Verantwoording

Hilversum kiest is een particulier, onafhankelijk initiatief van een inwoner van Hilversum. Er zit geen partij, gemeente of belangengroep achter. Hieronder staat precies hoe de stellingen en standpunten zijn gemaakt, zodat je zelf kunt beoordelen hoeveel gewicht je eraan geeft.

Wat hier anders werkt

De meeste stemhulpen leggen iedereen dezelfde dertig stellingen voor en vergelijken je met alle partijen. Dat werkt goed als je nog nergens bent. Het werkt minder als je al tussen twee of drie partijen twijfelt: de stellingen waarop juist die partijen verschillen zitten er dan maar een paar keer in.

Daarom draait deze stemwijzer het om. Je kiest eerst welke partijen je overweegt en welke thema's je belangrijk vindt. Uit een bank van 90 stellingen kiest de stemwijzer dan per thema de stellingen waarop jouw partijen het verst uit elkaar staan. Stellingen waarop ze hetzelfde vinden, krijg je niet: die helpen je niet kiezen. Wel kun je achteraf zien waar ze het eens zijn, op de pagina Vergelijken.

Waar de standpunten vandaan komen

Voor alle twintig partijen is hetzelfde gedaan, in deze volgorde van bewijskracht:

1. Het verkiezingsprogramma voor deze verkiezing, opgehaald van de website van de partij op 15 november 2026. Van negentien partijen is een programma gevonden; de omvang loopt van ongeveer 1.800 tot 29.000 woorden. De blanco lijst van Jacqueline van Oostveen heeft geen programma gepubliceerd.
2. Wat de partij zelf heeft geantwoord in andere stemhulpen: de 25 stellingen van MijnStem (de stemhulp van de gemeente, door de partijen zelf ingevuld met toelichting), de stellingen van Stemgids Hilversum en de stellingenreeks van Hilversums Nieuws. Die antwoorden zijn gebruikt als bewijs voor posities, niet als stellingen: de stellingen hier zijn zelf geformuleerd.
3. Stemgedrag in de gemeenteraad van Hilversum en Wijdemeren in 2022 tot 2026, alleen voor partijen die al in een raad zaten en alleen als de stemming precies over het punt ging.
4. Afleiding: als een programma het punt niet letterlijk noemt maar een concrete uitspraak maar één lezing toelaat. Zulke posities zijn nooit “eens” of “oneens”, hooguit “eerder eens” of “eerder oneens”, en ze zijn als afgeleid gemarkeerd.

Is er niets te vinden, dan staat er “geen standpunt gevonden”. Er is niet ingevuld wat een landelijke partij “vast wel zal vinden”.

Van de 1.272 bekende standpunten komen er 446 rechtstreeks uit een verkiezingsprogramma, 627 uit een eigen antwoord van de partij in een andere stemhulp of in Hilversums Nieuws, 37 uit stemgedrag in de raad en 162 zijn afgeleid. Bij 1.226 standpunten staat een letterlijk citaat; elk citaat is door een script teruggezocht in de brontekst. Paginanummers verwijzen naar de pagina van het pdf-bestand, die soms één of twee afwijkt van het gedrukte nummer.

Hoe de stellingen zijn gekozen

Eerst is elk programma van begin tot eind gelezen en zijn alle concrete keuzes vastgelegd met een letterlijk citaat: ruim 2.500 standpunten. Elk citaat is door een script gecontroleerd tegen de brontekst. Daarna is per thema gezocht naar de punten waar partijen echt uit elkaar gaan.

Een stelling komt in de bank als zij aan deze eisen voldoet:

• Partijen staan aan beide kanten. Stellingen waar bijna iedereen het mee eens is (“meer betaalbare woningen”) vallen af.
• De gemeente gaat erover.
• Eén gedachte per stelling, in gewone taal, zonder geladen woorden.
• Per thema zijn de stellingen in balans: ongeveer even vaak zo geformuleerd dat de ene kant “eens” zegt als de andere. Geen partij is daardoor de vaste ja-zegger of nee-zegger.
• Per onderwerp is er een hoofdvraag en zijn er vervolgvragen, zodat ook partijen die op de hoofdvraag hetzelfde vinden van elkaar te onderscheiden zijn.

De bank begon met 103 stellingen. 13 zijn na het bepalen van de posities geschrapt:

• “De gemeente moet zelf meer grond en gebouwen kopen, zodat zij kan bepalen dat daar betaalbare woningen komen.” (te weinig partijen hebben hierover een standpunt)
• “De gemeente steekt haar geld eerst in isolatie en energiebesparing, en pas daarna in warmtenetten en nieuwe energiebronnen.” (bij nader inzien is vrijwel geen partij het ermee oneens, dus de stelling helpt niet kiezen)
• “Rond woningen en scholen komt een spuitvrije zone, waarin het spuiten van landbouwgif verboden is.” (te weinig partijen hebben hierover een standpunt, of er staat maar één partij aan één kant)
• “Vliegveld Hilversum blijft ook op lange termijn open.” (te weinig partijen hebben hierover een standpunt)
• “De gemeente stelt regels om nieuwe snackbars en vapeshops te weren, vooral in de buurt van scholen.” (bij nader inzien is vrijwel geen partij het ermee oneens, dus de stelling helpt niet kiezen)
• “Bij elke nieuwe vergunning voor horeca of een bedrijfspand onderzoekt de gemeente of de ondernemer banden heeft met criminelen.” (te weinig partijen hebben hierover een standpunt)
• “Op donkere fietspaden tussen de dorpen, zoals langs de N201, komen lampen die alleen aangaan als er iemand langsfietst.” (bij nader inzien is vrijwel geen partij het ermee oneens, dus de stelling helpt niet kiezen)
• “Zolang het Rijk de instroom van asielzoekers niet beperkt, stopt de gemeente met het zoeken naar nieuwe opvangplekken.” (de stelling bleek op twee manieren te lezen, waardoor posities niet vergelijkbaar waren)
• “De gemeenteraad vraagt het Rijk om de Spreidingswet af te schaffen.” (de posities waren vrijwel allemaal afgeleid, en de stelling over opvang na de Spreidingswet dekt hetzelfde met eigen antwoorden van de partijen)
• “Asielzoekers krijgen al taalles en hulp bij werk terwijl hun asielprocedure nog loopt.” (bij nader inzien is vrijwel geen partij het ermee oneens, dus de stelling helpt niet kiezen)
• “De gemeente betaalt een welkomstprogramma waarin elke nieuwe statushouder een vaste buddy uit de buurt krijgt.” (te weinig partijen hebben hierover een standpunt, of er staat maar één partij aan één kant)
• “Het aantal bezoekers weegt het zwaarst bij de vraag hoeveel subsidie een culturele instelling krijgt.” (te weinig partijen hebben hierover een standpunt, of er staat maar één partij aan één kant)
• “Afval- en rioolheffing moeten meer afhangen van de waarde van je woning, zodat wie meer heeft ook meer betaalt.” (te weinig partijen hebben een standpunt over precies deze vraag)

Vijf posities en een toelichting

Standpunten zijn zelden zwart-wit. Daarom heeft elke partij per stelling een van vijf posities: eens, eerder eens, midden, eerder oneens, oneens.

“Eerder oneens” krijgt bijvoorbeeld een partij die het voorstel afwijst omdat ze een eigen plan heeft voor hetzelfde doel. Zo'n partij staat dichter bij een voorstander dan een partij die het doel zelf afwijst. De toelichting zegt dan wat dat andere plan is. “Midden” is alleen gebruikt als een partij nadrukkelijk beide kanten kiest of zegt dat het ervan afhangt, niet als er niets over te vinden was.

Elke positie twee keer bepaald, daarna nog twee controles

Elke positie is twee keer onafhankelijk bepaald, door twee verschillende AI-modellen met een andere invalshoek. De eerste las het volledige programma van één partij en bepaalde haar positie op alle stellingen. De tweede keek per thema naar alle twintig partijen tegelijk, om dezelfde maat aan te leggen voor iedereen. Waar de twee het oneens waren, heeft een derde ronde de bronnen opnieuw gelezen en beslist.

Van de 2.060 posities (103 stellingen maal 20 partijen) kwamen de twee rondes in 59% precies overeen en lagen ze in 18% één stap uit elkaar. In 2% stonden ze tegenover elkaar, en in 21% zag maar één van de twee een standpunt. Die laatste twee groepen, samen 421 posities, zijn in de derde ronde opnieuw aan de bron getoetst; in ruim een derde van die gevallen was de uitkomst “geen standpunt”. Daarna is per stelling over alle partijen heen gecontroleerd of dezelfde maat is aangelegd en of de richting klopt bij omgekeerd geformuleerde stellingen. Dat leidde tot 69 aangepaste scores, 48 posities die vervielen omdat het bewijs te dun was, en 85 herschreven toelichtingen.

Hoe de uitslag wordt berekend

Bij elke stelling vergelijken we jouw antwoord met de positie van de lijst: hoe ver liggen ze uit elkaar op de schaal van vijf. Precies dezelfde positie telt het zwaarst, de tegenovergestelde het minst. Het percentage in de uitslag telt dat op over alle stellingen die je hebt beantwoord: 100% betekent overal dezelfde positie, 0% overal zo ver mogelijk van je af. Stellingen die je extra belangrijk noemt, tellen dubbel.

Daar zit één correctie in. Wie alleen afstand telt, bevoordeelt partijen met veel middenposities: het midden ligt nooit ver van je af, wat je ook antwoordt. Dat is een bekend probleem van stemhulpen. Bij een proef met de gewone afstandsmaat won één partij met veel middenposities de helft van de keren als iemand willekeurig antwoordde. Daarom wordt de afstand per positie omgerekend, zo dat iemand die willekeurig antwoordt bij elke positie gemiddeld even goed scoort. Een partij in het midden krijgt dus alleen punten als jij ook in het midden zit.

Heeft een partij over een stelling geen standpunt, dan telt die stelling voor die partij neutraal: het helpt haar niet en het schaadt haar niet. Een partij met een dun programma kan daardoor niet bovenaan eindigen op twee toevallige treffers. In de uitslag staat erbij op hoeveel van jouw stellingen een standpunt bekend is.

Alles wordt in je eigen browser berekend. Je antwoorden worden niet verstuurd of opgeslagen op een server; ze staan alleen in het geheugen van je browser, zodat je later verder kunt.

Om te zien of en hoe de site gebruikt wordt, tellen we bezoeken met Plausible, op een eigen server en zonder cookies: welke pagina's bekeken worden, via welke site iemand binnenkomt, het soort apparaat en het land. Daarbij tellen we een paar handelingen, zoals het starten en afronden van de stemwijzer en het bekijken van een stembureau. Welke partijen je kiest en wat je antwoordt gaat niet mee, ook niet als je een link naar je uitslag opent.

Kandidaten, foto's en logo's

Namen, volgorde en woonplaats van de kandidaten komen uit de bekendmaking van het centraal stembureau (Gemeenteblad 2026, nr. 499712). Dat is wat er op het stembiljet staat.

Een foto, een korte beschrijving en een link naar LinkedIn staan er alleen bij als ze zeker bij die persoon horen. Daarvoor zijn twee rondes gedaan. De eerste zocht per kandidaat op de site van de partij en van de gemeenteraad en legde bij elk gegeven het bewijs vast. De tweede haalde zelf de bron op en keurde alleen goed wat ze daar bij deze naam zag staan. Een script zocht daarna naar dezelfde foto of hetzelfde profiel bij twee mensen.

• Foto's komen van de partij zelf of van de gemeente, niet van nieuwsmedia of sociale media.
• Een LinkedIn-profiel staat er vrijwel alleen als de partij er zelf naar linkt. Alleen een gelijke naam is geen bewijs.
• Beschrijvingen bevatten alleen wat de bron zegt over iemands rol, werk of onderwerp. Privézaken zijn weggelaten.
• Van een minderjarige kandidaat staat alleen wat op het stembiljet staat.

Twee partijen (PRO en Partij voor de Dieren) hebben een site die geautomatiseerd lezen weigert; daar is minder gevonden. Staat er bij een naam niets, dan zegt dat niets over de kandidaat. De logo's komen van de sites van de partijen, of van Wikimedia Commons waar een site niet te lezen was.

Wat dit niet kan

• De posities zijn niet door de partijen zelf bevestigd. Er kunnen fouten in zitten, ondanks de dubbele bepaling en de controle van citaten.
• Een programma is geen stemgedrag. Voor de meeste nieuwe partijen is er geen raadsgeschiedenis om het aan te toetsen.
• Partijen met een kort programma hebben minder bekende standpunten. Hun score is daardoor minder scherp.
• De keuze van stellingen blijft een keuze. Een onderwerp dat geen enkele partij concreet maakt, zit er niet in.
• Een kaart of percentage vat veel verschillen samen in één getal. Lees bij twijfel de toelichtingen.

Hoeveel standpunten per partij bekend zijn

Niet elk programma zegt iets over elke stelling. Waar geen standpunt te vinden was, staat “geen standpunt gevonden” en telt de stelling voor die partij als half overeenkomend: het helpt de partij niet en het schaadt haar niet.

Een stemhulp kan een partij ongemerkt bevoordelen: door de keuze van stellingen, door de formulering, of doordat een vaag programma minder kan “mislopen” dan een uitgesproken programma. Daarom draait bij elke wijziging van de stellingenbank een vaste reeks proeven. Dit zijn de uitkomsten voor de huidige 90 stellingen (stand 2026-11-15).

• Zelfherkenning. Wie precies antwoordt zoals partij X, moet partij X bovenaan krijgen. Dat lukt voor 20 van de 20 partijen. Binnen willekeurig gekozen groepjes partijen en thema's lukt het in 100% van 2995 proeven.
• Aanhangers met eigen accenten. Een kiezer die vier van de tien stellingen overslaat, op een vijfde van de rest iets heel anders vindt dan zijn partij en op de helft een stap afwijkt, krijgt die partij gemiddeld in 100% van de gevallen op één (laagste lijst: 97%, hoogste: 100%) en in 100% bij de eerste drie.
• Willekeurige antwoorden. Bij 20.000 kiezers die zomaar iets invullen zou elke partij idealiter even vaak winnen (5%). De uitkomst loopt van 3.0% tot 7.8%.
• Overal “eens” of overal “oneens”. Wie op alles hetzelfde antwoordt, mag daar geen partij mee uitkiezen. Het verschil tussen de hoogste en laagste partij is dan 10% (overal eens) en 12% (overal oneens).
• Richting van de stellingen. Per partij is geteld hoe vaak zij het met een stelling eens en oneens is. Geen partij mag de vaste “ja-partij” of “nee-partij” zijn. Het gemiddelde standpunt per partij loopt van -0.23 tot 0.21 op een schaal van −2 tot +2.
• Onderscheid. Bij 80 van de 90 stellingen staat minstens een vijfde van de partijen met een standpunt aan elke kant. De overige 10 zijn bewust gehouden omdat ze partijen scheiden die verder dicht bij elkaar staan.