten koste gaan van wonen. Over het budget voor citymarketing zegt ze niets apart.

  “Wat Wijdemeren te veel dreigt te krijgen heeft Hilversum misschien te weinig. Er valt hier genoeg te zien om aantrekkelijk te zijn voor toeristen”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: MijnStem: 'Toerisme in de gemeente stimuleren'

Volledige vergelijking van deze twee partijen

Standpunten per thema

Wonen en bouwen

• De gemeente moet veel sneller woningen bijbouwen dan nu gepland, ook als buurten daardoor sneller veranderen.Eerder oneens Niet volbouwen: woningen bijbouwen waar het past, binnen een limiet.

  De Hilversumse Woonvisie 2021-2030 gaat uit van ongeveer 3.000 nieuwe woningen in tien jaar, gemiddeld zo'n 300 per jaar. Partijen willen dat tempo verhogen (PRO, D66, Volt), ongeveer gelijk houden (Gewoon Hilversum: 300 tot 350 per jaar) of juist een grens stellen. Meer bouwen betekent meer bouwplaatsen, verdichting en drukte in bestaande buurten.

  Eerder oneens Niet volbouwen: woningen bijbouwen waar het past, binnen een limiet.

  De partij erkent de woningnood maar wil niet veel sneller bouwen. Ze kiest voor een woonladder met een limiet aan het aantal nieuwe woningen: eerst bestaande bebouwing beter benutten, dan verdichten waar de leefbaarheid het toelaat.

  “Hilversum volbouwen is niet de oplossing; dat maakt de gemeente onleefbaar.”

  Verkiezingsprogramma: p. 41; woonladder p. 43
• De gemeente bouwt alleen zoveel woningen als de eigen inwoners en hun kinderen nodig hebben.Geen standpunt gevonden

  Een deel van de partijen wil 'autonome groei': bouwen voor de kinderen en ouderen van de eigen gemeente. Anderen zien de gemeente als deel van een regio met een groot tekort en willen ook bouwen voor mensen die hier komen werken of studeren, bijvoorbeeld op het Media Park.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• De vaste bouwgrens rond de dorpen mag worden verlegd, zodat er aan de dorpsrand nieuwe straten met woningen kunnen komen.Eerder oneens Woningen vooral binnen de bebouwde kom, niet buiten de bestaande grenzen.

  Rond de bebouwde kernen van Hilversum en de dorpen van Wijdemeren ligt een grens waarbuiten nauwelijks gebouwd mag worden. De provincie Noord-Holland noemt het gebied daarbinnen 'bestaand stedelijk gebied' en beslist mee over bouwen daarbuiten. Een 'straatje erbij' aan de rand van bijvoorbeeld Kortenhoef of Nederhorst den Berg kan alleen als die grens opschuift. Binnen de grens bouwen betekent verdichten; erbuiten bouwen kost open landschap.

  Eerder oneens Woningen vooral binnen de bebouwde kom, niet buiten de bestaande grenzen.

  De partij wil woningen zo veel mogelijk binnen de bebouwde kom en in bestaande wijken maken. Bijbouwen aan de rand van bestaande kernen komt pas als derde stap van haar woonladder, en nooit in het groen; meer woningbouw buiten de bebouwde kom wijst ze uitgesproken af.

  “Woningen en woonplekken creëren we daarom zo veel mogelijk binnen de bebouwde kom in bestaande gebouwen, zoals leegstaande kantoorpanden, en binnen bestaande wijken.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Meer woningbouw buiten de bebouwde kom toestaan'; woonladder p. 43
• Het open gebied Nederhorst-Noord, aan de noordkant van Nederhorst den Berg, moet open polder blijven in plaats van een woonwijk te worden.Geen standpunt gevonden

  Nederhorst-Noord is een open polder aan de noordkant van Nederhorst den Berg die al jaren wordt genoemd als plek voor een woonwijk van 150 tot 180 woningen. Het gebied is door de provincie aangewezen als leefgebied voor weidevogels, zodat bouwen alleen kan met toestemming van de provincie en natuurcompensatie elders. In 2022 wees de raad van Wijdemeren een plan voor ongeveer 150 woningen daar af; sommige partijen willen de locatie nu opnieuw onderzoeken.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• De gemeente moet vaker toestaan dat nieuwe woongebouwen duidelijk hoger worden dan de huizen eromheen.Eerder eens Hoogbouw kan een oplossing zijn, mits ingepast en met groene gevel.

  Hilversum is een tuinstad met vooral lage bebouwing; hoger bouwen gebeurt nu vooral rond het station en het centrum. Hoger bouwen levert meer woningen op dezelfde grond op, maar verandert het aanzien van straat, wijk of dorp.

  Eerder eens Hoogbouw kan een oplossing zijn, mits ingepast en met groene gevel.

  De partij ziet hoogbouw als een van de manieren om de woningnood aan te pakken en tegelijk te vergroenen. Voorwaarden: de leefbaarheid blijft intact, het gebouw past in de omgeving, het heeft maximaal vier woonlagen en minstens één groene gevel.

  “Hoogbouw kan een oplossing zijn voor zowel de huidige woningnood als meer vergroening. De leefbaarheid mag niet in het gedrang komen; hoogbouw moet passen in de omgeving, maximaal vier woonlagen hebben, en voorzien zijn van minimaal één groene gevel.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Meer hoogbouw toestaan'; p. 43-44
• Hoge woongebouwen horen alleen bij de stations en in het centrum van Hilversum, niet in wijken zoals de Hilversumse Meent.Midden Hoogbouw kan, mits passend; twijfel bij 25 meter buiten centrum

  Hilversum bouwt de hoogste gebouwen vooral in het centrum en rond het station, en lager naar de randen. De Omgevingsvisie Hilversum 2040 wil zo ook het zogeheten illusielandschap sparen: vanaf de hei zie je weinig bebouwing boven de bomen uitkomen. Er wordt gediscussieerd over uitzonderingen elders; voor het winkelcentrum van de Meent staat de raad bebouwing tot 25 meter toe.

  Midden Hoogbouw kan, mits passend; twijfel bij 25 meter buiten centrum

  De partij ziet hoogbouw als een van de oplossingen voor de woningnood, mits het in de omgeving past, maximaal vier woonlagen heeft en minstens één groene gevel. Over een uitzondering tot 25 meter bij de Meent twijfelt ze, omdat inpassing bij die hoogte in het geding kan komen.

  “De leefbaarheid mag evenwel niet in het gedrang komen; hoogbouw moet passen in de omgeving en voorzien zijn van minimaal één groene gevel. Bij een hoogte van 25 komt inpasbaarheid mogelijk wel in het geding.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Op enkele plekken, zoals het centrum van de Meent, mag bij uitzondering tot 25 meter hoog worden gebouwd' (neutraal); MijnStem: 'Meer hoogbouw toestaan'
• Leegstaande kantoren en bedrijfspanden mogen woningen worden, ook als er daardoor minder ruimte voor bedrijven overblijft.Eerder eens Kantoorpanden ombouwen tot woningen is de eerste stap.

  In Hilversum staan kantoren en bedrijfspanden leeg, en ombouwen tot woningen gaat vaak sneller dan nieuw bouwen. Tegelijk is er weinig ruimte voor bedrijven. Sommige partijen willen dat elke vierkante meter werkruimte die verdwijnt elders terugkomt; een voorstel van die strekking haalde in juni 2026 geen meerderheid in de Hilversumse raad.

  Eerder eens Kantoorpanden ombouwen tot woningen is de eerste stap.

  De partij wil eerst bestaande gebouwen slimmer benutten, onder meer door kantoorpanden om te bouwen tot woningen en leegstand aan te pakken. Of daarbij elders ruimte voor werk moet terugkomen, zegt ze niet.

  “De eerste trede van de woonladder houdt in dat we bestaande bebouwing slimmer benutten, bijvoorbeeld door het transformeren van kantoorpanden, het aanpakken van leegstand en het stimuleren van doorstroming.”

  Verkiezingsprogramma: p. 43
• De gemeente spreekt per nieuwbouwproject af hoeveel sociale huur er komt, in plaats van één vast minimumpercentage voor elk project.Oneens Vast minimum van 40% sociale huur, ook bij nieuwbouw.

  Sinds 1 juli 2026 staat in de wet dat twee derde van alle nieuwbouw betaalbaar moet zijn en 30 procent sociale huur, gerekend per regio en niet per project. Hilversum streeft nu naar minimaal 33 procent sociale huur in elk nieuwbouwproject, met enkele uitzonderingen; Wijdemeren hanteert 33 procent sociale huur of koop. Partijen willen lokaal 30, 33 of 40 procent, of juist geen vaste eis per project. Een hogere eis levert meer sociale huur op per project, maar ontwikkelaars zeggen dat projecten dan moeilijker rondkomen.

  Oneens Vast minimum van 40% sociale huur, ook bij nieuwbouw.

  De partij wil een verplicht, vast minimum: minstens 40% van de huurwoningen moet sociale huur zijn, ook bij nieuwbouw. Afspraken per project in plaats van zo'n vaste eis passen daar niet bij.

  “Minimaal 40% van de huurwoningen zou sociale huur moeten zijn, ook bij nieuwbouw.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Minimaal 40% sociale huurwoningen verplicht maken bij nieuwbouw'; p. 41
• De gemeente geeft zoveel vrijkomende sociale huurwoningen als de wet toestaat, de helft, met voorrang aan mensen die hier al wonen of werken.Geen standpunt gevonden

  De Huisvestingswet laat gemeenten bij hoogstens de helft van de vrijkomende sociale huurwoningen voorrang geven aan mensen met een band met de gemeente, bijvoorbeeld omdat ze er wonen of werken. Nu werkt de regio Gooi en Vechtstreek grotendeels met één regionale wachtlijst en gaat maar een klein deel met lokale voorrang weg. Meer lokale voorrang helpt eigen inwoners, maar verkleint de kans voor woningzoekenden van buiten.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• De voorrang bij sociale huurwoningen voor mensen met een cruciaal beroep, zoals nu voor zorgmedewerkers, moet verdwijnen.Geen standpunt gevonden

  Hilversum geeft in 2026 en 2027 bij ongeveer 50 sociale huurwoningen voorrang aan mensen die in de zorg werken, als vervolg op een proef die in 2024 begon. In die eerste proef konden ook leraren en agenten voorrang krijgen. Sommige partijen willen de voorrang uitbreiden naar meer beroepen of naar koopwoningen, andere willen haar juist afschaffen zodat alleen inschrijfduur en urgentie tellen.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Het geld voor startersleningen kan de gemeente beter besteden aan het laten bouwen van goedkope starterswoningen.Midden Betaalbare starterswoningen willen, starterslening kan helpen maar heeft nadelen.

  Met een starterslening overbrugt de gemeente het verschil tussen wat een starter bij de bank kan lenen en de prijs van een woning; de lening wordt later terugbetaald. Wijdemeren heeft zo'n lening al; de Hilversumse raad vroeg in november 2025 om te onderzoeken of die er ook in Hilversum kan komen. Tegenstanders vrezen hogere schulden en hogere huizenprijzen en zetten het geld liever in voor goedkope (starters)woningen of premiekoopwoningen.

  Midden Betaalbare starterswoningen willen, starterslening kan helpen maar heeft nadelen.

  De partij wil betaalbare (nieuwbouw)woningen, ook voor starters. Een starterslening kan helpen, maar ze noemt ook nadelen: te hoge lasten en een mogelijk prijsopdrijvend effect. Ze kiest daarom neutraal.

  “Een starterslening kan hierbij helpen, maar er zouden ook nadelen kunnen zijn, zoals te hoge lasten of een (indirect) prijsopdrijvend effect.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Starterslening' (neutraal)
• Bij nieuwbouw dicht bij een station mag de gemeente veel minder parkeerplaatsen per woning eisen dan nu.Eens Een zo laag mogelijke parkeernorm bij nieuwbouw.

  Bij elk bouwplan geldt een parkeernorm: het aantal parkeerplaatsen dat per woning moet worden aangelegd. Parkeerplaatsen kosten ruimte en geld; soms mag een ontwikkelaar een deel afkopen met een bijdrage aan het gemeentelijke mobiliteitsfonds. Minder plaatsen eisen maakt bouwen goedkoper en dichter, maar kan de parkeerdruk in de straat verhogen.

  Eens Een zo laag mogelijke parkeernorm bij nieuwbouw.

  De partij wil bij nieuwbouw een zo laag mogelijke parkeernorm. Bij hoogbouw moet het parkeren altijd inpandig; er komen geen extra parkeerplekken op straat bij.

  “Er komen geen nieuwe autoparkeerplekken bij op straat. Voor nieuwbouw wordt een zo laag mogelijke parkeernorm gehanteerd.”

  Verkiezingsprogramma: p. 56

Verkeer en parkeren

• Het betaald parkeren dat in 2024 en 2025 is ingevoerd in de Hilversumse wijken tot aan de buitenring, wordt weer afgeschaft.Oneens Betaald parkeren uitbreiden naar alle wijken, niet terugdraaien.

  Tussen juli 2024 en mei 2025 is betaald parkeren wijk voor wijk uitgebreid naar heel Hilversum tot en met de buitenring; de raad besloot daartoe in 2023. Bewoners betalen daar nu voor een vergunning en bezoek betaalt een bezoekerstarief. Een onafhankelijk bureau onderzoekt de effecten; de uitkomst komt in 2027. Afschaffen betekent dat die wijken weer vrij parkeren; handhaven betekent dat het beleid hooguit wordt bijgesteld.

  Oneens Betaald parkeren uitbreiden naar alle wijken, niet terugdraaien.

  De partij wil betaald parkeren in alle wijken van Hilversum, met duurdere tweede en volgende vergunningen. Ze vindt betaald parkeren een rechtvaardige keuze.

  “Betaald parkeren wordt uitgebreid naar alle wijken in Hilversum.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Betaald parkeren in het centrum en de wijken van Hilversum'; Stemgids; p. 56
• Betaald parkeren komt alleen in een straat of buurt als een meerderheid van de bewoners daar zelf voor kiest.Oneens Betaald parkeren in de hele stad, niet per buurt kiezen

  Nu besluit de gemeente waar betaald parkeren geldt; in 2023 koos de Hilversumse raad ervoor om het in te voeren in alle wijken tot de buitenring. In de dorpen van Wijdemeren is geen betaald parkeren. Een bewonerspeiling als beslissende stap zou betekenen dat een buurt betaald parkeren kan tegenhouden of juist kan aanvragen, ook in de dorpen na de fusie.

  Oneens Betaald parkeren in de hele stad, niet per buurt kiezen

  De partij wil betaald parkeren in heel Hilversum invoeren, in alle wijken, en geen nieuwe parkeerplekken op straat. Een buurt die zelf kiest of er betaald parkeren komt, past daar niet bij.

  “Er komt betaald parkeren in de hele stad Hilversum en de tweede en opvolgende parkeervergunningen blijven duurder.”

  Verkiezingsprogramma: p. 56; MijnStem: 'Betaald parkeren in het centrum en de wijken van Hilversum' (100 = uitbreiden)
• In wijken met betaald parkeren blijft bezoek van bewoners een laag bezoekerstarief betalen, zoals nu.Midden Bezoekersvergunning is al goedkoper; gratis bezoek niet bepleit.

  Bezoek van bewoners betaalt nu een verlaagd bezoekerstarief: in de wijken rond het centrum 50 cent per uur, hoogstens 1,50 euro per dag en na 21.00 uur gratis; in het centrum iets meer. Mantelzorgers kunnen een gratis vergunning krijgen. Het alternatief is helemaal gratis bezoek, bijvoorbeeld met een vast aantal gratis bezoekersuren per huishouden zoals het CDA voorstelt (300 uur per kwartaal); dat kost de gemeente inkomsten.

  Midden Bezoekersvergunning is al goedkoper; gratis bezoek niet bepleit.

  De partij kiest niet voor of tegen gratis bezoekersparkeren. Ze wijst erop dat bewoners al een goedkopere bezoekersvergunning kunnen aanvragen en dat mantelzorgers gratis kunnen parkeren.

  “Bewoners kunnen een bezoekersvergunning aanvragen, waarmee betaald parkeren voor bezoekers al een stuk goedkoper is geworden.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Gratis parkeren voor bezoek' (neutraal)
• Het eerste uur parkeren wordt overal in de gemeente gratis, ook in het centrum van Hilversum.Eerder oneens Gratis parkeren moedigt autogebruik aan; betaald parkeren is rechtvaardig.

  In de betaalde gebieden van Hilversum betaal je vanaf de eerste minuut; in het centrum kost het eerste uur nu 3,20 euro. In de dorpen van Wijdemeren is parkeren gratis. Een gratis eerste uur maakt een korte boodschap of een kort bezoek goedkoper, maar kost parkeergeld en kan leiden tot meer korte autoritjes en zoekverkeer.

  Eerder oneens Gratis parkeren moedigt autogebruik aan; betaald parkeren is rechtvaardig.

  De partij is voorstander van betaald parkeren en vindt gratis parkeren ongewenst omdat het autogebruik aanmoedigt en schaarse publieke ruimte inneemt. Ook zondagsparkeren in het centrum wil ze niet gratis maken.

  “De Partij voor de Dieren is voorstander van betaald parkeren in Hilversum. Betaald parkeren is een rechtvaardige keuze.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: Hilversums Nieuws 29-10-2026: 'Gratis parkeren moet op termijn terugkeren'; MijnStem: 'Parkeren in het centrum op zondag gratis'
• Bewoners krijgen hun eerste parkeervergunning gratis.Eerder oneens Vergunning kost geld, prijs naar uitstoot en voertuiggrootte

  Bewoners in betaald-parkeergebied betalen nu per jaar voor een vergunning (het 'schiltarief'); een tweede auto kost meer. De tarieven zijn onlangs verlaagd. Een gratis eerste vergunning kost de gemeente vergunningsinkomsten.

  Eerder oneens Vergunning kost geld, prijs naar uitstoot en voertuiggrootte

  De partij wil dat de prijs van parkeervergunningen afhangt van de uitstoot van de auto, met hogere tarieven voor vervuilende en zware auto's, en dat een tweede vergunning duurder blijft. Ze ziet betaald parkeren als het huren van schaarse openbare ruimte. Een gratis eerste vergunning noemt ze niet letterlijk.

  “De gemeente voert gedifferentieerde tarieven voor parkeren en parkeervergunningen in op basis van de uitstoot van het voertuig, waarbij een hoger tarief wordt gehanteerd voor vervuilende auto’s.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 56; Hilversums Nieuws: 'Gratis parkeren moet op termijn terugkeren in Hilversum'
• Geld uit betaald parkeren mag ook naar fietspaden, groen en openbaar vervoer, en hoeft niet alleen terug naar parkeren.Geen standpunt gevonden

  Wat de gemeente met de opbrengst van betaald parkeren doet, beslist de gemeenteraad bij de begroting; het geld is niet vastgelegd voor parkeren. Daarnaast heeft Hilversum een mobiliteitsfonds, gevuld met bijdragen van bouwers die parkeerplaatsen afkopen, dat al aan parkeren, fiets en openbaar vervoer mag worden besteed. De vraag is of parkeergeld alleen terug moet naar parkeervoorzieningen zoals garages en P+R, of ook naar fietsroutes, groen en bussen.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Als een straat te smal is voor allebei, maakt de gemeente plaats voor een veilig fietspad, ook als daarvoor parkeerplaatsen verdwijnen.Eens Fietspaden gaan voor parkeerplekken.

  In veel Hilversumse straten en op dorpswegen is te weinig ruimte voor een vrijliggend fietspad én parkeren langs de weg. Bij herinrichting moet de gemeente kiezen wat voorgaat.

  Eens Fietspaden gaan voor parkeerplekken.

  De partij kiest uitgesproken voor investeren in fietspaden boven parkeerplekken en wil geen nieuwe parkeerplekken op straat; bestaande plekken kunnen verdwijnen voor voetpaden, groen of fietsparkeren. Een vrijliggend fietspad mag wel niet ten koste gaan van bomen en ander groen.

  “De gemeente investeert daartoe fors in een uitgebreid netwerk van veilige en groene wandel- en fietspaden, inclusief doorfietsroutes.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Investeren in fietspaden of parkeerplekken'; p. 54, 56
• Het centrum van Hilversum wordt autoluw: auto's parkeren in garages aan de rand en de binnenstad is voor voetgangers en fietsers.Eens Autovrij centrum, parkeren aan de rand of ondergronds.

  Auto's rijden nu via de centrumring naar parkeergarages als Hilvertshof en Gooiland, midden in het centrum. Plannen voor een autoluw centrum gaan over minder doorgaand autoverkeer, meer ruimte op straten en pleinen voor voetgangers en fietsers en op termijn garages aan de rand.

  Eens Autovrij centrum, parkeren aan de rand of ondergronds.

  De partij kiest waar mogelijk voor een autovrij centrum en autovrije dorpskernen. Auto's parkeren in voorzieningen aan de rand of ondergronds; bezoekers worden aangemoedigd te komen met fiets of openbaar vervoer. Regiotaxi en Wmo-vervoer houden toegang.

  “Bezoekers van het centrum worden aangemoedigd om met de fiets of het openbaar vervoer te komen.”

  Verkiezingsprogramma: p. 54 (7.1), p. 57; MijnStem: 'Parkeren in het centrum op zondag gratis'
• Bestelbussen en vrachtauto's op diesel of benzine blijven welkom in het centrum van Hilversum.Oneens Zero-emissiezone voor commercieel verkeer in het centrum invoeren.

  Hilversum heeft een zero-emissiezone onderzocht: een gebied binnen de centrumring waar vanaf 2027 alleen bestel- en vrachtauto's zonder uitstoot in zouden mogen. In april 2025 wees de gemeenteraad dat voorstel af; er ligt nu geen nieuw plan. Eens betekent: er komt ook later geen zone; oneens: de nieuwe raad komt met een nieuw voorstel.

  Oneens Zero-emissiezone voor commercieel verkeer in het centrum invoeren.

  De partij wil een zero-emissiezone voor commercieel verkeer in het centrum van Hilversum; vervuilend verkeer wordt geweerd. Diesel- en benzinebussen en -vrachtwagens blijven dus niet welkom.

  “Er komt een zero-emissiezone van toepassing op commercieel verkeer in het centrum van Hilversum.”

  Verkiezingsprogramma: p. 57
• 30 km/u hoort in woonstraten en bij scholen; op doorgaande wegen in de bebouwde kom blijft 50 km/u.Oneens 30 km/u in de hele bebouwde kom, ook op hoofdwegen.

  Binnen de bebouwde kom is 50 km/u de wettelijke norm; de gemeente kan op haar eigen wegen met een verkeersbesluit 30 km/u instellen. Steeds meer gemeenten maken 30 km/u de standaard, met 50 alleen op een paar hoofdroutes. Hilversum voert op delen van de centrumring en bijvoorbeeld de Minckelersstraat al 30 km/u in; de vraag is of dat ook moet op wegen als de buitenring en de doorgaande dorpswegen.

  Oneens 30 km/u in de hele bebouwde kom, ook op hoofdwegen.

  De partij wil in principe 30 km/u voor al het gemotoriseerde verkeer binnen de bebouwde kom. Straten zonder trottoirs worden woonerven met 15 km/u.

  “PvdD is voor een maximumsnelheid van 30km/u voor verkeer binnen de bebouwde kom.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Maximumsnelheid van 30 km/u invoeren in de bebouwde kom'; p. 55
• Op smalle dorpswegen zoals Noordereinde, Zuidereinde en de Kortenhoefsedijk komt nu al 30 km/u, ook voordat de weg is aangepast.Eens 30 km/u op straten zonder vrijliggend fietspad.

  Op de smalle wegen in 's-Graveland, Kortenhoef en langs de Loosdrechtse dijken delen auto's, fietsers en voetgangers vaak dezelfde rijbaan. Het Mobiliteitsplan Wijdemeren wil op een deel van die wegen 30 km/u; op een stuk van het Noordereinde geldt dat al, maar herinrichting kost tijd en geld. Een voorstel om op het Zuidereinde direct 30 km/u in te voeren, kreeg in 2025 geen meerderheid. De keuze is: eerst een lagere limiet, of wachten tot de weg erop is ingericht.

  Eens 30 km/u op straten zonder vrijliggend fietspad.

  De partij beperkt de maximumsnelheid tot 30 km/u in straten zonder vrijliggende fietspaden; de inrichting van de weg wordt waar mogelijk daarna aangepast.

  “In straten zonder vrijliggende fietspaden wordt de maximumsnelheid beperkt tot 30 km/u.”

  Verkiezingsprogramma: p. 55

Klimaat en energie

• De gemeente schrapt haar eigen klimaatdoelen en jaartallen en houdt zich alleen aan wat het Rijk verplicht stelt.Oneens Eigen ambitieus klimaatplan met afrekenbare tussendoelen.

  Gemeenten mogen eigen klimaatdoelen stellen bovenop landelijke afspraken, zoals een jaartal voor klimaatneutraal, tussendoelen voor aardgasvrij of de opwekdoelen in de Regionale Energiestrategie (RES). In maart 2026 vroeg de Hilversumse raad het college om een routekaart naar een aardgasvrije gemeente in 2050, met meetbare tussendoelen. Schrappen geeft minder verplichtingen en juridische risico's, maar ook minder houvast om voortgang te meten.

  Oneens Eigen ambitieus klimaatplan met afrekenbare tussendoelen.

  De partij wil een eigen, ambitieus klimaatplan met budget en afrekenbare tussendoelen, en stelt snel bij als doelen niet gehaald worden. Ze wil dat Hilversum zo snel mogelijk klimaatneutraal is, met 2030 als uitgangspunt.

  “Er komt een ambitieus klimaatplan met bijbehorend budget. Er komen concrete, afrekenbare tussendoelen en we stellen snel bij als die doelen niet gehaald dreigen te worden.”

  Verkiezingsprogramma: p. 7
• De nieuwe gemeente spreekt af dat zij in 2040 klimaatneutraal is, tien jaar eerder dan het landelijke doel.Eerder eens Eerder klimaatneutraal dan 2050; de partij mikt zelfs op 2030.

  Landelijk is afgesproken dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is; Hilversum en Wijdemeren gingen ook uit van uiterlijk 2050. Een aantal partijen wil dat de nieuwe gemeente sneller gaat. Een eerder jaartal betekent dat besparen, duurzaam opwekken en van het aardgas af sneller moeten, met meer kosten en inzet op korte termijn.

  Eerder eens Eerder klimaatneutraal dan 2050; de partij mikt zelfs op 2030.

  De partij wil de gemeente eerder dan 2050 klimaatneutraal maken en neemt 2030 als uitgangspunt. 2040 gaat dus minder ver dan haar eigen doel, maar wijst dezelfde kant op.

  “Daarom moet Hilversum zo snel mogelijk stappen zetten om klimaatneutraal te worden in 2030.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'De gemeente eerder dan 2050 klimaatneutraal maken'; p. 7
• Vóór 2030 weet elke wijk en elk dorp wanneer en op welke manier het van het aardgas af gaat.Eerder eens Per dorp en wijk een concreet transitieplan voor energie en warmte.

  De nieuwe raad moet uiterlijk eind 2027 een warmteprogramma vaststellen: het plan voor de overstap van aardgas naar bijvoorbeeld een warmtepomp of een warmtenet, buurt voor buurt. Een politieke keuze is of daarin per wijk en dorp een tijdpad komt. Een tijdpad geeft duidelijkheid, maar zet ook druk op bewoners die nog niet willen of kunnen overstappen.

  Eerder eens Per dorp en wijk een concreet transitieplan voor energie en warmte.

  De partij wil samen met inwoners per dorp en wijk een concreet transitieplan met energiebesparing en duurzame warmte, en wijst in het omgevingsplan wijken en dorpen aan die overgaan op duurzame warmte. Een jaartal als 2030 voor elk gebied noemt ze niet.

  “Daarom maakt de gemeente in samenwerking met inwoners en relevante partners per dorp en wijk een concreet transitieplan.”

  Verkiezingsprogramma: p. 8, p. 11
• Warmtenetten laat de gemeente over aan bedrijven en energiecoöperaties, zonder er zelf geld in te steken of risico te lopen.Oneens De gemeente wordt zelf mede-eigenaar van een publiek warmtebedrijf.

  Op een aantal plekken worden warmtenetten voorbereid of onderzocht, zoals in de Hilversumse Meent en met warmte uit de rioolwaterzuivering Horstermeer voor wijken in Nederhorst den Berg en Kortenhoef. Sommige partijen willen dat de gemeente zelf (mede-)eigenaar wordt van een publiek warmtebedrijf, zodat zij kan sturen op prijs en duurzame bronnen. Andere vinden dat te riskant voor de gemeentekas.

  Oneens De gemeente wordt zelf mede-eigenaar van een publiek warmtebedrijf.

  De partij wil niet alles aan de markt overlaten: de gemeente wordt mede-eigenaar van een publiek warmtebedrijf en kan investeren in buurtnetten, om te sturen op duurzame bronnen en lage kosten voor inwoners. Warmtenetten op restwarmte uit fossiele industrie of biomassa wil ze niet.

  “Door mede-eigenaar te worden van een publiek warmtebedrijf gaat Hilversum sturen op inzet van alleen duurzame warmtebronnen en zo laag mogelijke gebruikskosten voor inwoners.”

  Verkiezingsprogramma: p. 11
• Ook als omwonenden ervoor zijn, blijft de gemeente zich verzetten tegen grote windturbines in en vlak bij de gemeente.Eerder oneens Kritisch op megaturbines, maar niet principieel tegen wind.

  De provincie Utrecht onderzoekt of er grote windturbines kunnen komen in de Hoeker- en Garstenpolder, direct tegenover Nederhorst den Berg; hoe hoog en hoeveel staat nog niet vast. De raad van Wijdemeren sprak zich er in 2025 en 2026 tegen uit. Sommige partijen wijzen grote windturbines hier altijd af, andere willen het laten afhangen van wat omwonenden ervan vinden. De gemeente kan zo'n draagvlakmeting zelf organiseren en meewegen, maar de provincie Utrecht beslist over deze plek.

  Eerder oneens Kritisch op megaturbines, maar niet principieel tegen wind.

  De partij is voor windenergie op plekken met weinig hinder, en volgt de plannen van de provincie Utrecht kritisch. Ze spreekt zich alleen uit tegen als de turbines te veel nadelen hebben voor dieren, mensen en natuur; een vast verzet los van die gevolgen kent ze niet.

  “Als deze turbines te veel nadelige gevolgen hebben voor dieren, mensen en natuur in Nederhorst den Berg en het Vechtlandschap, zullen wij ons hiertegen uitspreken.”

  Verkiezingsprogramma: p. 11; Stemgids: 'Grote windmolens bij dorpen tegenhouden' (neutraal)
• Boeren mogen een kleine windmolen bij hun bedrijf zetten om er hun eigen stroom mee op te wekken.Eerder eens Windturbines in het buitengebied toestaan, met oog voor natuur en vogels.

  Tegen grote windturbines, zoals die worden onderzocht tegenover Nederhorst den Berg, is in de nieuwe gemeente veel verzet. Een kleine windmolen op een boerenerf is veel lager, levert minder stroom en valt minder op in het landschap. De provincie Noord-Holland staat kleine molens tot 15 meter ashoogte onder voorwaarden toe; de gemeente beslist of en waar dat mag.

  Eerder eens Windturbines in het buitengebied toestaan, met oog voor natuur en vogels.

  De partij is uitgesproken voor windturbines in het buitengebied, mits ze minimaal overlast geven voor mens en natuur en rekening houden met vogeltrek. Over kleine molens op boerenerven spreekt ze zich niet apart uit.

  “Ze mogen minimaal overlast geven voor mens en natuur. De plaatsing en vormgeving houdt rekening met vogeltrek.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Windturbines in het buitengebied toestaan'
• Op boerenland mogen zonnepanelen komen, als de grond daarnaast gewoon voor landbouw gebruikt blijft.Eerder oneens Landbouwgrond is niet bedoeld voor zonneweides.

  Bijna alle partijen willen eerst zonnepanelen op daken. De vraag is of daarnaast ook in de polders en weilanden panelen mogen komen. Een tussenvorm is dat panelen boven of tussen gewassen of weidegrond staan, zodat de boer de grond blijft gebruiken. Waar dat mag, beslist de gemeente in het omgevingsplan.

  Eerder oneens Landbouwgrond is niet bedoeld voor zonneweides.

  De partij wil zon eerst op daken, gevels en parkeerplaatsen (zonneladder) en geen zonneparken in de natuur. Landbouwgrond is volgens haar bedoeld voor plantaardig voedsel en natuur. Combinatiegebruik met landbouw noemt ze niet.

  “Landbouwgrond is niet bedoeld voor zonneweides, maar voor plantaardige voedselproductie en natuurontwikkeling”

  Verkiezingsprogramma: p. 10
• De gemeente laat onderzoeken of er in de regio een kleine kerncentrale kan komen.Oneens Geen kerncentrale; kernenergie is niet de oplossing.

  In november 2025 vroeg de Hilversumse raad om te verkennen of een kleine modulaire kernreactor (SMR) in Hilversum of de regio mogelijk is. Na een eerste verkenning besloot het college in juni 2026 niet verder te onderzoeken: de techniek is nog niet klaar voor de markt en er is geen geschikte plek. De nieuwe raad kan het onderzoek weer oppakken of het dossier sluiten.

  Oneens Geen kerncentrale; kernenergie is niet de oplossing.

  De partij wil geen kerncentrale in Hilversum: ze noemt kernenergie duur, met gevaarlijk afval en een te lange bouwtijd.

  “Er komt geen kerncentrale in Hilversum. Kernenergie is niet de oplossing voor de klimaatcrisis.”

  Verkiezingsprogramma: p. 11; Stemgids: 'Onderzoek kleine kerncentrale' (tegen)
• Het omgevingsplan van de gemeente houdt alvast een plek vrij waar later een kleine kerncentrale kan komen.Oneens Geen kerncentrale in Hilversum.

  Ook partijen die onderzoek naar een kleine kerncentrale steunen, verschillen over de volgende stap. Een plek vrijhouden in het omgevingsplan betekent dat daar voorlopig niets anders gebouwd wordt. De vergunning voor een kerncentrale geeft het Rijk, en het college zag in 2026 nog geen geschikte plek in de regio.

  Oneens Geen kerncentrale in Hilversum.

  De partij wil geen kerncentrale in Hilversum en dus ook geen plek daarvoor vrijhouden.

  “Er komt geen kerncentrale in Hilversum. Kernenergie is niet de oplossing voor de klimaatcrisis.”

  Verkiezingsprogramma: p. 11
• Bij code oranje of rood van de Stookwijzer is hout stoken in kachels en open haarden in de gemeente verboden.Eerder eens Houtstook aan banden leggen, met meldpunt en voorlichting.

  Houtrook geeft fijnstof en klachten bij buren, maar veel inwoners verwarmen (deels) met hout. De Stookwijzer geeft per dag aan of het weer stoken extra schadelijk maakt (code oranje of rood). In juli 2025 wees de Hilversumse raad een motie af om regels tegen houtstook vanaf 2028 voor te bereiden; sommige partijen willen een stookverbod bij code oranje of rood.

  Eerder eens Houtstook aan banden leggen, met meldpunt en voorlichting.

  De partij wil houtstook aan banden leggen vanwege fijnstof en gezondheidsklachten, met een meldpunt voor stookoverlast en voorlichting. Een verbod specifiek bij code oranje of rood van de Stookwijzer noemt ze niet.

  “Hilversum legt houtstook aan banden”

  Verkiezingsprogramma: p. 60

Natuur, groen en water

• De gemeente steunt natuurbeheerders als zij kwetsbare stukken heide, bos of plas tijdelijk afsluiten voor bezoekers.Eens De gemeente steunt het afsluiten van gebieden voor de natuur.

  Het Goois Natuurreservaat en Natuurmonumenten beheren veel heide, bos en plassengebied in de gemeente. Zij sluiten soms paden of gebieden af om planten en dieren rust te geven, wat tot discussie met inwoners leidt. De gemeente is geen beheerder, maar neemt deel in het bestuur van het Goois Natuurreservaat; in 2024 vroeg de Hilversumse raad daar om natuurbehoud en vrije toegang even zwaar te laten wegen.

  Eens De gemeente steunt het afsluiten van gebieden voor de natuur.

  De partij steunt natuurbeheerders bij het waar nodig afsluiten van gebieden voor mensen, zodat dieren en planten kunnen herstellen. Ook mogen delen van parken tijdelijk dicht.

  “De gemeente steunt daarom terreinbeherende organisaties bij het waar nodig afsluiten van gebieden voor mensen.”

  Verkiezingsprogramma: p. 23; MijnStem: 'In het plassengebied inzetten op...'
• Op de Loosdrechtse Plassen moet het snelvaren en waterskiën stoppen.Eerder eens Rust voor plant en dier; alleen fossielvrij varen op gemeentelijk water.

  Op de Loosdrechtse Plassen mag je normaal maximaal 12 km/u varen. Met een ontheffing van de gemeente mag op aangewezen delen harder worden gevaren, tot 60 km/u, bijvoorbeeld om te waterskiën; op zomerse weekenden overdag niet. Na de fusie beslist de nieuwe gemeente over die regels. Voorstanders van stoppen wijzen op natuur en veiligheid, tegenstanders op watersport, vakantie en werkgelegenheid.

  Eerder eens Rust voor plant en dier; alleen fossielvrij varen op gemeentelijk water.

  De partij kiest in het plassengebied voor rust voor plant en dier boven recreatie. Ze wil uiterlijk 2030 alleen elektrische, roei- en zeilboten op gemeentelijke wateren. Snelvaren en waterskiën noemt ze niet apart.

  “Waar nodig steunt de gemeente het afsluiten van gebieden voor mensen, zodat planten en dieren rust hebben om te herstellen en ontwikkelen.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: MijnStem: 'In het plassengebied inzetten op...'; p. 57
• Booteigenaren en toeristen gaan via gemeentebelastingen meer meebetalen aan schoon water en natuur in het plassengebied.Eerder eens Toeristenbelasting inzetten voor natuur en verduurzaming

  Hilversum en Wijdemeren heffen toeristenbelasting op overnachtingen. Wijdemeren heeft daarnaast een belasting op overnachten op boten en sinds 2026 een kleine belasting op het verhuren van motorboten (volgens de VVD zo'n 75.000 euro per jaar). Na de fusie moeten deze belastingen gelijkgetrokken worden. De vraag is of bezoekers en booteigenaren meer moeten bijdragen aan het onderhoud van water en natuur.

  Eerder eens Toeristenbelasting inzetten voor natuur en verduurzaming

  De partij wil de opbrengst van de toeristenbelasting gebruiken om te verduurzamen en de natuur te versterken, omdat toerisme schade aan klimaat en natuur geeft. Een hogere belasting of een extra heffing voor booteigenaren noemt ze niet; vaartuigen zonder verbrandingsmotor krijgen juist korting op lig- en vaartarieven.

  “Daarom gebruikt de gemeente de opbrengsten van de toeristenbelasting om te verduurzamen en de natuur te versterken, om de schade van toerisme te beperken.”

  Verkiezingsprogramma: p. 36; p. 57
• Om meer woningen te bouwen mag de gemeente kleine stukken openbaar groen in wijken en dorpen bebouwen.Oneens Niet bouwen in het groen.

  In Hilversum is in 2024 afgesproken dat in de meest versteende buurten het aandeel openbaar groen niet verder mag dalen. Tegelijk is er grote woningnood en wordt gezocht naar bouwplekken, ook op kleine groenstroken of grasvelden. De keuze is of zulk groen mag wijken voor woningen.

  Oneens Niet bouwen in het groen.

  De partij wil niet bouwen in het groen en bestaand groen koesteren. Woningen komen in bestaande gebouwen en wijken; in buurten met weinig groen moet het groen juist uitgebreid worden.

  “Niet bouwen in het groen! Om Hilversum leefbaar te houden, koesteren we het bestaande groen.”

  Verkiezingsprogramma: p. 27; Stemgids: 'Groen behouden in groenarme buurten' (voor)
• Bij elk nieuwbouwplan is de groennorm 3-30-300 verplicht, ook als er daardoor minder woningen passen.Eerder eens Ambitieuze groennorm: uitzicht op drie bomen, 30% kroon, groen binnen 300 meter.

  De 3-30-300-norm betekent: vanuit elk huis drie bomen zien, 30 procent van de buurt onder bladerdak en binnen 300 meter een park of groene plek. Veel partijen noemen de norm als richtlijn of ambitie. De vraag is of hij een harde eis wordt die voorgaat op het aantal woningen.

  Eerder eens Ambitieuze groennorm: uitzicht op drie bomen, 30% kroon, groen binnen 300 meter.

  De partij hanteert de 3-30-300-norm als ambitieuze groennorm voor iedereen in de gemeente en wil niet in het groen bouwen. Of de norm bij elk nieuwbouwplan een harde eis is, zegt ze niet.

  “Iedereen in de gemeente heeft vanuit huis uitzicht op minimaal drie bomen, er is minimaal 30% kroonbedekking in de wijk en er is op maximaal 300 meter een park, natuurgebied of een groene koele plek.”

  Verkiezingsprogramma: p. 27
• Een boom mag wijken voor een bouw- of wegenplan, als er in de buurt een stevige nieuwe boom voor terugkomt.Oneens Bomen blijven staan; bouwen om bomen heen.

  Voor het kappen van grotere bomen is vaak een vergunning nodig: in Hilversum voor bomen vanaf 30 centimeter stamdoorsnede, in Wijdemeren voor bomen die op een speciale 'Groene Kaart' staan. Bij bouw- en wegenplannen sneuvelen regelmatig bomen, met een herplantplicht als compensatie. Partijen verschillen over de vraag of herplant genoeg is of dat bestaande bomen in principe moeten blijven staan.

  Oneens Bomen blijven staan; bouwen om bomen heen.

  De partij wil bomen niet kappen maar er zo veel mogelijk omheen bouwen, scherpere kapvergunningen (vanaf 10 cm) en behoud van bomen als uitgangspunt. Compensatie komt alleen aan bod waar een boom echt niet kan blijven.

  “Bomen worden niet gekapt, maar er wordt zo veel mogelijk omheen gebouwd.”

  Verkiezingsprogramma: p. 28; p. 24
• In woonwijken maait de gemeente het groen vaker, zodat het er verzorgd uitziet, ook als er dan minder bloemen en insecten zijn.Oneens Minder maaien en schoffelen, voor bloemen en insecten.

  Hilversum maait op veel plekken minder vaak om bloemen, bijen en vlinders kansen te geven. Sommige inwoners vinden plantsoenen en bermen daardoor rommelig of onveilig. De gemeente bepaalt zelf hoe vaak en waar zij maait.

  Oneens Minder maaien en schoffelen, voor bloemen en insecten.

  De partij wil ecologisch maaibeleid met minder maaien en schoffelen en bloemrijke, niet strakgemaaide bermen. Meer verzorgd groen ten koste van insecten wil ze niet.

  “Hilversum biedt een voedingsbodem aan inheemse planten door ecologisch maaibeleid. Dit betekent ook: minder maaien en schoffelen.”

  Verkiezingsprogramma: p. 23, p. 25
• In de polders bij de plassen moet een deel van de landbouwgrond nieuwe natuur worden.Eens Een deel van de landbouwgrond wordt natuur.

  Met het Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen (2017) is afgesproken dat er tot 2027 honderden hectares nieuwe natuur bij komen, onder meer bij Kortenhoef, de Weersloot en de Ster van Loosdrecht. Dat gaat vaak ten koste van weidegrond. De provincie heeft het voortouw; de gemeente kan meewerken, aanjagen of afremmen.

  Eens Een deel van de landbouwgrond wordt natuur.

  De partij wil in het buitengebied meer ruimte voor natuur: een deel van de huidige landbouwgrond wordt omgevormd tot natuur, met plantaardige landbouw op de rest.

  “Daarvoor moet een deel van de huidige landbouwgrond worden omgevormd tot natuur.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'In het buitengebied meer ruimte geven aan...'
• De gemeente verzet zich tegen strengere stikstofregels voor boeren bij de plassen, ook als de natuur daardoor trager herstelt.Oneens Maatregelen tegen stikstof, ook tegen de vee-industrie.

  Het kabinet presenteerde in juni 2026 stikstofplannen met extra regels voor boeren in zones van 500 of 1.000 meter rond kwetsbare natuur. Welke gebieden en boeren precies onder die regels vallen, is nog niet besloten. De regels komen van Rijk en provincie, maar de gemeente kan meewerken, ruimte bieden voor andere inkomsten of bezwaar maken.

  Oneens Maatregelen tegen stikstof, ook tegen de vee-industrie.

  De partij wil dat de gemeente bijdraagt aan stikstofreductie met maatregelen tegen vervuilende sectoren zoals verkeer en vee-industrie, en wil veehouderij afbouwen.

  “De gemeente draagt bij aan stikstofreductie, bijvoorbeeld door maatregelen te nemen tegen vervuilende sectoren, zoals verkeer en vee-industrie.”

  Verkiezingsprogramma: p. 23

Zorg, welzijn en armoede

• Alleen inwoners met een inkomen op bijstandsniveau krijgen nog minimaregelingen, zoals hulp bij schoolkosten, sport of de collectieve zorgverzekering.Oneens Minimaregelingen tot 130% van het sociaal minimum.

  Hilversum en Wijdemeren geven minimaregelingen, zoals hulp bij schoolkosten, sport of de collectieve zorgverzekering, aan inwoners met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. Daardoor krijgen ook werkenden met een laag loon en mensen net boven de bijstand deze hulp. Na de fusie worden de regelingen samengevoegd. Een lagere grens kost minder geld en maakt meer verdienen aantrekkelijker; de huidige grens helpt ook mensen die net boven de bijstand zitten.

  Oneens Minimaregelingen tot 130% van het sociaal minimum.

  De partij wil het minimabeleid uitbreiden tot inkomens van 130% van het sociaal minimum, onder meer bijzondere bijstand en de collectieve zorgverzekering.

  “Hilversum breidt het minimabeleid uit tot inkomens van 130% van het sociaal minimum.”

  Verkiezingsprogramma: p. 37; MijnStem: 'Armoederegelingen voor inwoners op...'
• De geplande besparing van miljoenen op de jeugdzorg in 2029 en 2030 gaat door.Eerder oneens Kwetsbaren en sociale voorzieningen beschermen bij een tekort.

  De kosten van jeugdzorg stijgen al jaren, en het Rijk geeft gemeenten vanaf 2028 minder geld omdat het verwacht dat die kosten dalen. In de voorjaarsnota 2026 van Hilversum staat een besparing op jeugdzorg van ongeveer 1 miljoen euro in 2029 en 2 miljoen euro per jaar vanaf 2030, na eerst te investeren in buurtteams, hulp in groepen en meer lichte hulp dichtbij school en gezin. Een voorstel om die besparing te schrappen kreeg in juli 2026 geen meerderheid.

  Eerder oneens Kwetsbaren en sociale voorzieningen beschermen bij een tekort.

  De partij wil bij een begrotingstekort kwetsbaren en sociale voorzieningen beschermen, en pleit voor een hoger budget voor de jeugd-ggz en het aanpakken van wachtlijsten. De geplande besparing op jeugdzorg noemt ze niet apart.

  “PvdD kiest bij een begrotingstekort voor het beschermen van kwetsbaren en sociale voorzieningen.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: MijnStem: 'Tekorten op de begroting oplossen door...'; p. 62-63
• De gemeente scheldt de eigen bijdrage voor Wmo-hulp kwijt voor inwoners met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum.Eerder eens Vermogensnormen voor kwijtschelding en Wmo-bijdrage op 130% van het minimum.

  Wie hulp uit de Wmo krijgt, zoals huishoudelijke hulp, begeleiding of een hulpmiddel, betaalt een eigen bijdrage: nu een vast bedrag per maand. Hilversum schold die bijdrage eerder kwijt voor lage inkomens; voorstellen in 2024 en 2025 om dat te behouden of terug te brengen kregen geen meerderheid. Kwijtschelding kost de gemeente geld dat elders gevonden moet worden.

  Eerder eens Vermogensnormen voor kwijtschelding en Wmo-bijdrage op 130% van het minimum.

  De partij wil dat de vermogensnormen voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen en de eigen bijdrage Wmo gelijkstaan aan 130% van het sociaal minimum. Een volledige kwijtschelding van de bijdrage noemt ze niet letterlijk.

  “De normbedragen voor vermogen die gelden voor kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen en eigen bijdrage van de Wmo worden gelijkgesteld aan 130% van het sociaal minimum.”

  Verkiezingsprogramma: p. 37; MijnStem: 'Armoederegelingen voor inwoners op...'
• Lichte hulp, zoals huishoudelijke hulp of dagbesteding, is zoveel mogelijk zonder aanvraag en beoordeling te krijgen, ook als die hulp minder op maat is.Geen standpunt gevonden

  Bij de Wmo kan de gemeente hulp regelen als 'algemene voorziening' (vrij binnenlopen, voor iedereen hetzelfde, zonder indicatie) of als maatwerk na een persoonlijk onderzoek en besluit. Hilversum biedt bijvoorbeeld sinds 2025 lichte dagbesteding aan zonder aanvraag of indicatie. Algemene voorzieningen zijn sneller en goedkoper; maatwerk past beter bij de persoon en geeft meer rechten om bezwaar te maken.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Per wijk of dorp werkt de gemeente met één vaste zorgaanbieder voor jeugdhulp en Wmo, ook als inwoners dan minder te kiezen hebben.Geen standpunt gevonden

  De gemeente koopt jeugdhulp en Wmo-hulp in bij veel verschillende zorgbedrijven. Een voorstel uit 2022 om het aantal aanbieders terug te dringen kreeg geen meerderheid. Minder aanbieders geeft vaste gezichten en meer grip op kwaliteit en kosten. Meer aanbieders geeft inwoners keuze, bijvoorbeeld voor zorg die bij hun geloof of situatie past, en uitwijkmogelijkheden bij wachtlijsten.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Wie bijstand krijgt en kan werken, moet iets terugdoen voor de samenleving, zoals vrijwilligerswerk.Oneens Geen verplichte tegenprestatie; vrijwilligerswerk alleen op vrijwillige basis.

  De Participatiewet geeft gemeenten de mogelijkheid om van mensen in de bijstand een tegenprestatie te vragen, zoals vrijwilligerswerk of klussen in de buurt. Gemeenten bepalen zelf of en hoe streng ze dat toepassen. Voorstanders zien het als wederkerigheid; tegenstanders als dwang die mensen niet helpt aan werk.

  Oneens Geen verplichte tegenprestatie; vrijwilligerswerk alleen op vrijwillige basis.

  De partij vindt de dwingende Participatiewet mislukt. Ze ondersteunt uitkeringsgerechtigden bij vrijwilligerswerk, mantelzorg en stages, maar niet als verplicht vrijwilligerswerk.

  “De gemeente ondersteunt uitkeringsgerechtigden om vrijwilligerswerk, mantelzorg en stages te doen. Ook als deze activiteiten niet direct gericht zijn op terugkeer naar de arbeidsmarkt en zonder dat het verplicht vrijwilligerswerk wordt.”

  Verkiezingsprogramma: p. 38; p. 37
• In elk dorp en elke wijk zonder buurthuis zorgt de gemeente voor een ontmoetingsplek, en betaalt zij die.Eens In alle wijken en dorpen een buurthuis.

  Niet elke wijk of elk dorp heeft een buurthuis of dorpshuis; in sommige dorpen draaien plekken zoals de Buurtkamer 3D (Kortenhoef, 's-Graveland, Ankeveen) op vrijwilligers. Een ontmoetingsplek helpt tegen eenzaamheid, maar kost geld voor ruimte en begeleiding. De keuze is of de gemeente dat overal regelt en betaalt, of overlaat aan bewoners waar die behoefte er is.

  Eens In alle wijken en dorpen een buurthuis.

  De partij wil in alle wijken en dorpen een buurthuis als laagdrempelige ontmoetingsplek tegen eenzaamheid. De gemeente investeert in buurthuizen, wijkcentra en ontmoetingsplekken.

  “Buurthuizen bieden een laagdrempelige manier om elkaar te ontmoeten. Zo voelen mensen zich betrokken bij hun wijk of dorp, en gaan we eenzaamheid tegen.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'In alle wijken en dorpen een buurthuis openen'; p. 61
• De gemeente beoordeelt de subsidie van buurthuizen en wijkcentra elk jaar opnieuw, op basis van wat ze hebben bereikt.Oneens Buurtcentra vijf jaar subsidie geven, niet jaarlijks.

  Wijk- en buurtcentra krijgen nu elk jaar opnieuw subsidie en moeten die elk jaar aanvragen en verantwoorden. Een voorstel om ze voor vijf jaar subsidie te geven kreeg in november 2025 geen meerderheid. Jaarlijks toetsen geeft de raad grip op het geld; meerjarige subsidie geeft vrijwilligers zekerheid en minder papierwerk.

  Oneens Buurtcentra vijf jaar subsidie geven, niet jaarlijks.

  De partij vindt dat wijk- en buurtcentra voor vijf jaar subsidie moeten krijgen, omdat langer durende toekenning hun functie versterkt.

  “Langduriger toekenning helpt deze functies te versterken.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Vijf jaar subsidie voor wijkcentra' (voor)

Veiligheid en handhaving

• Als er extra geld komt voor veiligheid, gaat dat liever naar meer jongerenwerkers dan naar meer boa's.Eerder eens Preventie en jongerenwerk boven extra handhaving.

  Boa's zijn handhavers van de gemeente: zij spreken mensen aan en kunnen boetes geven. Jongerenwerkers zoeken jongeren op en proberen overlast te voorkomen voordat die ontstaat. Het geld voor veiligheid is beperkt, dus partijen moeten kiezen waar het meeste heen gaat.

  Eerder eens Preventie en jongerenwerk boven extra handhaving.

  De partij wil investeren in jongerenwerk, straatmedewerkers en preventie. Extra boa's in het uitgaansgebied wil ze alleen bij een verhoogd veiligheidsrisico.

  “Er komt meer aandacht voor de oorzaken van criminaliteit en het voorkomen van criminaliteit, bijvoorbeeld door te investeren in jongeren in kansarme situaties. Ook zet de gemeente in op preventie door goed en zinvol jongerenwerk en voldoende opbouwwerkers.”

  Verkiezingsprogramma: p. 66; MijnStem: 'Meer BOA's inzetten in het uitgaansgebied'
• Boa's besteden hun tijd vooral aan ernstige overlast en intimidatie, en minder aan foutparkeren, hondenpoep en andere kleine overtredingen.Eerder oneens Hondenpoep stevig handhaven; boa's ook voor dieren en bomen

  Het aantal boa's is beperkt, dus de gemeente kiest waar zij op letten. Nu schrijven boa's ook bonnen voor kleine overtredingen zoals verkeerd parkeren of hondenpoep. Deze keuze gaat over de prioriteit: zware overlast eerst, of ook de kleine ergernissen streng aanpakken.

  Eerder oneens Hondenpoep stevig handhaven; boa's ook voor dieren en bomen

  De partij wil de opruimplicht voor hondenpoep stevig handhaven en boa's ook laten letten op dierenmishandeling en schade aan bomen. Meer boa's in het uitgaansgebied wil ze alleen bij een verhoogd veiligheidsrisico.

  “De opruimplicht van hondenpoep wordt stevig gehandhaafd.”

  Verkiezingsprogramma: p. 15; p. 23; MijnStem: 'Meer BOA's inzetten in het uitgaansgebied'
• De gemeente hangt ook buiten het centrum camera's op, op plekken waar vaak overlast is.Oneens Zeer terughoudend met cameratoezicht.

  In het uitgaansgebied van Hilversum hangen camera's die de politie gebruikt; de raad stemde in 2023 in met verlenging tot 2028. De burgemeester besluit waar camera's komen, binnen de regels die de raad stelt. De vraag is of camera's ook naar andere overlastplekken moeten komen, zoals tunnels of plekken waar vaak ongeregeldheden zijn. Voorstanders wijzen op opsporing en afschrikking, tegenstanders op privacy en het verplaatsen van problemen.

  Oneens Zeer terughoudend met cameratoezicht.

  De partij wil cameratoezicht beperken: alleen tijdelijk en onder strikte voorwaarden zoals een maximale bewaartermijn, zonder gezichtsherkenning. Ze noemt het slechts schijnveiligheid.

  “De gemeente gaat zeer terughoudend om met cameratoezicht op straat.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Cameratoezicht op straat'; p. 66
• Hilversum verlaagt het maximum aantal coffeeshops.Eerder oneens Aantal coffeeshops hoeft niet omlaag; wel kritisch kijken naar locaties.

  Hilversum heeft een maximum van acht coffeeshops, en dat maximum is bereikt; voor zover bekend zijn er in de dorpen van Wijdemeren geen coffeeshops. De burgemeester stelt dit beleid vast; de raad kan wel vragen om een lager maximum. Een lager maximum betekent dat een gesloten coffeeshop niet terugkomt. Voorstanders willen minder drugsgebruik en overlast, tegenstanders vrezen meer straathandel.

  Eerder oneens Aantal coffeeshops hoeft niet omlaag; wel kritisch kijken naar locaties.

  De partij vindt dat het aantal coffeeshops niet verminderd hoeft te worden. Wel moet er gekeken worden naar de locaties: geen buurtoverlast en geen nieuwe coffeeshops bij scholen.

  “Het aantal coffeeshops hoeft niet te worden verminderd.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Het aantal coffeeshops verminderen'; p. 65
• Bestaande coffeeshops dicht bij een school mogen op hun plek blijven, zolang ze zich aan de regels houden.Geen standpunt gevonden

  Volgens de gemeente liggen de meeste Hilversumse coffeeshops binnen 350 meter loopafstand van een school. Hilversum gebruikt sinds 2013 geen vaste minimumafstand tot scholen, maar stelt via een keurmerk andere eisen aan coffeeshops. Deze keuze gaat erover of de gemeente bestaande coffeeshops bij scholen laat zitten of ze dwingt te verhuizen of te sluiten.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

Asiel, opvang en samenleven

• Als de Spreidingswet verdwijnt, houdt de gemeente haar opvangplekken voor asielzoekers gewoon open.Eens Opvang blijven bieden, ook zonder Spreidingswet.

  De Spreidingswet verplicht sinds 2024 elke gemeente om een deel van de opvang van asielzoekers te regelen. Een aantal Kamerleden heeft een wetsvoorstel ingediend om die wet in te trekken; de Raad van State raadde dat in 2026 af en er is nog niet over gestemd. Zonder de wet beslist de gemeente zelf of zij opvang blijft bieden. Hilversum vangt nu asielzoekers op in Hotel Gooiland en bereidt nieuwe locaties voor; de tijdelijke noodopvang in Loosdrecht stopte in oktober 2026.

  Eens Opvang blijven bieden, ook zonder Spreidingswet.

  De partij vindt dat wie vlucht een veilige plek moet kunnen vinden. De gemeente moet minimaal het aantal plekken van de Spreidingswet bieden en dat blijven doen als de wet wordt ingetrokken.

  “Als deze wordt ingetrokken, hebben mensen nog steeds een veilig heenkomen nodig.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Asielopvang ook zonder Spreidingswet' (voor)
• Opvang komt op vaste plekken in wijken en dorpen die blijven, in plaats van op tijdelijke locaties met een einddatum.Geen standpunt gevonden

  Opvang kan tijdelijk zijn, zoals de noodopvang in het gemeentehuis van Loosdrecht die in oktober 2026 stopte, of voor langere tijd op een vaste plek in een wijk. Hilversum kiest voor locaties voor langere tijd, zoals bij het Noordse Bosje (tien jaar). Een einddatum geeft omwonenden zekerheid, maar betekent dat steeds opnieuw een nieuwe plek gezocht moet worden.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Bij een nieuwe opvanglocatie hebben de omwonenden het laatste woord, niet de gemeenteraad.Eerder oneens Omwonenden tijdig informeren en draagvlak zoeken, niet laten beslissen.

  Bij de keuze van een opvanglocatie kunnen omwonenden worden geïnformeerd, advies geven of echt kunnen tegenhouden. Nu kiest het college de locaties, binnen de kaders van de gemeenteraad. Onder de Spreidingswet kan het Rijk een gemeente die niets regelt in het uiterste geval opdragen om opvang te realiseren.

  Eerder oneens Omwonenden tijdig informeren en draagvlak zoeken, niet laten beslissen.

  De partij wil actief werken aan draagvlak en omwonenden op tijd goed informeren, en houdt vast aan de afspraken uit de Hilversumse inspraak. Een beslissend of blokkerend oordeel van omwonenden noemt ze niet.

  “Aan deze uitkomst houden we vast. De gemeente werkt actief aan draagvlak en licht de bewoners op tijd goed in over de komst van een azc of noodopvang.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 50; Hilversums Nieuws 12-11-2026: 'Nieuwe opvanglocaties alleen met instemming van omwonenden'
• Het Hilversumse opvangbeleid uit 2023, met kleinschalige opvang in de wijk, gaat na de fusie ook gelden voor de dorpen.Eens Kleinschalige opvang verspreid over de hele gemeente.

  In 2023 sprak Hilversum met inwoners over asielopvang. Daaruit kwam een kader dat de raad in december 2023 bijna unaniem vaststelde: enkele kleinere locaties verspreid over de stad, voor gemengde groepen, ook gezinnen. Inwoners van Wijdemeren praatten daar niet over mee. Het kader doortrekken naar de dorpen geeft snel duidelijkheid; het opnieuw openbreken (zoals de VVD wil, met willekeurig gekozen inwoners) geeft de dorpen een eigen stem, maar kost tijd.

  Eens Kleinschalige opvang verspreid over de hele gemeente.

  De partij wil kleinschalige opvang verspreid over de gemeente, via afspraken met het COA, en houdt vast aan de uitkomst van de Hilversumse inspraakprocedure.

  “Hilversum biedt kleinschalige opvang aan vluchtelingen verspreid over de gemeente door afspraken te maken met het COA. Hierover heeft Hilversum via een inspraakprocedure afspraken gemaakt. Aan deze uitkomst houden we vast.”

  Verkiezingsprogramma: p. 50
• Statushouders wachten op een sociale huurwoning net zo lang als andere woningzoekenden, zonder eigen voorrangsregeling.Eerder oneens Taakstelling huisvesting statushouders blijft nagekomen worden.

  Statushouders zijn asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen. De gemeente moet elk half jaar een vast aantal van hen een woning geven en doet dat nu vooral met voorrang op sociale huur. Landelijke regels staan die voorrang nog toe; een landelijk verbod is in 2026 juist uit de nieuwe huisvestingswet gehaald. Zonder voorrang blijven statushouders langer in de opvang, waardoor daar plekken bezet blijven.

  Eerder oneens Taakstelling huisvesting statushouders blijft nagekomen worden.

  De partij wil blijven voldoen aan de taakstelling voor het huisvesten van statushouders, met kleinschalige opvang en flexwoningen. Een afschaffing van een voorrangsregeling noemt ze niet.

  “Hilversum blijft zich onverminderd inzetten om te voldoen aan de taakstelling huisvesting statushouders. Kleinschalige opvang is hierbij van belang.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 43; Stemgids: 'Voorrang statushouders bij sociale huur'
• Als het Rijk stopt met geld voor LHBTI-beleid, betaalt de gemeente dat beleid en de organisaties zelf door.Eerder eens Doorlopende subsidies voor LHBTQIA+-organisaties.

  Hilversum is een 'regenbooggemeente': met geld van het Rijk steunt zij beleid en organisaties voor LHBTI'ers (lesbische vrouwen, homo's, biseksuelen, transgender en intersekse personen). Het huidige programma van het Rijk liep tot en met 2026 en het is niet zeker of en hoe dat geld doorgaat. Doorbetalen kost de gemeente geld dat ook elders kan.

  Eerder eens Doorlopende subsidies voor LHBTQIA+-organisaties.

  De partij wil doorlopende subsidies voor lokale organisaties en initiatieven voor gemarginaliseerde groepen, waaronder LHBTQIA+'ers. Over het wegvallen van Rijksgeld zegt ze niets apart.

  “Hilversum stelt doorlopende subsidies beschikbaar voor lokale organisaties, initiatieven en verenigingen die opkomen voor de belangen van gemarginaliseerde groepen, waaronder LHBTQIA+’ers.”

  Verkiezingsprogramma: p. 49

Economie, centrum en media

• Op het Media Park komen flink meer woningen, ook als er daardoor minder ruimte overblijft voor mediabedrijven.Eerder eens Mix van bedrijven en starterswoningen op het Media Park, met groen.

  Het Media Park in Hilversum is het grootste mediacluster van Nederland; volgens de gemeente komt meer dan een kwart van de banen in Hilversum uit de creatieve sector. De vraag is hoeveel van de vrije ruimte en lege gebouwen daar naar woningen gaat. Eens betekent: woningbouw krijgt daar een groot deel van de ruimte; oneens: mediabedrijven gaan voor en woningen zijn hooguit een aanvulling.

  Eerder eens Mix van bedrijven en starterswoningen op het Media Park, met groen.

  De partij wil op het Media Park een mix van bedrijven en starterswoningen, met iets meer nadruk op woningen. Verdere ontwikkeling moet direct vergroenen en het Heksenweitje blijft groen.

  “Een mix van bedrijven en starterswoningen op het Media Park zou goed kunnen werken. Als het Media Park verder wordt ontwikkeld, moet het ook direct verder vergroend worden.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Op het Media Park: meer woningen / meer mediabedrijven'
• De bouw van Bruisend Hart op het Oosterspoorplein wordt uitgesteld tot de gemeente het financieel weer aankan.Midden Plan bijstellen als kosten te hoog zijn, geen vast uitstel.

  Bruisend Hart is het plan voor de oostkant van station Hilversum (Oosterspoorplein) met ongeveer 150 woningen, waarvan een derde sociale huur, en een nieuw groen plein. De raad stelde het stedenbouwkundig plan in mei 2024 vast en de wijziging van het omgevingsplan in 2025; de eerste werkzaamheden staan gepland vanaf 2027. Het is een grote investering in een tijd waarin de gemeente moet bezuinigen. Uitstel spaart nu geld, maar vertraagt woningen en kan later extra kosten geven.

  Midden Plan bijstellen als kosten te hoog zijn, geen vast uitstel.

  De partij kiest niet voor of tegen doorgaan, maar wil ruimte om het plan bij te stellen als de kosten te hoog blijken en groene en sociale voorzieningen onder druk komen.

  “Er moet dan ook ruimte blijven om het plan Bruisend Hart bij te stellen als de kosten te hoog blijken en groene en sociale voorzieningen onder druk zetten.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Plan Bruisend Hart laten doorgaan' (neutraal)
• Het winkelgebied in het centrum van Hilversum wordt kleiner; lege winkels aan de randen worden woningen.Geen standpunt gevonden

  In het centrum van Hilversum staan winkels leeg, vooral in de aanloopstraten rond het kernwinkelgebied, zoals de Havenstraat. Een kleiner winkelgebied concentreert bezoekers en maakt woningen mogelijk in de randen. De andere keuze is de aanloopstraten juist versterken, bijvoorbeeld met de bestaande subsidie voor het opknappen van gevels.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• De gemeente beperkt de openingstijden van winkels op zondag weer.Geen standpunt gevonden

  Met de Winkeltijdenverordening 2024 mogen winkels in Hilversum op zondagen en feestdagen ruimer open; winkeliers kiezen zelf of ze opengaan. Na de fusie moeten de regels voor stad en dorpen gelijk worden. Tegenstanders van ruime zondagsopening wijzen op de zondagsrust en op kleine winkeliers die het niet kunnen bijbenen tegen grote ketens.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• De gemeente blijft geld uitgeven aan citymarketing om bezoekers naar Hilversum en de plassen te trekken.Oneens Toerisme stimuleren is geen gemeentetaak.

  Hilversum betaalt mee aan Hilversum Marketing, dat de stad promoot als 'Mediastad'; regionaal is er Visit Gooi & Vecht. Na de fusie kan die promotie ook de dorpen en de Loosdrechtse Plassen gaan omvatten. Oneens betekent: minder of geen gemeentegeld voor promotie, en het geld anders besteden.

  Oneens Toerisme stimuleren is geen gemeentetaak.

  De partij vindt het stimuleren van toerisme geen gemeentetaak. De gemeente stuurt toerisme wel bij met beleid en handhaving, om natuur, leefbaarheid en economie in balans te houden.

  “PvdD vindt het stimuleren van toerisme geen gemeentetaak.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Toerisme in de gemeente stimuleren'
• De verplichte ondernemersbijdrage aan het Stadsfonds wordt afgeschaft.Geen standpunt gevonden

  Sinds 2015 betalen eigenaren en gebruikers van bedrijfspanden in Hilversum een opslag op de onroerendezaakbelasting (nu 10,25 procent) voor het Stadsfonds, samen ruim 1,5 miljoen euro per jaar. De gemeente geeft dat geld aan de stichting Stadsfonds, waarin ondernemers het besteden aan onder meer evenementen, 'schoon, heel en veilig' en Hilversum Marketing. Na de fusie gaan ook bedrijven in de dorpen het Hilversumse tarief met deze opslag betalen; daardoor stijgt hun belasting.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Rond de Loosdrechtse Plassen mag ruimte komen voor meer jachthavens, vakantieparken en horeca.Oneens In het plassengebied meer rust voor plant en dier.

  Het plassengebied is een belangrijk recreatiegebied en tegelijk beschermde natuur (Natura 2000). Ondernemers willen soms uitbreiden; de gemeente beslist via het omgevingsplan waar dat mag, binnen regels van provincie en Rijk voor de natuur. Partijen verschillen over de vraag of er groei bij mag komen of dat de huidige omvang genoeg is.

  Oneens In het plassengebied meer rust voor plant en dier.

  De partij kiest in het plassengebied uitgesproken voor rust voor plant en dier boven meer recreatie. Recreatie en toerisme mogen nooit ten koste van de natuur gaan.

  “Het is belangrijk dat mensen de natuur leren kennen en waarderen, maar dit mag niet ten koste gaan van de natuur.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'In het plassengebied inzetten op...'; p. 22

Cultuur, sport en onderwijs

• Hilversum gaat net zoveel geld aan kunst en cultuur uitgeven als andere steden van dezelfde grootte.Eerder eens Het cultuurbudget structureel verhogen.

  Hilversum geeft volgens onder meer PRO minder uit aan cultuur dan vergelijkbare gemeenten; een voorstel uit 2022 voor 250.000 euro per jaar extra kreeg geen meerderheid. Na de fusie worden de subsidieregels van Hilversum en Wijdemeren samengevoegd, en de nieuwe raad kiest hoeveel geld er naar cultuur gaat. Meer geld voor cultuur betekent minder ruimte voor andere uitgaven of hogere lasten, terwijl de gemeentefinanciën onder druk staan.

  Eerder eens Het cultuurbudget structureel verhogen.

  De partij wil het budget voor kunst, cultuur en erfgoed structureel verhogen, ook voor eerlijke beloning in de sector. Een vergelijking met andere steden noemt ze niet.

  “Het budget voor kunst, cultuur en erfgoed wordt structureel verhoogd, niet alleen om meer te kunnen programmeren, maar ook om de Fair Practice Code voor eerlijke beloning in de culturele sector te kunnen realiseren.”

  Verkiezingsprogramma: p. 72; Stemgids: 'Meer geld voor kunst en cultuur' (voor)
• Een cultureel project krijgt hooguit vijf jaar subsidie; daarna moet het zonder geld van de gemeente verder.Geen standpunt gevonden

  Naast vaste subsidies voor instellingen geeft de gemeente projectsubsidies aan nieuwe culturele initiatieven. De VVD wil dat zulke steun altijd eindig is; andere partijen willen juist meerjarige zekerheid, zodat initiatieven en vrijwilligers vooruit kunnen plannen.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Verenigingen en dorpshuizen in de dorpen van Wijdemeren houden na de fusie minstens vier jaar dezelfde subsidie als nu.Geen standpunt gevonden

  Hilversum en Wijdemeren hebben elk eigen regels voor subsidies aan verenigingen, dorpshuizen en cultuur. Na de fusie worden die gelijkgetrokken (geharmoniseerd). Een garantie geeft verenigingen in Loosdrecht, Kortenhoef, 's-Graveland, Ankeveen en Nederhorst den Berg zekerheid, maar stelt een gelijke verdeling over de hele gemeente uit.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• De gemeente betaalt mee om grote sportevenementen naar Hilversum te halen, zoals een marathon of een triatlon op de plassen.Oneens Dure grootschalige prestige-evenementen van publiek geld ontmoedigen.

  Hilversum heeft al evenementen als de City Run en in Nederhorst den Berg is een sprinttriatlon. Sommige partijen willen grotere, ook (inter)nationale evenementen die bezoekers trekken; andere geven het geld liever aan kleine evenementen die inwoners zelf in buurten en dorpen organiseren, of vinden dat evenementen zichzelf moeten bedruipen.

  Oneens Dure grootschalige prestige-evenementen van publiek geld ontmoedigen.

  De partij ontmoedigt dure, grootschalige prestige-evenementen die met publiek geld betaald worden, en wil geen verstorende evenementen in of nabij natuurgebieden.

  “Hilversum ontmoedigt dure, grootschalige prestige-evenementen van publiek geld.”

  Verkiezingsprogramma: p. 36; p. 22
• De regels voor monumenten worden soepeler, zodat eigenaren hun pand makkelijker kunnen verduurzamen of verbouwen.Eerder eens Zonnepanelen op monumenten toestaan, mits uit het zicht

  De nieuwe gemeente telt veel monumenten, met veel werk van architect Dudok en beschermde dorpsgezichten in de dorpen. Voor veranderingen aan een monument, zoals zonnepanelen of isolatie, zijn vaak een vergunning en advies van een commissie nodig. Soepeler regels maken verduurzamen en verbouwen makkelijker, maar kunnen het historische karakter aantasten.

  Eerder eens Zonnepanelen op monumenten toestaan, mits uit het zicht

  De partij wil dat zonnepanelen op erfgoed en monumenten mogelijk zijn als ze buiten het zicht liggen. Tegelijk wil ze sloop van waardevolle panden voorkomen en herbestemming bevorderen.

  “Op erfgoed en monumenten is plaatsing van zonnepanelen buiten het zicht mogelijk.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 10; p. 72
• Een school in een monumentaal gebouw krijgt nieuwbouw als dat goedkoper en beter is; het oude pand krijgt een andere functie.Geen standpunt gevonden

  Verschillende scholen zitten in monumentale gebouwen, waaronder scholen van Dudok. De gemeente betaalt de schoolgebouwen en heeft een huisvestingsplan voor scholen tot 2039 met grote investeringen. De keuze is of de gemeente deze gebouwen renoveert en verduurzaamt voor onderwijs, of nieuwe scholen bouwt en de oude panden bijvoorbeeld voor wonen gebruikt.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

Bestuur, fusie en dorpen

• Elk dorp en elke wijk krijgt een eigen, door de inwoners gekozen dorps- of wijkraad.Geen standpunt gevonden

  Een dorps- of wijkraad is een groep inwoners die namens het dorp of de wijk meepraat met de gemeente. De vraag is of elk dorp en elke wijk zo'n raad krijgt die door de inwoners wordt gekozen, of dat de gemeente dat aan dorpen en wijken zelf laat of inspraak op een andere manier regelt.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Dorps- en wijkraden mogen zelf besluiten nemen over zaken die alleen hun eigen dorp of wijk raken, in plaats van alleen advies te geven.Geen standpunt gevonden

  Een dorps- of wijkraad kan de gemeente adviseren, of zelf beslissen over bijvoorbeeld een eigen budget of de inrichting van een plein. De Gemeentewet maakt het mogelijk om bevoegdheden over te dragen aan zo'n raad, maar de gemeenteraad houdt het laatste woord over de begroting. Tegenstanders vrezen een extra bestuurslaag tussen inwoners en gemeenteraad.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Elk dorp krijgt een eigen gemeenteloket dat minstens één dag per week open is, ook als dat extra geld kost.Eerder eens Naast het stadskantoor ook het loket in Loosdrecht behouden.

  Voor bijvoorbeeld een paspoort of rijbewijs konden inwoners terecht bij het stadskantoor in Hilversum en het gemeentehuis in Loosdrecht. Het loket in Loosdrecht sluit eind december 2026; vanaf januari 2027 is er alleen het stadskantoor in Hilversum. De vraag is hoe dichtbij de gemeente in de dorpen moet zijn: een vast loket per dorp, spreekuren in dorpshuizen, een mobiel loket dat langs de dorpen rijdt, of vooral hulp via internet en telefoon, op afspraak.

  Eerder eens Naast het stadskantoor ook het loket in Loosdrecht behouden.

  De partij is voor goede voorzieningen in dorpen en wijken en wil naast het stadskantoor het loket in Loosdrecht laten bestaan. Gemeenteloketten in alle dorpen steunt ze gematigd.

  “Partij voor de Dieren is voor goede voorzieningen in dorpen en wijken, zodat iedereen daar voldoende toegang toe heeft. Naast het stadskantoor in Hilversum, moet het loket in Loosdrecht blijven bestaan.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Gemeenteloketten in alle dorpen instellen'
• De nieuwe gemeente geeft de dorpen de komende jaren voorrang bij investeringen, ook als plannen in de stad daardoor moeten wachten.Midden Geen tweedeling: investeren in alle dorpen en wijken.

  De fusie volgde op financiële en bestuurlijke problemen in Wijdemeren; meerdere partijen wijzen op achterstallig onderhoud aan wegen en voorzieningen in de dorpen. De nieuwe gemeente moet kiezen hoe ze geld verdeelt tussen stad en dorpen. Sommige partijen willen de dorpen een gegarandeerd budget geven, andere willen investeren waar de nood het hoogst is, zonder vooraf onderscheid tussen stad en dorp.

  Midden Geen tweedeling: investeren in alle dorpen en wijken.

  De partij wil leefbaarheid voor iedereen en geen tweedeling tussen stad en dorpen. Ze vraagt blijvende investeringen in goede voorzieningen in alle dorpen en wijken, zonder dorpen expliciet voorrang te geven.

  “We willen geen tweedeling tussen stad en dorpen. Dat vraagt om (blijvende) investeringen in goede voorzieningen in álle dorpen en wijken.”

  Reactie van de partij in Hilversums Nieuws: Hilversums Nieuws 5-11-2026: 'Meer geld investeren in de dorpen'
• Na de fusie worden regels, tarieven en subsidies zo snel mogelijk in de hele gemeente gelijk getrokken.Geen standpunt gevonden

  Hilversum en Wijdemeren hadden elk eigen regels, belastingen en subsidies; die moeten na de fusie op elkaar worden afgestemd (harmoniseren). De raad stelde in oktober 2026 een routekaart vast voor het gelijktrekken van het dorpen- en wijkenbeleid. De keuze is hoe snel en hoe ver: overal hetzelfde, of bewust verschillen per kern laten bestaan.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Kleine evenementen in de dorpen blijven na de fusie vrij van leges.Geen standpunt gevonden

  Leges zijn de kosten die de gemeente rekent voor een vergunning, bijvoorbeeld voor een evenement. In Hilversum is voor een heel klein evenement een gratis melding genoeg, maar voor een evenement met vergunning betaal je leges; in Wijdemeren zijn kleine, niet-commerciële dorpsevenementen vrijgesteld. Die vrijstelling blijft in 2027 voorlopig gelden in de dorpen; later moet de raad kiezen of het verschil blijft, of dat overal dezelfde regel komt, eventueel met subsidie als compensatie.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Een referendum is een advies: de gemeenteraad mag na afweging anders besluiten dan de uitslag.Eens Raadgevend referendum bij belangrijke besluiten.

  Hilversum heeft sinds 2017 een correctief raadgevend referendum: inwoners kunnen na een raadsbesluit om een stemming vragen, maar de raad beslist uiteindelijk zelf. In Wijdemeren werd een voorstel voor een referendumregeling in 2024 verworpen. Een bindend referendum, waarbij de uitslag de raad verplicht, kan volgens de huidige wet niet; sommige partijen willen dat de raad de uitslag toch altijd volgt.

  Eens Raadgevend referendum bij belangrijke besluiten.

  De partij wil een raadgevend referendum bij belangrijke besluiten zoals grote bouwprojecten of een herindeling, en ook wijk- en buurtreferenda mogelijk maken.

  “Het raadgevend referendum krijgt een plaats bij belangrijke besluiten, zoals grote bouwprojecten of een gemeentelijke herindeling.”

  Verkiezingsprogramma: p. 75
• Hilversum regelt meer zelf en minder samen met de andere gemeenten in de Regio Gooi en Vechtstreek.Eerder oneens Actief regionaal samenwerken, met democratische controle.

  In de Regio Gooi en Vechtstreek werken de Gooise gemeenten samen, onder meer aan opvang en bescherming, Veilig Thuis, vrouwenopvang en afvalinzameling. Na de fusie is Hilversum, met ongeveer 119.000 inwoners, veruit de grootste gemeente in de regio. In de Metropoolregio Amsterdam (MRA) praat Hilversum nu mee via de regio; sommige partijen willen daar een eigen plek of taken terughalen, andere willen de samenwerking juist versterken met meer zeggenschap voor de raden.

  Eerder oneens Actief regionaal samenwerken, met democratische controle.

  De partij zoekt actief regionale samenwerking op dierenwelzijn, klimaat, natuur en milieu. Ze wil wel betere democratische controle door de gemeenteraad op samenwerkingsverbanden.

  “Hilversum zoekt actief regionale samenwerking op het gebied van dierenwelzijn, klimaat, natuur en milieu, en zorgt ervoor dat democratische controle door de gemeenteraad is gewaarborgd.”

  Verkiezingsprogramma: p. 76

Geld en belastingen

• Als de begroting een tekort heeft, mogen de lokale belastingen omhoog om voorzieningen als buurthuizen, bibliotheek en zorg te sparen.Eerder eens Bij tekort prestigeprojecten schrappen en lokale lasten verhogen.

  De nieuwe gemeente verwacht krappe jaren: het Rijk geeft vanaf 2028 minder geld, en volgens meerdere partijen brengt Wijdemeren achterstallig onderhoud mee. Een tekort kan de raad dichten door minder uit te geven of door de OZB en andere heffingen te verhogen. Bij 'eens' gaat het behoud van voorzieningen voor lage lasten; bij 'oneens' gaat de gemeente eerst snijden in eigen uitgaven, ook als voorzieningen dan krimpen.

  Eerder eens Bij tekort prestigeprojecten schrappen en lokale lasten verhogen.

  De partij kiest bij een tekort voor het beschermen van kwetsbaren en sociale voorzieningen. Tekorten lost ze op met het schrappen van prestigeprojecten en een verhoging van lokale lasten, waarbij de vervuiler het meest betaalt.

  “Tekorten worden teruggedrongen door het schrappen van prestigeprojecten en een verhoging van lokale lasten, waarbij met name de vervuiler betaalt.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Tekorten op de begroting oplossen door...'
• De OZB blijft de komende vier jaar meestijgen met de inflatie, in plaats van omlaag te gaan.Eerder eens Woonlasten mogen harder stijgen dan inflatie; geen verlaging bepleit.

  De OZB wordt per 2027 in de hele gemeente gelijk getrokken op het Hilversumse niveau: woningeigenaren in Wijdemeren gaan daardoor minder betalen, in Hilversum stijgen de woonlasten in 2027 met ongeveer 4% omdat de inflatie hoger is. Daarna is het uitgangspunt dat de woonlasten (OZB, afval- en rioolheffing) jaarlijks met de inflatie meestijgen. Veel partijen willen dat zo houden; een kleinere groep wil de OZB echt verlagen door de gemeente minder te laten doen.

  Eerder eens Woonlasten mogen harder stijgen dan inflatie; geen verlaging bepleit.

  De partij wil de woonlasten niet aan de inflatie koppelen: wie veel afval heeft kan harder gaan betalen. Een verlaging van de OZB bepleit ze niet; bij een tekort kunnen lokale lasten omhoog.

  “De lasten kunnen voor mensen met veel afval dus harder stijgen dan de inflatie.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Woonlasten beperken tot de inflatie' (tegen); MijnStem: 'Tekorten op de begroting oplossen door...'
• Bij een tekort horen subsidies voor cultuur, evenementen en maatschappelijke organisaties bij de eerste uitgaven die omlaag gaan.Eerder oneens Bij tekort kwetsbaren en voorzieningen beschermen, subsidies niet eerst korten.

  De gemeente geeft jaarlijks subsidie aan onder meer culturele instellingen, verenigingen, welzijnswerk en evenementen. Na de fusie moeten de regelingen van Hilversum en Wijdemeren worden samengevoegd. Bij een tekort is subsidie een post die de raad relatief snel kan verlagen, maar dat raakt clubs en instellingen direct.

  Eerder oneens Bij tekort kwetsbaren en voorzieningen beschermen, subsidies niet eerst korten.

  De partij kiest bij een tekort voor het beschermen van kwetsbaren en sociale voorzieningen en wil het cultuurbudget juist verhogen. Ze bezuinigt eerder op prestigeprojecten en laat lokale lasten stijgen.

  “PvdD kiest bij een begrotingstekort voor het beschermen van kwetsbaren en sociale voorzieningen.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Tekorten op de begroting oplossen door...'; p. 72
• Voor afval betaalt elk huishouden hetzelfde vaste bedrag, hoeveel restafval het ook aanbiedt.Oneens Afvalheffing naar hoeveelheid afval.

  De afvalstoffenheffing is nu in Hilversum en Wijdemeren een vast bedrag per huishouden, dat alleen afhangt van het aantal personen en niet van de hoeveelheid afval. Een deel van de partijen wil dat je minder betaalt als je goed scheidt en weinig restafval hebt, bijvoorbeeld via een chip in de container. Tegenstanders vrezen illegaal dumpen, meer administratie en hogere rekeningen voor gezinnen met veel luiers of incontinentiemateriaal.

  Oneens Afvalheffing naar hoeveelheid afval.

  De partij wil een afvalheffing op basis van de hoeveelheid afval en onderzoekt hoe de belasting lager kan worden naarmate men minder restafval aanbiedt.

  “De vervuiler betaalt. De PvdD is voor een afvalheffing op basis van hoeveelheid afval.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Afvalheffing op basis van...'; p. 34
• De toeristen- en forensenbelasting blijven laag, om bezoekers en eigenaren van recreatiewoningen te ontzien.Geen standpunt gevonden

  Forensenbelasting betalen mensen met een tweede huis of recreatiewoning in de gemeente; die gold alleen in Wijdemeren, maar geldt vanaf 2027 in de hele nieuwe gemeente, met een maximum van ongeveer 1.500 euro per jaar. Toeristenbelasting betalen gasten per overnachting; die bestaat al in beide gemeenten. Meer opbrengst hieruit kan de lasten voor inwoners drukken, maar raakt ook recreatieondernemers aan de plassen en in de stad.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Om dure inhuur te verminderen neemt de gemeente meer eigen mensen in vaste dienst, ook als het ambtelijk apparaat daardoor groeit.Eerder eens Inhuur onder 10%, genoeg eigen ambtenaren in dienst

  Vrijwel alle partijen willen minder dure externe inhuur en adviesbureaus. De echte keuze is wat ervoor in de plaats komt: eigen vaste medewerkers (meer ambtenaren) of minder taken en een kleiner apparaat. De fusie levert ook besparingen op bestuur en management op die op beide manieren kunnen worden ingezet.

  Eerder eens Inhuur onder 10%, genoeg eigen ambtenaren in dienst

  De partij wil externe inhuur onder de 10% houden omdat steeds wisselend extern personeel kennis en binding kost, en wil genoeg eigen ambtenaren in dienst nemen voor taken zoals het bomenbeleid. Of het ambtelijk apparaat daarvoor mag groeien, zegt ze niet uitdrukkelijk.

  “De continue in- en uitstroom van extern personeel veroorzaakt verlies van kennis, ervaring en binding met de gemeente en samenleving. Het doel is de inhuur van extern personeel onder de 10% te houden.”

  Verkiezingsprogramma: p. 76; p. 24
• Om de schuld te beperken worden grote investeringen, zoals nieuwe schoolgebouwen, over meer jaren gespreid.Geen standpunt gevonden

  Hilversum heeft een oplopende schuld, en de nieuwe gemeente staat voor grote uitgaven aan schoolgebouwen en onderhoud aan wegen, bruggen en beschoeiing. Volgens de voorjaarsnota 2026 komt de schuld over tien jaar ruim boven de grens van 130% van de jaarinkomsten die de gemeente zichzelf heeft gesteld. Spreiden over meer jaren houdt de schuld en de rentelasten lager, maar betekent dat scholen en wegen langer moeten wachten.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Bij nieuwe projecten in het centrum kiest de gemeente voor eenvoudige en goedkope materialen, ook als het resultaat minder uitstraling heeft.Midden Kerkbrink hoeft niet per se soberder; bij tekort wel bijstellen.

  Voor de Kerkbrink in het centrum van Hilversum stemde de raad in 2023 in met een nieuw ontwerp, met onder meer natuursteen en een fontein, en met een hoger budget. Bij volgende projecten in het centrum, zoals rond het station en het Oosterspoorplein, speelt opnieuw de vraag of de gemeente kiest voor kwaliteit en uitstraling of voor een sobere, goedkopere uitvoering.

  Midden Kerkbrink hoeft niet per se soberder; bij tekort wel bijstellen.

  De partij vindt dat de herinrichting van de Kerkbrink niet bij voorbaat soberder of goedkoper hoeft. Bij een begrotingstekort wil ze zulke projecten wel bijstellen om kwetsbaren en sociale voorzieningen te beschermen.

  “De herinrichting van de Kerkbrink hoeft niet bij voorbaat soberder of goedkoper, maar PvdD kiest bij een begrotingstekort voor het beschermen van kwetsbaren en sociale voorzieningen.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Kerkbrink soberder en goedkoper' (neutraal)

Doe de stemwijzer