• Kandidaten
• Dicht bij en ver van
• Wonen
• Verkeer
• Klimaat
• Natuur
• Zorg
• Veiligheid
• Asiel
• Economie
• Cultuur
• Bestuur
• Geld

Kandidaten

5 kandidaten, in de volgorde van het stembiljet.

1. 
   1 Frederique DurlacherHilversum

   Is sinds 2022 raadslid in Hilversum en fractievoorzitter van LFD, de lijst die zij oprichtte. Won in 2022 de publieksprijs Politicus van het Jaar Hilversum en schreef als eenpitter een eigen tegenbegroting.

   bron
2. 
   2 Walda van GinhovenNederhorst den Berg

   Woont in Nederhorst den Berg en werkt in Kortenhoef. Wil als kandidaat van LFD de blik vanuit de dorpen van Wijdemeren inbrengen.

   bron
3. 
   3 Mirella BesemerHilversum

   Is commissielid voor LFD en werkt als office manager en in customer care and service. Woont in Hilversum.

   bron
4. 
   4 Marline WilliamsAmsterdam

   Is lijstduwer van LFD en werkt als trainer, coach en actrice, met communicatie als rode draad.

   bron
5. 
   5 Hester BaisAmersfoort

   Is lijstduwer van LFD. Is advocaat, econoom en financieel expert, werkte jarenlang in de financiële wereld en zette zich als advocaat in voor ondernemers tegenover banken.

   bron

Namen, volgorde en woonplaats komen uit de bekendmaking van het centraal stembureau (Gemeenteblad 2026, nr. 499712). Foto's en beschrijvingen komen van de partij zelf of van de gemeente; een LinkedIn-profiel staat er alleen bij als twee controles los van elkaar bij dezelfde persoon uitkwamen. Staat er niets bij een naam, dan is er niets gevonden dat zeker genoeg was. Hoe dit is nagelopen.

Dicht bij en ver van

Berekend uit de standpunten op de stellingen waar beide partijen een positie hebben. Van LFD zijn 68 van de 90 standpunten bekend.

Waar LFD en BVNL toch uit elkaar gaan

• Elk dorp krijgt een eigen gemeenteloket dat minstens één dag per week open is, ook als dat extra geld kost.LFD: eens · BVNL: oneens

  LFD Eens Gemeenteloket in elk dorp, dichtbij de inwoners.

  De partij wil dat gemeentelijke dienstverlening dichtbij blijft en wil gemeenteloketten in alle dorpen. Het aantal openingsdagen noemt ze niet.

  “De LFD wil dat gemeentelijke dienstverlening dichtbij blijft.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Gemeenteloketten in alle dorpen instellen'

  BVNL Oneens Eén goed bereikbaar centraal loket en digitale dienstverlening

  De partij wil geen loket in ieder dorp vanwege kosten en bureaucratie. Ze wil goede digitale dienstverlening en één centraal loket. Elders noemt ze wel dienstverlening dichtbij inwoners.

  “Gemeenteloketten in ieder dorp zorgen voor extra kosten en bureaucratie.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Gemeenteloketten in alle dorpen instellen'; spanning met Debatstelling 41
• Een referendum is een advies: de gemeenteraad mag na afweging anders besluiten dan de uitslag.LFD: eens · BVNL: oneens

  LFD Eens Raadgevend referendum voor grote omkeerbare besluiten.

  De partij wil dat een raadgevend referendum mogelijk is, aan te vragen met een haalbaar aantal handtekeningen. Een meerderheid kan grondrechten en minderheidsrechten niet zomaar opzijzetten.

  “Bij grote, omkeerbare gemeentelijke besluiten moet een raadgevend referendum mogelijk zijn.”

  Verkiezingsprogramma: p. 11 (I – Inwonersparticipatie)

  BVNL Oneens Bindende referenda voor grote lokale besluiten

  De partij wil bindende referenda voor grote lokale besluiten, zodat inwoners rechtstreeks meebeslissen over grote en kostbare besluiten.

  “Bindende referenda voor grote lokale besluiten.”

  Verkiezingsprogramma: Programma (web, geen paginanummers), pijler 06 Open, sober en betrouwbaar bestuur
• Bij nieuwbouw dicht bij een station mag de gemeente veel minder parkeerplaatsen per woning eisen dan nu.LFD: eerder eens · BVNL: oneens

  LFD Eerder eens Geen generieke minimale parkeernorm; appartement zonder parkeerplaats moet kunnen.

  De partij schrijft geen vaste minimumaantallen parkeerplaatsen voor zonder aantoonbare noodzaak; een appartement zonder parkeerplaats moet mogelijk zijn. Parkeerdruk mag wel niet op bestaande wijken worden afgewenteld.

  “De gemeente schrijft geen generieke minimumaantallen parkeerplaatsen voor wanneer daarvoor geen aantoonbare noodzaak bestaat.”

  Verkiezingsprogramma: p. 20 (P – Parkeerbeleid)

  BVNL Oneens Nieuwbouw krijgt altijd voldoende parkeerplaatsen

  De partij wil dat nieuwbouw altijd voldoende parkeerplaatsen krijgt. Een lagere norm bij stations noemt ze niet.

  “nieuwbouw krijgt altijd voldoende parkeerplaatsen.”

  Verkiezingsprogramma: Programma (web, geen paginanummers), pijler 09 Bereikbaarheid
• De nieuwe gemeente geeft de dorpen de komende jaren voorrang bij investeringen, ook als plannen in de stad daardoor moeten wachten.LFD: oneens · BVNL: eerder eens

  LFD Oneens Geen strijd tussen stad en dorpen; iedereen goede dienstverlening.

  De partij wil dat de herindeling geen financiële strijd tussen stad en dorpen wordt. Iedere inwoner heeft recht op goede dienstverlening, waar die ook woont; ze kiest voor lokaal maatwerk, niet voor bevoordeling van de ene kern.

  “De herindeling mag geen financiële strijd worden tussen stad en dorpen.”

  Reactie van de partij in Hilversums Nieuws: Hilversums Nieuws, 5-11-2026: 'meer geld investeren in de dorpen' (oneens)

  BVNL Eerder eens Meer investeren in de dorpen, mits het inwoners aantoonbaar ten goede komt

  De partij is het eens met meer investeren in de dorpen, mits het geld aantoonbaar terechtkomt waar inwoners direct profijt hebben. Ze kiest voor eerlijke verdeling en doelmatige besteding, niet automatisch voor meer uitgaven.

  “Eens, mits het geld aantoonbaar terechtkomt waar inwoners er direct profijt van hebben.”

  Reactie van de partij in Hilversums Nieuws: Hilversums Nieuws 05-11-2026: 'De nieuwe gemeente moet meer geld investeren in de dorpen, ook als Hilversum daardoor minder geld overhoudt voor de stad'

Volledige vergelijking van deze twee partijen

Waar LFD en Stop Betaald Parkeren-VIP toch uit elkaar gaan

• De gemeente laat onderzoeken of er in de regio een kleine kerncentrale kan komen.LFD: eens · Stop Betaald Parkeren-VIP: oneens

  LFD Eens Onderzoek naar een kleine kerncentrale is prima; geen blanco cheque.

  De partij staat open voor onderzoek naar kleine kernreactoren. Onderzoek is nog geen besluit tot bouw; veiligheid, haalbaarheid, kosten en de rol van de overheid moeten worden afgewogen. Het raadslid stemde in 2025 voor de motie.

  “LFD staat open voor onderzoek naar nieuwe energiebronnen, waaronder kleine kernreactoren.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: onderzoek kleine kerncentrale (voor); Raad Hilversum, 12-11-2025: M25-105, voor

  Stop Betaald Parkeren-VIP Oneens Tegen onderzoek naar een kleine kerncentrale.

  De partij is tegen het laten onderzoeken van een kleine kerncentrale in de regio. Grootschalige energieprojecten passen volgens haar niet bij de beperkte ruimte; ze kiest voor lokale verduurzaming op bestaande daken.

  “Grootschalige energieprojecten, zoals kerncentrales of enorme windmolenparken, passen simpelweg niet bij de beperkte ruimte en het prachtige, groene karakter van onze dorpen en stad.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Onderzoek kleine kerncentrale' (tegen)
• De gemeente beoordeelt de subsidie van buurthuizen en wijkcentra elk jaar opnieuw, op basis van wat ze hebben bereikt.LFD: eens · Stop Betaald Parkeren-VIP: oneens

  LFD Eens Subsidie regelmatig toetsen op noodzaak en resultaat; geen vijfjarige verplichting.

  De partij wil geen vijfjarige subsidie voor wijkcentra en toetst subsidies regelmatig op noodzaak, resultaten en kosten. Het raadslid stemde in 2025 tegen de motie voor vijfjarige subsidie.

  “LFD wil dat gemeenschapsgeld controleerbaar wordt besteed en subsidies regelmatig worden getoetst op noodzaak, resultaten en kosten.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Wijk- en buurtcentra moeten voor vijf jaar subsidie krijgen' (tegen); Raad Hilversum, 12-11-2025: M25-111, tegen

  Stop Betaald Parkeren-VIP Oneens Wil buurthuizen vijf jaar subsidie geven voor zekerheid.

  De partij wil wijk- en buurtcentra voor vijf jaar subsidie geven in plaats van voor één jaar, voor financiële zekerheid en minder papierwerk. In haar programma wil ze subsidies wel vooraf laten koppelen aan doelen en periodiek beoordelen.

  “Wij geven ze graag de broodnodige financiële zekerheid en rust voor vijf jaar. Geen overbodig papierwerk, maar gewoon de handen uit de mouwen voor de buurt.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Vijf jaar subsidie voor wijkcentra' (voor)
• De nieuwe gemeente geeft de dorpen de komende jaren voorrang bij investeringen, ook als plannen in de stad daardoor moeten wachten.LFD: oneens · Stop Betaald Parkeren-VIP: eens

  LFD Oneens Geen strijd tussen stad en dorpen; iedereen goede dienstverlening.

  De partij wil dat de herindeling geen financiële strijd tussen stad en dorpen wordt. Iedere inwoner heeft recht op goede dienstverlening, waar die ook woont; ze kiest voor lokaal maatwerk, niet voor bevoordeling van de ene kern.

  “De herindeling mag geen financiële strijd worden tussen stad en dorpen.”

  Reactie van de partij in Hilversums Nieuws: Hilversums Nieuws, 5-11-2026: 'meer geld investeren in de dorpen' (oneens)

  Stop Betaald Parkeren-VIP Eens Dorpen krijgen een eigen agenda met gegarandeerd uitvoeringsbudget.

  De partij is het eens met meer geld voor de dorpen, ook als Hilversum minder overhoudt. Elk dorp krijgt een eigen agenda met een gegarandeerd budget, zodat de stad niet alle middelen opslokt.

  “Eén grote gemeente betekent niet dat de stad alle middelen mag opslokken.”

  Reactie van de partij in Hilversums Nieuws: Hilversums Nieuws, 5 nov 2026: 'De nieuwe gemeente moet meer geld investeren in de dorpen, ook als Hilversum daardoor minder geld overhoudt voor de stad' (eens); p.15
• Leegstaande kantoren en bedrijfspanden mogen woningen worden, ook als er daardoor minder ruimte voor bedrijven overblijft.LFD: eens · Stop Betaald Parkeren-VIP: eerder oneens

  LFD Eens Leegstaande kantoren en bedrijfspanden vrij ombouwen tot woningen.

  De partij wil dat leegstaande kantoren en bedrijfspanden woningen kunnen worden, zonder dat de eigenaar eerst elders bedrijfsruimte moet compenseren. Ze wil minder regels en snellere vergunningen.

  “Leegstaande kantoren en bedrijfspanden kunnen prima worden omgebouwd tot woningen.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Kantoren en bedrijfsruimtes mogen alleen woningen worden als er elders ruimte voor werk bijkomt' (tegen); programma p. 10

  Stop Betaald Parkeren-VIP Eerder oneens Wel kantoren ombouwen, maar werkruimte moet behouden of gecompenseerd

  De partij wil leegstaande kantoren graag ombouwen tot woningen en dat makkelijker maken. Maar dat mag niet ten koste gaan van de ruimte voor bedrijven: verdwijnt bedrijfsruimte, dan moet vooraf vaststaan hoe die behouden blijft of elders terugkomt.

  “We toveren leegstaande panden graag om tot prachtige woningen, maar we zorgen er altijd voor dat er voldoende ruimte en aantrekkelijke alternatieven overblijven voor onze lokale ondernemers.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Kantoren en bedrijfsruimtes mogen alleen woningen worden als er elders ruimte voor werk bijkomt' (voor); p. 24; p. 19

Volledige vergelijking van deze twee partijen

Waar LFD en BBB toch uit elkaar gaan

• De gemeente beoordeelt de subsidie van buurthuizen en wijkcentra elk jaar opnieuw, op basis van wat ze hebben bereikt.LFD: eens · BBB: oneens

  LFD Eens Subsidie regelmatig toetsen op noodzaak en resultaat; geen vijfjarige verplichting.

  De partij wil geen vijfjarige subsidie voor wijkcentra en toetst subsidies regelmatig op noodzaak, resultaten en kosten. Het raadslid stemde in 2025 tegen de motie voor vijfjarige subsidie.

  “LFD wil dat gemeenschapsgeld controleerbaar wordt besteed en subsidies regelmatig worden getoetst op noodzaak, resultaten en kosten.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Wijk- en buurtcentra moeten voor vijf jaar subsidie krijgen' (tegen); Raad Hilversum, 12-11-2025: M25-111, tegen

  BBB Oneens Meerjarige subsidie voor buurthuizen, niet jaarlijks opnieuw

  De partij wil buurt- en wijkcentra langdurige subsidie geven voor continuïteit en rust, en jaarlijkse aanvragen leiden volgens haar tot onnodige ambtelijke druk.

  “Jaarlijkse subsidieaanvragen zorgen voor onnodige ambtelijke druk. BBB kiest voor langdurige subsidies om buurthuizen continuïteit en rust te bieden.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: wijkcentra vijf jaar subsidie in plaats van één jaar (voor)
• De gemeente moet vaker toestaan dat nieuwe woongebouwen duidelijk hoger worden dan de huizen eromheen.LFD: eerder eens · BBB: oneens

  LFD Eerder eens Open voor kwalitatieve hoogbouw waar ruimte schaars is, onder voorwaarden.

  De partij staat open voor kwalitatieve hoogbouw als ruimte schaars is. Hoogbouw is geen doel op zich; veiligheid, bereikbaarheid, infrastructuur en aantoonbare hinder blijven voorwaarden.

  “De LFD staat open voor kwalitatieve hoogbouw waar ruimte schaars is.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Meer hoogbouw toestaan'

  BBB Oneens Niet de hoogte in; dorps en landelijk karakter beschermen

  De partij wil bouwen waar het kan, maar niet de hoogte in, om het dorpse en landelijke karakter te beschermen. Over een uitzondering tot 25 meter bij de Meent neemt ze geen vast standpunt in: dat wil ze per locatie bekijken, met draagvlak van omwonenden als doorslag.

  “BBB wil bouwen waar mogelijk, maar niet de hoogte in. Zo beschermen we het dorpse en landelijke karakter van onze gemeenten.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Meer hoogbouw toestaan'; Stemgids: 25 meter in de Meent (neutraal)
• Ook als omwonenden ervoor zijn, blijft de gemeente zich verzetten tegen grote windturbines in en vlak bij de gemeente.LFD: eerder oneens · BBB: eens

  LFD Eerder oneens Geen principieel verbod op windturbines; verzet gaat om omwonenden beschermen.

  De partij is niet voor gemeentelijke dwang op windturbines en evenmin voor een principieel verbod als eigenaren het vrijwillig willen. Ze verzet zich tegen het doordrukken van grote projecten ten koste van omwonenden; of omwonenden voor zijn, noemt ze niet.

  “LFD is niet voor gemeentelijke dwang vóór zulke projecten, maar evenmin voor een principieel verbod wanneer particuliere eigenaren vrijwillig op hun eigen grond iets willen realiseren.”

  Verkiezingsprogramma: p. 6 (D – Duurzaamheid); Stemgids: grote windmolens vlak bij de dorpen (voor verzet)

  BBB Eens Absoluut tegen windturbines op of bij Hilversum

  De partij is absoluut tegen windturbines op of bij het gemeentelijke grondgebied, om het open landschap te beschermen. Ze noemt geen uitzondering voor als omwonenden voor zijn.

  “BBB is absoluut tegen windturbines op of bij Hilversums grondgebied.”

  Verkiezingsprogramma: p. 22; MijnStem: 'Windturbines in het buitengebied toestaan'; Stemgids: Nederhorst den Berg (voor verzet)
• De gemeente hangt ook buiten het centrum camera's op, op plekken waar vaak overlast is.LFD: eerder oneens · BBB: eens

  LFD Eerder oneens Cameratoezicht beperken tot waar noodzaak en effectiviteit zijn aangetoond.

  De partij wil cameratoezicht beperken tot plekken waar noodzaak en effectiviteit zijn aangetoond. Geen gezichtsherkenning en geen ongerichte massasurveillance.

  “De LFD wil cameratoezicht beperken tot waar noodzaak en effectiviteit zijn aangetoond.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Cameratoezicht op straat' (24: beperken)

  BBB Eens Meer cameratoezicht op plekken met veel overlast

  De partij wil het cameratoezicht uitbreiden op plekken waar vaker ongeregeldheden plaatsvinden.

  “Op plekken waar vaker ongeregeldheden plaatsvinden, pleit BBB voor een uitbreiding van het cameratoezicht.”

  Verkiezingsprogramma: p. 23; MijnStem: 'Cameratoezicht op straat' (100 = uitbreiden)

Volledige vergelijking van deze twee partijen

Standpunten per thema

Wonen en bouwen

• De gemeente moet veel sneller woningen bijbouwen dan nu gepland, ook als buurten daardoor sneller veranderen.Eerder eens Wil meer woningen en snellere procedures; buurtverandering is geen reden tot tegenhouden.

  De Hilversumse Woonvisie 2021-2030 gaat uit van ongeveer 3.000 nieuwe woningen in tien jaar, gemiddeld zo'n 300 per jaar. Partijen willen dat tempo verhogen (PRO, D66, Volt), ongeveer gelijk houden (Gewoon Hilversum: 300 tot 350 per jaar) of juist een grens stellen. Meer bouwen betekent meer bouwplaatsen, verdichting en drukte in bestaande buurten.

  Eerder eens Wil meer woningen en snellere procedures; buurtverandering is geen reden tot tegenhouden.

  De partij wil meer aanbod en snellere procedures. Dat een buurt liever niet verandert, is op zichzelf geen reden om woningbouw tegen te houden; veiligheid, bereikbaarheid en aantoonbare hinder tellen wel mee. Een eigen bouwtempo of aantal noemt ze niet.

  “Persoonlijke smaak of de wens dat een buurt nooit verandert, is op zichzelf onvoldoende reden om woningbouw tegen te houden.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 10 (H – Huisvesting & Wonen)
• De gemeente bouwt alleen zoveel woningen als de eigen inwoners en hun kinderen nodig hebben.Geen standpunt gevonden

  Een deel van de partijen wil 'autonome groei': bouwen voor de kinderen en ouderen van de eigen gemeente. Anderen zien de gemeente als deel van een regio met een groot tekort en willen ook bouwen voor mensen die hier komen werken of studeren, bijvoorbeeld op het Media Park.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• De vaste bouwgrens rond de dorpen mag worden verlegd, zodat er aan de dorpsrand nieuwe straten met woningen kunnen komen.Midden Bouwen buiten de bebouwde kom niet uitsluiten, maar geen doel op zich.

  Rond de bebouwde kernen van Hilversum en de dorpen van Wijdemeren ligt een grens waarbuiten nauwelijks gebouwd mag worden. De provincie Noord-Holland noemt het gebied daarbinnen 'bestaand stedelijk gebied' en beslist mee over bouwen daarbuiten. Een 'straatje erbij' aan de rand van bijvoorbeeld Kortenhoef of Nederhorst den Berg kan alleen als die grens opschuift. Binnen de grens bouwen betekent verdichten; erbuiten bouwen kost open landschap.

  Midden Bouwen buiten de bebouwde kom niet uitsluiten, maar geen doel op zich.

  De partij sluit woningbouw buiten de bebouwde kom niet bij voorbaat uit als het verantwoord kan, maar meer bouwen is geen doel op zich. Eigendomsrecht, natuur, landschap en gevolgen voor de omgeving wegen mee.

  “De LFD wil woningbouw buiten de bebouwde kom niet bij voorbaat uitsluiten.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Meer woningbouw buiten de bebouwde kom toestaan'
• Het open gebied Nederhorst-Noord, aan de noordkant van Nederhorst den Berg, moet open polder blijven in plaats van een woonwijk te worden.Geen standpunt gevonden

  Nederhorst-Noord is een open polder aan de noordkant van Nederhorst den Berg die al jaren wordt genoemd als plek voor een woonwijk van 150 tot 180 woningen. Het gebied is door de provincie aangewezen als leefgebied voor weidevogels, zodat bouwen alleen kan met toestemming van de provincie en natuurcompensatie elders. In 2022 wees de raad van Wijdemeren een plan voor ongeveer 150 woningen daar af; sommige partijen willen de locatie nu opnieuw onderzoeken.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• De gemeente moet vaker toestaan dat nieuwe woongebouwen duidelijk hoger worden dan de huizen eromheen.Eerder eens Open voor kwalitatieve hoogbouw waar ruimte schaars is, onder voorwaarden.

  Hilversum is een tuinstad met vooral lage bebouwing; hoger bouwen gebeurt nu vooral rond het station en het centrum. Hoger bouwen levert meer woningen op dezelfde grond op, maar verandert het aanzien van straat, wijk of dorp.

  Eerder eens Open voor kwalitatieve hoogbouw waar ruimte schaars is, onder voorwaarden.

  De partij staat open voor kwalitatieve hoogbouw als ruimte schaars is. Hoogbouw is geen doel op zich; veiligheid, bereikbaarheid, infrastructuur en aantoonbare hinder blijven voorwaarden.

  “De LFD staat open voor kwalitatieve hoogbouw waar ruimte schaars is.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Meer hoogbouw toestaan'
• Hoge woongebouwen horen alleen bij de stations en in het centrum van Hilversum, niet in wijken zoals de Hilversumse Meent.Eerder oneens Wil ook elders maatwerk voor hoogbouw, bijvoorbeeld in de Meent.

  Hilversum bouwt de hoogste gebouwen vooral in het centrum en rond het station, en lager naar de randen. De Omgevingsvisie Hilversum 2040 wil zo ook het zogeheten illusielandschap sparen: vanaf de hei zie je weinig bebouwing boven de bomen uitkomen. Er wordt gediscussieerd over uitzonderingen elders; voor het winkelcentrum van de Meent staat de raad bebouwing tot 25 meter toe.

  Eerder oneens Wil ook elders maatwerk voor hoogbouw, bijvoorbeeld in de Meent.

  De partij wil hoogbouw niet beperken tot station en centrum: ook in de Meent moet bij uitzondering tot 25 meter kunnen, als het bouwplan kwalitatief is en omwonenden en omgeving gerespecteerd worden.

  “Ook in de Meent moet maatwerk mogelijk zijn, met respect voor eigendomsrechten, de omgeving en omwonenden.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Op enkele plekken, zoals het centrum van de Meent, mag bij uitzondering tot 25 meter hoog worden gebouwd' (voor)
• Leegstaande kantoren en bedrijfspanden mogen woningen worden, ook als er daardoor minder ruimte voor bedrijven overblijft.Eens Leegstaande kantoren en bedrijfspanden vrij ombouwen tot woningen.

  In Hilversum staan kantoren en bedrijfspanden leeg, en ombouwen tot woningen gaat vaak sneller dan nieuw bouwen. Tegelijk is er weinig ruimte voor bedrijven. Sommige partijen willen dat elke vierkante meter werkruimte die verdwijnt elders terugkomt; een voorstel van die strekking haalde in juni 2026 geen meerderheid in de Hilversumse raad.

  Eens Leegstaande kantoren en bedrijfspanden vrij ombouwen tot woningen.

  De partij wil dat leegstaande kantoren en bedrijfspanden woningen kunnen worden, zonder dat de eigenaar eerst elders bedrijfsruimte moet compenseren. Ze wil minder regels en snellere vergunningen.

  “Leegstaande kantoren en bedrijfspanden kunnen prima worden omgebouwd tot woningen.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Kantoren en bedrijfsruimtes mogen alleen woningen worden als er elders ruimte voor werk bijkomt' (tegen); programma p. 10
• De gemeente spreekt per nieuwbouwproject af hoeveel sociale huur er komt, in plaats van één vast minimumpercentage voor elk project.Eerder eens Geen vast percentage sociale huur opleggen

  Sinds 1 juli 2026 staat in de wet dat twee derde van alle nieuwbouw betaalbaar moet zijn en 30 procent sociale huur, gerekend per regio en niet per project. Hilversum streeft nu naar minimaal 33 procent sociale huur in elk nieuwbouwproject, met enkele uitzonderingen; Wijdemeren hanteert 33 procent sociale huur of koop. Partijen willen lokaal 30, 33 of 40 procent, of juist geen vaste eis per project. Een hogere eis levert meer sociale huur op per project, maar ontwikkelaars zeggen dat projecten dan moeilijker rondkomen.

  Eerder eens Geen vast percentage sociale huur opleggen

  LFD wijst een vaste verplichte ondergrens voor sociale huur af, omdat die bouwen kan bemoeilijken. Of de gemeente dan per project wel een aandeel moet afspreken, zegt LFD niet; zij wil vooral minder bouwvoorschriften.

  “Een verplichte ondergrens van 40% sociale huur beperkt eigendomsrecht en kan woningbouw bemoeilijken.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: MijnStem: 'Minimaal 40% sociale huurwoningen verplicht maken bij nieuwbouw'
• De gemeente geeft zoveel vrijkomende sociale huurwoningen als de wet toestaat, de helft, met voorrang aan mensen die hier al wonen of werken.Eerder oneens Geen voorrang voor groepen; ook woningzoekenden van buiten kansen geven

  De Huisvestingswet laat gemeenten bij hoogstens de helft van de vrijkomende sociale huurwoningen voorrang geven aan mensen met een band met de gemeente, bijvoorbeeld omdat ze er wonen of werken. Nu werkt de regio Gooi en Vechtstreek grotendeels met één regionale wachtlijst en gaat maar een klein deel met lokale voorrang weg. Meer lokale voorrang helpt eigen inwoners, maar verkleint de kans voor woningzoekenden van buiten.

  Eerder oneens Geen voorrang voor groepen; ook woningzoekenden van buiten kansen geven

  LFD wil schaarse woningen niet verdelen op basis van voorkeur voor bepaalde groepen, maar met eerlijke en transparante regels. In een woondebat koos de partij ervoor vrijkomende sociale huurwoningen ook aan mensen van buiten de regio toe te wijzen.

  “De gemeente verdeelt schaarste niet op basis van politieke voorkeur voor groepen, maar zorgt voor eerlijke en transparante regels.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 11; Woondebat Kies voor Wonen, 3-11-2026 (verslag Hilversums Nieuws, stelling 3)
• De voorrang bij sociale huurwoningen voor mensen met een cruciaal beroep, zoals nu voor zorgmedewerkers, moet verdwijnen.Geen standpunt gevonden

  Hilversum geeft in 2026 en 2027 bij ongeveer 50 sociale huurwoningen voorrang aan mensen die in de zorg werken, als vervolg op een proef die in 2024 begon. In die eerste proef konden ook leraren en agenten voorrang krijgen. Sommige partijen willen de voorrang uitbreiden naar meer beroepen of naar koopwoningen, andere willen haar juist afschaffen zodat alleen inschrijfduur en urgentie tellen.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Het geld voor startersleningen kan de gemeente beter besteden aan het laten bouwen van goedkope starterswoningen.Eerder eens Geen starterslening; liever bouwen makkelijker en sneller maken.

  Met een starterslening overbrugt de gemeente het verschil tussen wat een starter bij de bank kan lenen en de prijs van een woning; de lening wordt later terugbetaald. Wijdemeren heeft zo'n lening al; de Hilversumse raad vroeg in november 2025 om te onderzoeken of die er ook in Hilversum kan komen. Tegenstanders vrezen hogere schulden en hogere huizenprijzen en zetten het geld liever in voor goedkope (starters)woningen of premiekoopwoningen.

  Eerder eens Geen starterslening; liever bouwen makkelijker en sneller maken.

  De partij vindt een starterslening niets: de gemeente moet niet voor bank spelen. Ze wil starters helpen door bouwen makkelijker te maken, vergunningen te versnellen en woningsplitsing toe te staan. Zelf goedkope woningen laten bouwen noemt ze niet.

  “Starters hebben meer woningen nodig, geen gemeente die voor bank speelt.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'De gemeente moet starters helpen een huis te kopen met een starterslening' (tegen); Raad Hilversum, 12-11-2025: M25-122, tegen
• Bij nieuwbouw dicht bij een station mag de gemeente veel minder parkeerplaatsen per woning eisen dan nu.Eerder eens Geen generieke minimale parkeernorm; appartement zonder parkeerplaats moet kunnen.

  Bij elk bouwplan geldt een parkeernorm: het aantal parkeerplaatsen dat per woning moet worden aangelegd. Parkeerplaatsen kosten ruimte en geld; soms mag een ontwikkelaar een deel afkopen met een bijdrage aan het gemeentelijke mobiliteitsfonds. Minder plaatsen eisen maakt bouwen goedkoper en dichter, maar kan de parkeerdruk in de straat verhogen.

  Eerder eens Geen generieke minimale parkeernorm; appartement zonder parkeerplaats moet kunnen.

  De partij schrijft geen vaste minimumaantallen parkeerplaatsen voor zonder aantoonbare noodzaak; een appartement zonder parkeerplaats moet mogelijk zijn. Parkeerdruk mag wel niet op bestaande wijken worden afgewenteld.

  “De gemeente schrijft geen generieke minimumaantallen parkeerplaatsen voor wanneer daarvoor geen aantoonbare noodzaak bestaat.”

  Verkiezingsprogramma: p. 20 (P – Parkeerbeleid)

Verkeer en parkeren

• Het betaald parkeren dat in 2024 en 2025 is ingevoerd in de Hilversumse wijken tot aan de buitenring, wordt weer afgeschaft.Eerder eens Betaald parkeren terugdraaien waar geen aantoonbare parkeerdruk is.

  Tussen juli 2024 en mei 2025 is betaald parkeren wijk voor wijk uitgebreid naar heel Hilversum tot en met de buitenring; de raad besloot daartoe in 2023. Bewoners betalen daar nu voor een vergunning en bezoek betaalt een bezoekerstarief. Een onafhankelijk bureau onderzoekt de effecten; de uitkomst komt in 2027. Afschaffen betekent dat die wijken weer vrij parkeren; handhaven betekent dat het beleid hooguit wordt bijgesteld.

  Eerder eens Betaald parkeren terugdraaien waar geen aantoonbare parkeerdruk is.

  De partij wil geen uitbreiding van betaald parkeren naar woonwijken en de bestaande gebieden opnieuw beoordelen. Waar de noodzaak ontbreekt, wordt het teruggedraaid of vervangen door iets minder ingrijpends; overal afschaffen zegt ze niet.

  “Waar de noodzaak ontbreekt, wordt bekeken of betaald parkeren kan worden teruggedraaid of vervangen door een minder ingrijpende oplossing.”

  Verkiezingsprogramma: p. 19 (P – Parkeerbeleid); Stemgids: 'uitbreiding betaald parkeren ... terugdraaien' (voor); Hilversums Nieuws 29-10-2026 (eens)
• Betaald parkeren komt alleen in een straat of buurt als een meerderheid van de bewoners daar zelf voor kiest.Geen standpunt gevonden

  Nu besluit de gemeente waar betaald parkeren geldt; in 2023 koos de Hilversumse raad ervoor om het in te voeren in alle wijken tot de buitenring. In de dorpen van Wijdemeren is geen betaald parkeren. Een bewonerspeiling als beslissende stap zou betekenen dat een buurt betaald parkeren kan tegenhouden of juist kan aanvragen, ook in de dorpen na de fusie.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• In wijken met betaald parkeren blijft bezoek van bewoners een laag bezoekerstarief betalen, zoals nu.Eerder oneens Bezoek mag geen kostenpost zijn; liever betaald parkeren terugdraaien

  Bezoek van bewoners betaalt nu een verlaagd bezoekerstarief: in de wijken rond het centrum 50 cent per uur, hoogstens 1,50 euro per dag en na 21.00 uur gratis; in het centrum iets meer. Mantelzorgers kunnen een gratis vergunning krijgen. Het alternatief is helemaal gratis bezoek, bijvoorbeeld met een vast aantal gratis bezoekersuren per huishouden zoals het CDA voorstelt (300 uur per kwartaal); dat kost de gemeente inkomsten.

  Eerder oneens Bezoek mag geen kostenpost zijn; liever betaald parkeren terugdraaien

  LFD vindt dat bezoek ontvangen geen extra kostenpost mag worden, maar wil geen aparte gratis bezoekersregeling: ze wil betaald parkeren waar mogelijk terugdraaien in plaats van nieuwe uitzonderingen te maken. In 2025 stemde ze in de raad tegen een gratis bezoekersregeling.

  “Bezoek ontvangen mag geen extra kostenpost worden.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Bezoekers van bewoners moeten gratis kunnen parkeren in wijken met betaald parkeren' (tegen); Raad Hilversum, 12-11-2025: amendement A25-108, tegen
• Het eerste uur parkeren wordt overal in de gemeente gratis, ook in het centrum van Hilversum.Geen standpunt gevonden

  In de betaalde gebieden van Hilversum betaal je vanaf de eerste minuut; in het centrum kost het eerste uur nu 3,20 euro. In de dorpen van Wijdemeren is parkeren gratis. Een gratis eerste uur maakt een korte boodschap of een kort bezoek goedkoper, maar kost parkeergeld en kan leiden tot meer korte autoritjes en zoekverkeer.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Bewoners krijgen hun eerste parkeervergunning gratis.Geen standpunt gevonden

  Bewoners in betaald-parkeergebied betalen nu per jaar voor een vergunning (het 'schiltarief'); een tweede auto kost meer. De tarieven zijn onlangs verlaagd. Een gratis eerste vergunning kost de gemeente vergunningsinkomsten.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Geld uit betaald parkeren mag ook naar fietspaden, groen en openbaar vervoer, en hoeft niet alleen terug naar parkeren.Geen standpunt gevonden

  Wat de gemeente met de opbrengst van betaald parkeren doet, beslist de gemeenteraad bij de begroting; het geld is niet vastgelegd voor parkeren. Daarnaast heeft Hilversum een mobiliteitsfonds, gevuld met bijdragen van bouwers die parkeerplaatsen afkopen, dat al aan parkeren, fiets en openbaar vervoer mag worden besteed. De vraag is of parkeergeld alleen terug moet naar parkeervoorzieningen zoals garages en P+R, of ook naar fietsroutes, groen en bussen.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Als een straat te smal is voor allebei, maakt de gemeente plaats voor een veilig fietspad, ook als daarvoor parkeerplaatsen verdwijnen.Midden Kiest niet tussen fietspad en parkeerplaats

  In veel Hilversumse straten en op dorpswegen is te weinig ruimte voor een vrijliggend fietspad én parkeren langs de weg. Bij herinrichting moet de gemeente kiezen wat voorgaat.

  Midden Kiest niet tussen fietspad en parkeerplaats

  LFD kiest bewust niet tussen fiets en auto: inwoners bepalen zelf hoe ze reizen en investeringen moeten nodig en doelmatig zijn, niet bedoeld om de vervoerskeuze te sturen. In de raad stemde het raadslid in 2023 tegen het schrappen van 10% van de parkeerplaatsen, maar wel voor betere fietsroutes.

  “De LFD kiest niet tussen fiets en auto. Inwoners bepalen zelf hoe zij zich verplaatsen.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Maak een keuze. Investeren in: fietspaden / parkeerplekken'
• Het centrum van Hilversum wordt autoluw: auto's parkeren in garages aan de rand en de binnenstad is voor voetgangers en fietsers.Eerder oneens Wil het vervoer niet sturen; kort parkeren in het centrum blijft eenvoudig.

  Auto's rijden nu via de centrumring naar parkeergarages als Hilvertshof en Gooiland, midden in het centrum. Plannen voor een autoluw centrum gaan over minder doorgaand autoverkeer, meer ruimte op straten en pleinen voor voetgangers en fietsers en op termijn garages aan de rand.

  Eerder oneens Wil het vervoer niet sturen; kort parkeren in het centrum blijft eenvoudig.

  De partij wil verkeersbeleid dat gericht is op veiligheid, bereikbaarheid en doorstroming en niet op gedragsbeïnvloeding. In het centrum wil ze aantrekkelijke garages en eenvoudig kort parkeren op straat. Een autoluw centrum noemt ze niet.

  “Verkeersbeleid is gericht op veiligheid, bereikbaarheid en doorstroming, niet op gedragsbeïnvloeding.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 15 (M – Mobiliteit; P – Parkeerbeleid)
• Bestelbussen en vrachtauto's op diesel of benzine blijven welkom in het centrum van Hilversum.Eens Tegen een zero-emissiezone; keuzevrijheid en bereikbaarheid voor ondernemers.

  Hilversum heeft een zero-emissiezone onderzocht: een gebied binnen de centrumring waar vanaf 2027 alleen bestel- en vrachtauto's zonder uitstoot in zouden mogen. In april 2025 wees de gemeenteraad dat voorstel af; er ligt nu geen nieuw plan. Eens betekent: er komt ook later geen zone; oneens: de nieuwe raad komt met een nieuw voorstel.

  Eens Tegen een zero-emissiezone; keuzevrijheid en bereikbaarheid voor ondernemers.

  De partij wil ondernemers niet verplichten hun bestel- of vrachtauto te vervangen. Ze kiest voor keuzevrijheid, bereikbaarheid en betaalbare oplossingen en stemde in 2025 tegen het voorstel voor een zero-emissiezone.

  “ondernemers verplichten hun bestel- of vrachtauto te vervangen gaat te ver.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: zero-emissiezone centrum (tegen); Raad Hilversum, 2-4-2025: onderzoek zero-emissiezones, tegen
• 30 km/u hoort in woonstraten en bij scholen; op doorgaande wegen in de bebouwde kom blijft 50 km/u.Eerder eens Geen algemene 30 km/u; 30 waar de situatie dat aantoonbaar vraagt.

  Binnen de bebouwde kom is 50 km/u de wettelijke norm; de gemeente kan op haar eigen wegen met een verkeersbesluit 30 km/u instellen. Steeds meer gemeenten maken 30 km/u de standaard, met 50 alleen op een paar hoofdroutes. Hilversum voert op delen van de centrumring en bijvoorbeeld de Minckelersstraat al 30 km/u in; de vraag is of dat ook moet op wegen als de buitenring en de doorgaande dorpswegen.

  Eerder eens Geen algemene 30 km/u; 30 waar de situatie dat aantoonbaar vraagt.

  De partij is tegen een algemene 30 km/u-norm in de bebouwde kom. Snelheidsbeperkingen, bijvoorbeeld in woonstraten of bij scholen, kunnen waar de lokale situatie daar aantoonbaar aanleiding toe geeft.

  “LFD is tegen een algemene 30 km/u-norm. Snelheidsbeperkingen worden toegepast waar de lokale situatie daar aantoonbaar aanleiding toe geeft.”

  Verkiezingsprogramma: p. 15 (M – Mobiliteit); MijnStem: 'Maximumsnelheid van 30 km/u invoeren in de bebouwde kom'
• Op smalle dorpswegen zoals Noordereinde, Zuidereinde en de Kortenhoefsedijk komt nu al 30 km/u, ook voordat de weg is aangepast.Eerder oneens 30 km/u alleen met passende weginrichting, niet met alleen een bord.

  Op de smalle wegen in 's-Graveland, Kortenhoef en langs de Loosdrechtse dijken delen auto's, fietsers en voetgangers vaak dezelfde rijbaan. Het Mobiliteitsplan Wijdemeren wil op een deel van die wegen 30 km/u; op een stuk van het Noordereinde geldt dat al, maar herinrichting kost tijd en geld. Een voorstel om op het Zuidereinde direct 30 km/u in te voeren, kreeg in 2025 geen meerderheid. De keuze is: eerst een lagere limiet, of wachten tot de weg erop is ingericht.

  Eerder oneens 30 km/u alleen met passende weginrichting, niet met alleen een bord.

  De partij wil snelheidsbeperkingen waar die aantoonbaar nodig zijn, met een passende weginrichting. Alleen een 30-bord maakt een onveilige weg niet veilig, vindt ze.

  “Een bord met 30 km/u maakt een onveilige weg niet vanzelf veilig.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Op drukke dorpsstraten ... meteen 30 kilometer per uur invoeren' (tegen)

Klimaat en energie

• De gemeente schrapt haar eigen klimaatdoelen en jaartallen en houdt zich alleen aan wat het Rijk verplicht stelt.Eerder eens Geen lokale koppen op landelijke regels; geen kostbaar lokaal klimaatsymboolbeleid.

  Gemeenten mogen eigen klimaatdoelen stellen bovenop landelijke afspraken, zoals een jaartal voor klimaatneutraal, tussendoelen voor aardgasvrij of de opwekdoelen in de Regionale Energiestrategie (RES). In maart 2026 vroeg de Hilversumse raad het college om een routekaart naar een aardgasvrije gemeente in 2050, met meetbare tussendoelen. Schrappen geeft minder verplichtingen en juridische risico's, maar ook minder houvast om voortgang te meten.

  Eerder eens Geen lokale koppen op landelijke regels; geen kostbaar lokaal klimaatsymboolbeleid.

  De partij verzet zich tegen lokale koppen op landelijke en Europese regels en wil geen mondiale ambities najagen met lokaal symboolbeleid. Waar een gemeentelijk doel nodig is, moet het aantoonbaar effect, betaalbaarheid en haalbaarheid hebben.

  “LFD verzet zich tegen lokale koppen op landelijke en Europese regelgeving.”

  Verkiezingsprogramma: p. 13 (K – Klimaatbeleid)
• De nieuwe gemeente spreekt af dat zij in 2040 klimaatneutraal is, tien jaar eerder dan het landelijke doel.Oneens Geen versnelde klimaatdoelen; een deadline is geen doel op zich.

  Landelijk is afgesproken dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is; Hilversum en Wijdemeren gingen ook uit van uiterlijk 2050. Een aantal partijen wil dat de nieuwe gemeente sneller gaat. Een eerder jaartal betekent dat besparen, duurzaam opwekken en van het aardgas af sneller moeten, met meer kosten en inzet op korte termijn.

  Oneens Geen versnelde klimaatdoelen; een deadline is geen doel op zich.

  De partij jaagt geen versnelde klimaatdoelen na. Maatregelen moeten aantoonbaar lokaal effect hebben en betaalbaar, haalbaar en proportioneel zijn.

  “De LFD jaagt geen versnelde klimaatdoelen na.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'De gemeente eerder dan 2050 klimaatneutraal maken'
• Vóór 2030 weet elke wijk en elk dorp wanneer en op welke manier het van het aardgas af gaat.Eerder oneens Van het gas af op vrijwillige basis, zonder tussendoelen en dwang.

  De nieuwe raad moet uiterlijk eind 2027 een warmteprogramma vaststellen: het plan voor de overstap van aardgas naar bijvoorbeeld een warmtepomp of een warmtenet, buurt voor buurt. Een politieke keuze is of daarin per wijk en dorp een tijdpad komt. Een tijdpad geeft duidelijkheid, maar zet ook druk op bewoners die nog niet willen of kunnen overstappen.

  Eerder oneens Van het gas af op vrijwillige basis, zonder tussendoelen en dwang.

  De partij wil inwoners niet met tussendoelen en verplichtingen van het aardgas af dwingen. Ze wil ruimte voor betaalbare, vrijwillige oplossingen; in 2026 stemde het raadslid tegen een routekaart warmtetransitie.

  “Verduurzamen moet een keuze blijven, geen gemeentelijk dwangproject.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: plan met tussendoelen aardgasvrij 2050 (tegen); Raad Hilversum, 4-3-2026: M26-016, tegen
• Warmtenetten laat de gemeente over aan bedrijven en energiecoöperaties, zonder er zelf geld in te steken of risico te lopen.Eerder eens Geen gemeentelijk geld of risico in energieprojecten zonder noodzaak

  Op een aantal plekken worden warmtenetten voorbereid of onderzocht, zoals in de Hilversumse Meent en met warmte uit de rioolwaterzuivering Horstermeer voor wijken in Nederhorst den Berg en Kortenhoef. Sommige partijen willen dat de gemeente zelf (mede-)eigenaar wordt van een publiek warmtebedrijf, zodat zij kan sturen op prijs en duurzame bronnen. Andere vinden dat te riskant voor de gemeentekas.

  Eerder eens Geen gemeentelijk geld of risico in energieprojecten zonder noodzaak

  LFD wil dat de gemeente geen technieken voortrekt met subsidies of voorkeursbeleid en geen blanco cheque geeft voor een gemeentelijk energieproject. Dat wijst op warmtenetten zonder gemeentelijke deelname; over warmtenetten zelf zegt LFD niets.

  “Geen blanco cheque voor een gemeentelijk energieproject.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: Stemgids: 'De gemeente moet laten onderzoeken of een kleine kerncentrale in Hilversum of in de regio mogelijk is'; programma p. 6 (D – Duurzaamheid)
• Ook als omwonenden ervoor zijn, blijft de gemeente zich verzetten tegen grote windturbines in en vlak bij de gemeente.Eerder oneens Geen principieel verbod op windturbines; verzet gaat om omwonenden beschermen.

  De provincie Utrecht onderzoekt of er grote windturbines kunnen komen in de Hoeker- en Garstenpolder, direct tegenover Nederhorst den Berg; hoe hoog en hoeveel staat nog niet vast. De raad van Wijdemeren sprak zich er in 2025 en 2026 tegen uit. Sommige partijen wijzen grote windturbines hier altijd af, andere willen het laten afhangen van wat omwonenden ervan vinden. De gemeente kan zo'n draagvlakmeting zelf organiseren en meewegen, maar de provincie Utrecht beslist over deze plek.

  Eerder oneens Geen principieel verbod op windturbines; verzet gaat om omwonenden beschermen.

  De partij is niet voor gemeentelijke dwang op windturbines en evenmin voor een principieel verbod als eigenaren het vrijwillig willen. Ze verzet zich tegen het doordrukken van grote projecten ten koste van omwonenden; of omwonenden voor zijn, noemt ze niet.

  “LFD is niet voor gemeentelijke dwang vóór zulke projecten, maar evenmin voor een principieel verbod wanneer particuliere eigenaren vrijwillig op hun eigen grond iets willen realiseren.”

  Verkiezingsprogramma: p. 6 (D – Duurzaamheid); Stemgids: grote windmolens vlak bij de dorpen (voor verzet)
• Boeren mogen een kleine windmolen bij hun bedrijf zetten om er hun eigen stroom mee op te wekken.Eerder eens Vrijwillige windmolens op eigen grond niet principieel verbieden.

  Tegen grote windturbines, zoals die worden onderzocht tegenover Nederhorst den Berg, is in de nieuwe gemeente veel verzet. Een kleine windmolen op een boerenerf is veel lager, levert minder stroom en valt minder op in het landschap. De provincie Noord-Holland staat kleine molens tot 15 meter ashoogte onder voorwaarden toe; de gemeente beslist of en waar dat mag.

  Eerder eens Vrijwillige windmolens op eigen grond niet principieel verbieden.

  De partij is tegen een principieel verbod als particuliere eigenaren vrijwillig op eigen grond windenergie willen opwekken. Zulke initiatieven worden beoordeeld op eigendomsrechten, veiligheid en aantoonbare hinder of schade voor derden.

  “Particuliere initiatieven worden beoordeeld volgens objectieve uitgangspunten die ook voor andere ontwikkelingen gelden: eigendomsrechten, veiligheid en aantoonbare hinder of schade voor derden.”

  Verkiezingsprogramma: p. 6 (D – Duurzaamheid)
• Op boerenland mogen zonnepanelen komen, als de grond daarnaast gewoon voor landbouw gebruikt blijft.Eerder eens Zonnevelden op eigen grond niet principieel verbieden.

  Bijna alle partijen willen eerst zonnepanelen op daken. De vraag is of daarnaast ook in de polders en weilanden panelen mogen komen. Een tussenvorm is dat panelen boven of tussen gewassen of weidegrond staan, zodat de boer de grond blijft gebruiken. Waar dat mag, beslist de gemeente in het omgevingsplan.

  Eerder eens Zonnevelden op eigen grond niet principieel verbieden.

  De partij is voor noch tegen zonnevelden als gemeentelijk project, maar tegen een principieel verbod als eigenaren dat vrijwillig op hun eigen grond willen. Ze beoordeelt het op eigendomsrechten, veiligheid en aantoonbare hinder.

  “LFD is niet voor gemeentelijke dwang vóór zulke projecten, maar evenmin voor een principieel verbod wanneer particuliere eigenaren vrijwillig op hun eigen grond iets willen realiseren.”

  Verkiezingsprogramma: p. 6 (D – Duurzaamheid)
• De gemeente laat onderzoeken of er in de regio een kleine kerncentrale kan komen.Eens Onderzoek naar een kleine kerncentrale is prima; geen blanco cheque.

  In november 2025 vroeg de Hilversumse raad om te verkennen of een kleine modulaire kernreactor (SMR) in Hilversum of de regio mogelijk is. Na een eerste verkenning besloot het college in juni 2026 niet verder te onderzoeken: de techniek is nog niet klaar voor de markt en er is geen geschikte plek. De nieuwe raad kan het onderzoek weer oppakken of het dossier sluiten.

  Eens Onderzoek naar een kleine kerncentrale is prima; geen blanco cheque.

  De partij staat open voor onderzoek naar kleine kernreactoren. Onderzoek is nog geen besluit tot bouw; veiligheid, haalbaarheid, kosten en de rol van de overheid moeten worden afgewogen. Het raadslid stemde in 2025 voor de motie.

  “LFD staat open voor onderzoek naar nieuwe energiebronnen, waaronder kleine kernreactoren.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: onderzoek kleine kerncentrale (voor); Raad Hilversum, 12-11-2025: M25-105, voor
• Het omgevingsplan van de gemeente houdt alvast een plek vrij waar later een kleine kerncentrale kan komen.Geen standpunt gevonden

  Ook partijen die onderzoek naar een kleine kerncentrale steunen, verschillen over de volgende stap. Een plek vrijhouden in het omgevingsplan betekent dat daar voorlopig niets anders gebouwd wordt. De vergunning voor een kerncentrale geeft het Rijk, en het college zag in 2026 nog geen geschikte plek in de regio.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Bij code oranje of rood van de Stookwijzer is hout stoken in kachels en open haarden in de gemeente verboden.Geen standpunt gevonden

  Houtrook geeft fijnstof en klachten bij buren, maar veel inwoners verwarmen (deels) met hout. De Stookwijzer geeft per dag aan of het weer stoken extra schadelijk maakt (code oranje of rood). In juli 2025 wees de Hilversumse raad een motie af om regels tegen houtstook vanaf 2028 voor te bereiden; sommige partijen willen een stookverbod bij code oranje of rood.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

Natuur, groen en water

• De gemeente steunt natuurbeheerders als zij kwetsbare stukken heide, bos of plas tijdelijk afsluiten voor bezoekers.Eerder oneens Beperkingen alleen als ze aantoonbaar noodzakelijk en proportioneel zijn.

  Het Goois Natuurreservaat en Natuurmonumenten beheren veel heide, bos en plassengebied in de gemeente. Zij sluiten soms paden of gebieden af om planten en dieren rust te geven, wat tot discussie met inwoners leidt. De gemeente is geen beheerder, maar neemt deel in het bestuur van het Goois Natuurreservaat; in 2024 vroeg de Hilversumse raad daar om natuurbehoud en vrije toegang even zwaar te laten wegen.

  Eerder oneens Beperkingen alleen als ze aantoonbaar noodzakelijk en proportioneel zijn.

  De partij wil natuur beschermen zonder gebieden onnodig af te sluiten. Beperkingen zijn volgens haar alleen gerechtvaardigd als ze aantoonbaar noodzakelijk zijn; samenwerking met terreinbeheerders gaat voor eenzijdige verboden.

  “LFD wil natuur beschermen zonder gebieden onnodig af te sluiten. Wandelen en recreëren moeten mogelijk blijven. Beperkingen zijn alleen gerechtvaardigd als ze aantoonbaar noodzakelijk zijn.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'In de natuurgebieden rond de stad moet vrij wandelen en recreëren net zo zwaar wegen als het beschermen van de natuur' (voor)
• Op de Loosdrechtse Plassen moet het snelvaren en waterskiën stoppen.Eerder oneens Varen moet mogelijk blijven; geen nieuwe verboden op bestaand gebruik

  Op de Loosdrechtse Plassen mag je normaal maximaal 12 km/u varen. Met een ontheffing van de gemeente mag op aangewezen delen harder worden gevaren, tot 60 km/u, bijvoorbeeld om te waterskiën; op zomerse weekenden overdag niet. Na de fusie beslist de nieuwe gemeente over die regels. Voorstanders van stoppen wijzen op natuur en veiligheid, tegenstanders op watersport, vakantie en werkgelegenheid.

  Eerder oneens Varen moet mogelijk blijven; geen nieuwe verboden op bestaand gebruik

  LFD wil dat varen en andere recreatie op de plassen mogelijk blijven, met respect voor natuur en bestaande gebruiksrechten. Nieuwe beperkingen moeten onderbouwd en proportioneel zijn; samenwerking met gebruikers gaat voor eenzijdige verboden. Over snelvaren en waterskiën zegt LFD niets specifieks.

  “Varen, zwemmen en andere recreatie moeten mogelijk blijven, met respect voor natuur, eigendomsrechten en bestaande gebruiksrechten.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: MijnStem: 'Maak een keuze. In het plassengebied inzetten op: meer recreatie / meer rust voor plant en dier'; programma p. 16 (N – Natuur, Landschap & Plassen)
• Booteigenaren en toeristen gaan via gemeentebelastingen meer meebetalen aan schoon water en natuur in het plassengebied.Eerder oneens Bezoekers geen inkomstenbron; toeristenbelasting niet steeds verhogen.

  Hilversum en Wijdemeren heffen toeristenbelasting op overnachtingen. Wijdemeren heeft daarnaast een belasting op overnachten op boten en sinds 2026 een kleine belasting op het verhuren van motorboten (volgens de VVD zo'n 75.000 euro per jaar). Na de fusie moeten deze belastingen gelijkgetrokken worden. De vraag is of bezoekers en booteigenaren meer moeten bijdragen aan het onderhoud van water en natuur.

  Eerder oneens Bezoekers geen inkomstenbron; toeristenbelasting niet steeds verhogen.

  De partij was tegen de invoering van toeristenbelasting en wil niet dat die steeds wordt verhoogd om andere uitgaven te betalen. Over een belasting op booteigenaren zegt ze niets.

  “Wij willen voorkomen dat toeristenbelasting steeds opnieuw wordt verhoogd om andere gemeentelijke uitgaven te financieren.”

  Verkiezingsprogramma: p. 23 (T – Toerisme & Recreatie)
• Om meer woningen te bouwen mag de gemeente kleine stukken openbaar groen in wijken en dorpen bebouwen.Eerder eens Absoluut verbod op bebouwing van openbaar groen niet verstandig.

  In Hilversum is in 2024 afgesproken dat in de meest versteende buurten het aandeel openbaar groen niet verder mag dalen. Tegelijk is er grote woningnood en wordt gezocht naar bouwplekken, ook op kleine groenstroken of grasvelden. De keuze is of zulk groen mag wijken voor woningen.

  Eerder eens Absoluut verbod op bebouwing van openbaar groen niet verstandig.

  De partij vindt een absoluut verbod op het verdwijnen van openbaar groen niet verstandig: soms is dat nodig voor woningen, bereikbaarheid of veiligheid. Plannen worden op hun merites beoordeeld. In 2024 stemde het raadslid wel voor een amendement om groen in versteende wijken te behouden.

  “Soms zijn aanpassingen nodig voor woningen, bereikbaarheid of veiligheid.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'In buurten met weinig groen mag er geen openbaar groen meer verdwijnen' (tegen)
• Bij elk nieuwbouwplan is de groennorm 3-30-300 verplicht, ook als er daardoor minder woningen passen.Eerder oneens Gemeente schrijft bij particuliere bouw niet meer groen voor dan nodig.

  De 3-30-300-norm betekent: vanuit elk huis drie bomen zien, 30 procent van de buurt onder bladerdak en binnen 300 meter een park of groene plek. Veel partijen noemen de norm als richtlijn of ambitie. De vraag is of hij een harde eis wordt die voorgaat op het aantal woningen.

  Eerder oneens Gemeente schrijft bij particuliere bouw niet meer groen voor dan nodig.

  De partij wil bij particuliere ontwikkelingen niet meer voorschrijven dan nodig is voor concrete publieke belangen en rechten van derden. Een verplichte groennorm die woningen kost past daar niet bij; de norm zelf noemt ze niet.

  “Bij particuliere ontwikkelingen schrijft de gemeente niet méér voor dan noodzakelijk is ter bescherming van concrete publieke belangen en rechten van derden.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 9 (G – Groen & Buitengebied)
• Een boom mag wijken voor een bouw- of wegenplan, als er in de buurt een stevige nieuwe boom voor terugkomt.Eens Boom mag wijken als er in de buurt echt herplant wordt.

  Voor het kappen van grotere bomen is vaak een vergunning nodig: in Hilversum voor bomen vanaf 30 centimeter stamdoorsnede, in Wijdemeren voor bomen die op een speciale 'Groene Kaart' staan. Bij bouw- en wegenplannen sneuvelen regelmatig bomen, met een herplantplicht als compensatie. Partijen verschillen over de vraag of herplant genoeg is of dat bestaande bomen in principe moeten blijven staan.

  Eens Boom mag wijken als er in de buurt echt herplant wordt.

  De partij vindt dat niet elke boom koste wat kost moet blijven staan. Bij verdwijnende gemeentelijke bomen gaat daadwerkelijke herplant in de omgeving voor een afkoopfonds.

  “Wanneer gemeentelijke bomen verdwijnen, heeft daadwerkelijke herplant in de omgeving onze voorkeur boven een afkoopfonds”

  Verkiezingsprogramma: p. 9 (G – Groen & Buitengebied)
• In woonwijken maait de gemeente het groen vaker, zodat het er verzorgd uitziet, ook als er dan minder bloemen en insecten zijn.Midden Doelgericht maaien: natuur waar zinvol, maaien waar veiligheid of recreatie het vraagt.

  Hilversum maait op veel plekken minder vaak om bloemen, bijen en vlinders kansen te geven. Sommige inwoners vinden plantsoenen en bermen daardoor rommelig of onveilig. De gemeente bepaalt zelf hoe vaak en waar zij maait.

  Midden Doelgericht maaien: natuur waar zinvol, maaien waar veiligheid of recreatie het vraagt.

  De partij kiest voor doelgericht maaibeheer: waar ecologisch beheer aantoonbaar zinvol is krijgt de natuur ruimte, waar veiligheid, recreatie of overzicht telt wordt tijdig gemaaid.

  “Wij kiezen voor doelgericht maaibeheer.”

  Verkiezingsprogramma: p. 9 (G – Groen & Buitengebied)
• In de polders bij de plassen moet een deel van de landbouwgrond nieuwe natuur worden.Eerder oneens Goed beheer gaat voor nieuwe natuurprojecten; eigendom en gebruik respecteren.

  Met het Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen (2017) is afgesproken dat er tot 2027 honderden hectares nieuwe natuur bij komen, onder meer bij Kortenhoef, de Weersloot en de Ster van Loosdrecht. Dat gaat vaak ten koste van weidegrond. De provincie heeft het voortouw; de gemeente kan meewerken, aanjagen of afremmen.

  Eerder oneens Goed beheer gaat voor nieuwe natuurprojecten; eigendom en gebruik respecteren.

  De partij vindt goed beheer belangrijker dan steeds nieuwe natuurprojecten en wil eigendom en bestaand gebruik respecteren, met samenwerking met agrariërs boven eenzijdige beperkingen. Tussen meer ruimte voor landbouw of voor natuur kiest ze niet.

  “Goed beheer gaat vóór steeds nieuwe natuurprojecten.”

  Verkiezingsprogramma: p. 16 (N – Natuur, Landschap & Plassen); MijnStem: 'In het buitengebied meer ruimte geven aan'
• De gemeente verzet zich tegen strengere stikstofregels voor boeren bij de plassen, ook als de natuur daardoor trager herstelt.Eerder eens Geen disproportionele stikstofeisen voor agrariërs, binnen de gemeentelijke bevoegdheid.

  Het kabinet presenteerde in juni 2026 stikstofplannen met extra regels voor boeren in zones van 500 of 1.000 meter rond kwetsbare natuur. Welke gebieden en boeren precies onder die regels vallen, is nog niet besloten. De regels komen van Rijk en provincie, maar de gemeente kan meewerken, ruimte bieden voor andere inkomsten of bezwaar maken.

  Eerder eens Geen disproportionele stikstofeisen voor agrariërs, binnen de gemeentelijke bevoegdheid.

  De partij wil binnen haar bevoegdheden voorkomen dat agrariërs, inwoners en ondernemers met disproportionele eisen rond onder meer stikstof worden geconfronteerd. De gemeente heeft daarbij beperkte macht.

  “Ook bij circulaire economie, stikstof en energiebeleid voorkomt de gemeente binnen haar bevoegdheden dat inwoners, agrariërs, verenigingen en ondernemers met disproportionele eisen worden geconfronteerd.”

  Verkiezingsprogramma: p. 13 (K – Klimaatbeleid)

Zorg, welzijn en armoede

• Alleen inwoners met een inkomen op bijstandsniveau krijgen nog minimaregelingen, zoals hulp bij schoolkosten, sport of de collectieve zorgverzekering.Oneens Minimaregelingen tot 130% van bijstandsniveau, om de armoedeval te beperken.

  Hilversum en Wijdemeren geven minimaregelingen, zoals hulp bij schoolkosten, sport of de collectieve zorgverzekering, aan inwoners met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. Daardoor krijgen ook werkenden met een laag loon en mensen net boven de bijstand deze hulp. Na de fusie worden de regelingen samengevoegd. Een lagere grens kost minder geld en maakt meer verdienen aantrekkelijker; de huidige grens helpt ook mensen die net boven de bijstand zitten.

  Oneens Minimaregelingen tot 130% van bijstandsniveau, om de armoedeval te beperken.

  De partij wil armoederegelingen tot 130% van de bijstandsnorm, zodat ondersteuning niet direct wegvalt zodra iemand iets meer verdient en werken loont.

  “Een grens van 130% van de bijstandsnorm helpt de armoedeval te beperken en zorgt dat werken daadwerkelijk loont.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Armoederegelingen voor inwoners op' (100 = 130% van bijstandsniveau)
• De geplande besparing van miljoenen op de jeugdzorg in 2029 en 2030 gaat door.Oneens Niet bezuinigen op jeugdhulp; bespaar op het systeem.

  De kosten van jeugdzorg stijgen al jaren, en het Rijk geeft gemeenten vanaf 2028 minder geld omdat het verwacht dat die kosten dalen. In de voorjaarsnota 2026 van Hilversum staat een besparing op jeugdzorg van ongeveer 1 miljoen euro in 2029 en 2 miljoen euro per jaar vanaf 2030, na eerst te investeren in buurtteams, hulp in groepen en meer lichte hulp dichtbij school en gezin. Een voorstel om die besparing te schrappen kreeg in juli 2026 geen meerderheid.

  Oneens Niet bezuinigen op jeugdhulp; bespaar op het systeem.

  De partij wil de geplande jeugdbesparing niet: ze stemde in 2026 voor schrappen ervan. Bezuinigen moet op bureaucratie en verspilling, niet op hulp die kinderen nodig hebben.

  “Bespaar op het systeem, niet op de hulp die kinderen daadwerkelijk nodig hebben.”

  Stemgedrag in de raad: Raad Hilversum, 1-7-2026: A26-88 (besparing jeugd 2029-2030 schrappen), voor, verworpen 7-28; Stemgids: 'De gemeente mag niet miljoenen bezuinigen op de jeugdzorg' (voor)
• De gemeente scheldt de eigen bijdrage voor Wmo-hulp kwijt voor inwoners met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum.Geen standpunt gevonden

  Wie hulp uit de Wmo krijgt, zoals huishoudelijke hulp, begeleiding of een hulpmiddel, betaalt een eigen bijdrage: nu een vast bedrag per maand. Hilversum schold die bijdrage eerder kwijt voor lage inkomens; voorstellen in 2024 en 2025 om dat te behouden of terug te brengen kregen geen meerderheid. Kwijtschelding kost de gemeente geld dat elders gevonden moet worden.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Lichte hulp, zoals huishoudelijke hulp of dagbesteding, is zoveel mogelijk zonder aanvraag en beoordeling te krijgen, ook als die hulp minder op maat is.Geen standpunt gevonden

  Bij de Wmo kan de gemeente hulp regelen als 'algemene voorziening' (vrij binnenlopen, voor iedereen hetzelfde, zonder indicatie) of als maatwerk na een persoonlijk onderzoek en besluit. Hilversum biedt bijvoorbeeld sinds 2025 lichte dagbesteding aan zonder aanvraag of indicatie. Algemene voorzieningen zijn sneller en goedkoper; maatwerk past beter bij de persoon en geeft meer rechten om bezwaar te maken.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Per wijk of dorp werkt de gemeente met één vaste zorgaanbieder voor jeugdhulp en Wmo, ook als inwoners dan minder te kiezen hebben.Oneens Inwoners moeten kunnen kiezen tussen aanbieders.

  De gemeente koopt jeugdhulp en Wmo-hulp in bij veel verschillende zorgbedrijven. Een voorstel uit 2022 om het aantal aanbieders terug te dringen kreeg geen meerderheid. Minder aanbieders geeft vaste gezichten en meer grip op kwaliteit en kosten. Meer aanbieders geeft inwoners keuze, bijvoorbeeld voor zorg die bij hun geloof of situatie past, en uitwijkmogelijkheden bij wachtlijsten.

  Oneens Inwoners moeten kunnen kiezen tussen aanbieders.

  De partij wil dat inwoners waar mogelijk kunnen kiezen tussen verschillende zorgaanbieders. In 2022 stemde het raadslid ook tegen een plan om het aantal zorgaanbieders terug te dringen.

  “Inwoners moeten waar mogelijk kunnen kiezen tussen verschillende aanbieders en oplossingen.”

  Verkiezingsprogramma: p. 29 (Z – Zorg & Samenleving); Raad Hilversum, 8-6-2022: M22-36a, tegen
• Wie bijstand krijgt en kan werken, moet iets terugdoen voor de samenleving, zoals vrijwilligerswerk.Eerder eens Wederkerigheid mag, mits individueel, tijdelijk en zonder verdringing van werk

  De Participatiewet geeft gemeenten de mogelijkheid om van mensen in de bijstand een tegenprestatie te vragen, zoals vrijwilligerswerk of klussen in de buurt. Gemeenten bepalen zelf of en hoe streng ze dat toepassen. Voorstanders zien het als wederkerigheid; tegenstanders als dwang die mensen niet helpt aan werk.

  Eerder eens Wederkerigheid mag, mits individueel, tijdelijk en zonder verdringing van werk

  LFD vindt bijstand niet volledig vrijblijvend en noemt wederkerigheid een kernwaarde, maar mensen in de bijstand zijn geen gratis arbeidskrachten. Afspraken over maatschappelijke inzet moeten individueel, proportioneel en tijdelijk zijn en mogen geen betaald werk verdringen.

  “Ondersteuning is niet volledig vrijblijvend wanneer daar wettelijke verplichtingen tegenover staan. Maar uitkeringsgerechtigden zijn evenmin een reservoir van gratis arbeidskrachten.”

  Verkiezingsprogramma: p. 26 (W – Werk & Inkomen)
• In elk dorp en elke wijk zonder buurthuis zorgt de gemeente voor een ontmoetingsplek, en betaalt zij die.Eerder oneens Niet elke wijk of elk dorp hoeft een gemeentelijk buurthuis.

  Niet elke wijk of elk dorp heeft een buurthuis of dorpshuis; in sommige dorpen draaien plekken zoals de Buurtkamer 3D (Kortenhoef, 's-Graveland, Ankeveen) op vrijwilligers. Een ontmoetingsplek helpt tegen eenzaamheid, maar kost geld voor ruimte en begeleiding. De keuze is of de gemeente dat overal regelt en betaalt, of overlaat aan bewoners waar die behoefte er is.

  Eerder oneens Niet elke wijk of elk dorp hoeft een gemeentelijk buurthuis.

  De partij ziet de waarde van buurthuizen, maar vindt dat bestaande voorzieningen en initiatieven uit de samenleving voorgaan. Behoefte en meerwaarde moeten leidend zijn.

  “De LFD ziet de waarde van buurthuizen, maar niet iedere wijk of ieder dorp heeft automatisch een gemeentelijk buurthuis nodig.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'In alle wijken en dorpen een buurthuis openen'
• De gemeente beoordeelt de subsidie van buurthuizen en wijkcentra elk jaar opnieuw, op basis van wat ze hebben bereikt.Eens Subsidie regelmatig toetsen op noodzaak en resultaat; geen vijfjarige verplichting.

  Wijk- en buurtcentra krijgen nu elk jaar opnieuw subsidie en moeten die elk jaar aanvragen en verantwoorden. Een voorstel om ze voor vijf jaar subsidie te geven kreeg in november 2025 geen meerderheid. Jaarlijks toetsen geeft de raad grip op het geld; meerjarige subsidie geeft vrijwilligers zekerheid en minder papierwerk.

  Eens Subsidie regelmatig toetsen op noodzaak en resultaat; geen vijfjarige verplichting.

  De partij wil geen vijfjarige subsidie voor wijkcentra en toetst subsidies regelmatig op noodzaak, resultaten en kosten. Het raadslid stemde in 2025 tegen de motie voor vijfjarige subsidie.

  “LFD wil dat gemeenschapsgeld controleerbaar wordt besteed en subsidies regelmatig worden getoetst op noodzaak, resultaten en kosten.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Wijk- en buurtcentra moeten voor vijf jaar subsidie krijgen' (tegen); Raad Hilversum, 12-11-2025: M25-111, tegen

Veiligheid en handhaving

• Als er extra geld komt voor veiligheid, gaat dat liever naar meer jongerenwerkers dan naar meer boa's.Geen standpunt gevonden

  Boa's zijn handhavers van de gemeente: zij spreken mensen aan en kunnen boetes geven. Jongerenwerkers zoeken jongeren op en proberen overlast te voorkomen voordat die ontstaat. Het geld voor veiligheid is beperkt, dus partijen moeten kiezen waar het meeste heen gaat.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Boa's besteden hun tijd vooral aan ernstige overlast en intimidatie, en minder aan foutparkeren, hondenpoep en andere kleine overtredingen.Eens Handhaving gericht op schade, geweld en ernstige overlast, niet op regelzucht.

  Het aantal boa's is beperkt, dus de gemeente kiest waar zij op letten. Nu schrijven boa's ook bonnen voor kleine overtredingen zoals verkeerd parkeren of hondenpoep. Deze keuze gaat over de prioriteit: zware overlast eerst, of ook de kleine ergernissen streng aanpakken.

  Eens Handhaving gericht op schade, geweld en ernstige overlast, niet op regelzucht.

  De partij wil dat handhaving zich in de eerste plaats richt op concrete schade, bedreiging, geweld, diefstal, vernieling en ernstige overlast. Extra boa's zijn voor haar bedoeld tegen overlast en onveiligheid, niet voor meer regelzucht.

  “Handhaving richt zich in de eerste plaats op concrete schade, bedreiging, geweld, diefstal, vernieling en ernstige overlast.”

  Verkiezingsprogramma: p. 18 (O – Openbare Orde); MijnStem: 'Meer BOA’s inzetten in het uitgaansgebied'
• De gemeente hangt ook buiten het centrum camera's op, op plekken waar vaak overlast is.Eerder oneens Cameratoezicht beperken tot waar noodzaak en effectiviteit zijn aangetoond.

  In het uitgaansgebied van Hilversum hangen camera's die de politie gebruikt; de raad stemde in 2023 in met verlenging tot 2028. De burgemeester besluit waar camera's komen, binnen de regels die de raad stelt. De vraag is of camera's ook naar andere overlastplekken moeten komen, zoals tunnels of plekken waar vaak ongeregeldheden zijn. Voorstanders wijzen op opsporing en afschrikking, tegenstanders op privacy en het verplaatsen van problemen.

  Eerder oneens Cameratoezicht beperken tot waar noodzaak en effectiviteit zijn aangetoond.

  De partij wil cameratoezicht beperken tot plekken waar noodzaak en effectiviteit zijn aangetoond. Geen gezichtsherkenning en geen ongerichte massasurveillance.

  “De LFD wil cameratoezicht beperken tot waar noodzaak en effectiviteit zijn aangetoond.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Cameratoezicht op straat' (24: beperken)
• Hilversum verlaagt het maximum aantal coffeeshops.Oneens Aantal coffeeshops niet beperken.

  Hilversum heeft een maximum van acht coffeeshops, en dat maximum is bereikt; voor zover bekend zijn er in de dorpen van Wijdemeren geen coffeeshops. De burgemeester stelt dit beleid vast; de raad kan wel vragen om een lager maximum. Een lager maximum betekent dat een gesloten coffeeshop niet terugkomt. Voorstanders willen minder drugsgebruik en overlast, tegenstanders vrezen meer straathandel.

  Oneens Aantal coffeeshops niet beperken.

  De partij wil het aantal coffeeshops niet beperken: ondernemers die zich aan de regels houden en geen overlast veroorzaken moeten kunnen ondernemen.

  “De LFD wil het aantal coffeeshops niet beperken.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Het aantal coffeeshops verminderen'
• Bestaande coffeeshops dicht bij een school mogen op hun plek blijven, zolang ze zich aan de regels houden.Eerder eens Ondernemers die zich aan de regels houden moeten kunnen blijven ondernemen.

  Volgens de gemeente liggen de meeste Hilversumse coffeeshops binnen 350 meter loopafstand van een school. Hilversum gebruikt sinds 2013 geen vaste minimumafstand tot scholen, maar stelt via een keurmerk andere eisen aan coffeeshops. Deze keuze gaat erover of de gemeente bestaande coffeeshops bij scholen laat zitten of ze dwingt te verhuizen of te sluiten.

  Eerder eens Ondernemers die zich aan de regels houden moeten kunnen blijven ondernemen.

  De partij vindt dat coffeeshops die zich aan de regels houden en geen overlast geven ruimte moeten krijgen. Over de afstand tot scholen zegt ze niets.

  “Ondernemers die zich aan de regels houden en geen overlast veroorzaken, moeten de ruimte krijgen om te ondernemen.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: MijnStem: 'Het aantal coffeeshops verminderen'

Asiel, opvang en samenleven

• Als de Spreidingswet verdwijnt, houdt de gemeente haar opvangplekken voor asielzoekers gewoon open.Oneens Wettelijke plicht nakomen, maar niet vrijwillig opvang overnemen als die vervalt.

  De Spreidingswet verplicht sinds 2024 elke gemeente om een deel van de opvang van asielzoekers te regelen. Een aantal Kamerleden heeft een wetsvoorstel ingediend om die wet in te trekken; de Raad van State raadde dat in 2026 af en er is nog niet over gestemd. Zonder de wet beslist de gemeente zelf of zij opvang blijft bieden. Hilversum vangt nu asielzoekers op in Hotel Gooiland en bereidt nieuwe locaties voor; de tijdelijke noodopvang in Loosdrecht stopte in oktober 2026.

  Oneens Wettelijke plicht nakomen, maar niet vrijwillig opvang overnemen als die vervalt.

  De partij wil dat de gemeente wettelijke verplichtingen nakomt, maar niet vrijwillig opvangtaken overneemt als die verplichting vervalt. In 2026 stemde het raadslid voor de motie om geen vrijwillige medewerking aan de Spreidingswet te verlenen.

  “LFD vindt dat de gemeente wettelijke verplichtingen moet nakomen, maar niet vrijwillig nieuwe opvangtaken moet overnemen als die verplichting vervalt.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'De gemeente moet asielzoekers blijven opvangen, ook als de Spreidingswet wordt ingetrokken' (tegen); Raad Hilversum, 1-7-2026: M26-86, voor
• Opvang komt op vaste plekken in wijken en dorpen die blijven, in plaats van op tijdelijke locaties met een einddatum.Oneens Opvang tijdelijk, kleinschalig en toetsbaar; geen langdurige locaties.

  Opvang kan tijdelijk zijn, zoals de noodopvang in het gemeentehuis van Loosdrecht die in oktober 2026 stopte, of voor langere tijd op een vaste plek in een wijk. Hilversum kiest voor locaties voor langere tijd, zoals bij het Noordse Bosje (tien jaar). Een einddatum geeft omwonenden zekerheid, maar betekent dat steeds opnieuw een nieuwe plek gezocht moet worden.

  Oneens Opvang tijdelijk, kleinschalig en toetsbaar; geen langdurige locaties.

  De partij wil wettelijke opvang tijdelijk, kleinschalig en toetsbaar uitvoeren. Nieuwe langdurige of grootschalige locaties krijgen niet vanzelfsprekend medewerking.

  “Nieuwe langdurige of grootschalige opvanglocaties krijgen niet vanzelfsprekend medewerking.”

  Verkiezingsprogramma: p. 3 (A – Asiel & Migratie)
• Bij een nieuwe opvanglocatie hebben de omwonenden het laatste woord, niet de gemeenteraad.Eerder eens Nieuwe opvang alleen met instemming van de omgeving

  Bij de keuze van een opvanglocatie kunnen omwonenden worden geïnformeerd, advies geven of echt kunnen tegenhouden. Nu kiest het college de locaties, binnen de kaders van de gemeenteraad. Onder de Spreidingswet kan het Rijk een gemeente die niets regelt in het uiterste geval opdragen om opvang te realiseren.

  Eerder eens Nieuwe opvang alleen met instemming van de omgeving

  De partij vindt dat nieuwe opvanglocaties er alleen mogen komen met instemming van de omgeving. Volgens haar programma beslist de gemeenteraad wel in het openbaar, met vroegtijdige betrokkenheid van inwoners.

  “Nieuwe opvanglocaties mogen niet zonder daadwerkelijke betrokkenheid en instemming van de omgeving worden doorgedrukt.”

  Reactie van de partij in Hilversums Nieuws: Hilversums Nieuws, 12-11-2026: 'Nieuwe opvanglocaties ... omwonenden vooraf kunnen instemmen' (eens); programma p. 4
• Het Hilversumse opvangbeleid uit 2023, met kleinschalige opvang in de wijk, gaat na de fusie ook gelden voor de dorpen.Geen standpunt gevonden

  In 2023 sprak Hilversum met inwoners over asielopvang. Daaruit kwam een kader dat de raad in december 2023 bijna unaniem vaststelde: enkele kleinere locaties verspreid over de stad, voor gemengde groepen, ook gezinnen. Inwoners van Wijdemeren praatten daar niet over mee. Het kader doortrekken naar de dorpen geeft snel duidelijkheid; het opnieuw openbreken (zoals de VVD wil, met willekeurig gekozen inwoners) geeft de dorpen een eigen stem, maar kost tijd.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Statushouders wachten op een sociale huurwoning net zo lang als andere woningzoekenden, zonder eigen voorrangsregeling.Eens Geen voorrang voor statushouders op sociale huurwoningen.

  Statushouders zijn asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen. De gemeente moet elk half jaar een vast aantal van hen een woning geven en doet dat nu vooral met voorrang op sociale huur. Landelijke regels staan die voorrang nog toe; een landelijk verbod is in 2026 juist uit de nieuwe huisvestingswet gehaald. Zonder voorrang blijven statushouders langer in de opvang, waardoor daar plekken bezet blijven.

  Eens Geen voorrang voor statushouders op sociale huurwoningen.

  De partij vindt dat een verblijfsvergunning geen automatisch voorrangsbewijs voor een sociale huurwoning mag zijn. Ze wil gelijke behandeling van woningzoekenden; het raadslid stemde in 2023 ook voor afschaffing van de voorrang.

  “Een verblijfsvergunning mag geen automatisch voorrangsbewijs voor een sociale huurwoning zijn.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: statushouders voorrang sociale huurwoning (tegen); Raad Hilversum, 8-3-2023: A23-49, voor
• Als het Rijk stopt met geld voor LHBTI-beleid, betaalt de gemeente dat beleid en de organisaties zelf door.Eerder oneens Geen beleid voor groepen op basis van identiteit

  Hilversum is een 'regenbooggemeente': met geld van het Rijk steunt zij beleid en organisaties voor LHBTI'ers (lesbische vrouwen, homo's, biseksuelen, transgender en intersekse personen). Het huidige programma van het Rijk liep tot en met 2026 en het is niet zeker of en hoe dat geld doorgaat. Doorbetalen kost de gemeente geld dat ook elders kan.

  Eerder oneens Geen beleid voor groepen op basis van identiteit

  LFD wil dat de gemeente inwoners niet indeelt in groepen op basis van onder meer seksuele gerichtheid en geen belastinggeld gebruikt om ideologische overtuigingen uit te dragen. Over het regenbooggeld zelf zegt LFD niets.

  “De gemeente deelt inwoners niet onnodig in groepen in op basis van afkomst, geslacht, geloof, seksuele gerichtheid of andere identiteitskenmerken.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: p. 20 (Q – Quota & Inclusie)

Economie, centrum en media

• Op het Media Park komen flink meer woningen, ook als er daardoor minder ruimte overblijft voor mediabedrijven.Geen standpunt gevonden

  Het Media Park in Hilversum is het grootste mediacluster van Nederland; volgens de gemeente komt meer dan een kwart van de banen in Hilversum uit de creatieve sector. De vraag is hoeveel van de vrije ruimte en lege gebouwen daar naar woningen gaat. Eens betekent: woningbouw krijgt daar een groot deel van de ruimte; oneens: mediabedrijven gaan voor en woningen zijn hooguit een aanvulling.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• De bouw van Bruisend Hart op het Oosterspoorplein wordt uitgesteld tot de gemeente het financieel weer aankan.Eerder oneens Steunt Bruisend Hart, maar bewaakt kosten kritisch.

  Bruisend Hart is het plan voor de oostkant van station Hilversum (Oosterspoorplein) met ongeveer 150 woningen, waarvan een derde sociale huur, en een nieuw groen plein. De raad stelde het stedenbouwkundig plan in mei 2024 vast en de wijziging van het omgevingsplan in 2025; de eerste werkzaamheden staan gepland vanaf 2027. Het is een grote investering in een tijd waarin de gemeente moet bezuinigen. Uitstel spaart nu geld, maar vertraagt woningen en kan later extra kosten geven.

  Eerder oneens Steunt Bruisend Hart, maar bewaakt kosten kritisch.

  De partij steunt de verdere ontwikkeling van Bruisend Hart, maar niet tegen elke prijs. Kosten, planning en gevolgen moeten kritisch bewaakt worden; wijzigingen vragen een nieuwe afweging.

  “LFD steunt de verdere ontwikkeling van Bruisend Hart, maar niet tegen elke prijs.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Het plan Bruisend Hart ... moet doorgaan zoals de raad het heeft vastgesteld' (voor); Raad Hilversum, 15-5-2024: stedenbouwkundig plan, voor
• Het winkelgebied in het centrum van Hilversum wordt kleiner; lege winkels aan de randen worden woningen.Geen standpunt gevonden

  In het centrum van Hilversum staan winkels leeg, vooral in de aanloopstraten rond het kernwinkelgebied, zoals de Havenstraat. Een kleiner winkelgebied concentreert bezoekers en maakt woningen mogelijk in de randen. De andere keuze is de aanloopstraten juist versterken, bijvoorbeeld met de bestaande subsidie voor het opknappen van gevels.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• De gemeente beperkt de openingstijden van winkels op zondag weer.Oneens Ondernemer bepaalt zelf of de winkel op zondag open is.

  Met de Winkeltijdenverordening 2024 mogen winkels in Hilversum op zondagen en feestdagen ruimer open; winkeliers kiezen zelf of ze opengaan. Na de fusie moeten de regels voor stad en dorpen gelijk worden. Tegenstanders van ruime zondagsopening wijzen op de zondagsrust en op kleine winkeliers die het niet kunnen bijbenen tegen grote ketens.

  Oneens Ondernemer bepaalt zelf of de winkel op zondag open is.

  De partij wil dat winkels op zondag ruimer open mogen en dat de ondernemer dat zelf bepaalt. Het raadslid stemde in 2024 wel tegen de Winkeltijdenverordening; de reden staat er niet bij.

  “Een ondernemer bepaalt zelf wanneer de winkel opengaat, ook op zondag.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Winkels moeten op zondag ruimer open mogen' (voor)
• De gemeente blijft geld uitgeven aan citymarketing om bezoekers naar Hilversum en de plassen te trekken.Eerder oneens Toerisme faciliteren, niet met gemeentegeld stimuleren

  Hilversum betaalt mee aan Hilversum Marketing, dat de stad promoot als 'Mediastad'; regionaal is er Visit Gooi & Vecht. Na de fusie kan die promotie ook de dorpen en de Loosdrechtse Plassen gaan omvatten. Oneens betekent: minder of geen gemeentegeld voor promotie, en het geld anders besteden.

  Eerder oneens Toerisme faciliteren, niet met gemeentegeld stimuleren

  De partij geeft toerisme graag de ruimte, maar vindt dat ondernemers, inwoners en verenigingen voor het aanbod zorgen. De gemeente faciliteert met bereikbaarheid, veiligheid en heldere regels en subsidieert niet.

  “Stimuleren betekent faciliteren, niet subsidiëren.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: MijnStem: 'Toerisme in de gemeente stimuleren'; programma p. 23 (T – Toerisme & Recreatie)
• De verplichte ondernemersbijdrage aan het Stadsfonds wordt afgeschaft.Geen standpunt gevonden

  Sinds 2015 betalen eigenaren en gebruikers van bedrijfspanden in Hilversum een opslag op de onroerendezaakbelasting (nu 10,25 procent) voor het Stadsfonds, samen ruim 1,5 miljoen euro per jaar. De gemeente geeft dat geld aan de stichting Stadsfonds, waarin ondernemers het besteden aan onder meer evenementen, 'schoon, heel en veilig' en Hilversum Marketing. Na de fusie gaan ook bedrijven in de dorpen het Hilversumse tarief met deze opslag betalen; daardoor stijgt hun belasting.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Rond de Loosdrechtse Plassen mag ruimte komen voor meer jachthavens, vakantieparken en horeca.Midden Kiest niet tussen recreatie en natuur op de plassen

  Het plassengebied is een belangrijk recreatiegebied en tegelijk beschermde natuur (Natura 2000). Ondernemers willen soms uitbreiden; de gemeente beslist via het omgevingsplan waar dat mag, binnen regels van provincie en Rijk voor de natuur. Partijen verschillen over de vraag of er groei bij mag komen of dat de huidige omvang genoeg is.

  Midden Kiest niet tussen recreatie en natuur op de plassen

  LFD kiest bewust niet tussen meer recreatie en meer rust voor de natuur: de plassen moeten zorgvuldig beheerd én beleefd worden. Wel wil LFD toerisme ruimte geven door te faciliteren, niet te subsidiëren.

  “De LFD kiest niet tussen recreatie en natuur. De plassen zijn er om zorgvuldig te beheren én te beleven.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Maak een keuze. In het plassengebied inzetten op: meer recreatie / meer rust voor plant en dier'

Cultuur, sport en onderwijs

• Hilversum gaat net zoveel geld aan kunst en cultuur uitgeven als andere steden van dezelfde grootte.Eerder oneens Meer cultuursubsidie is niet vanzelfsprekend; eerst kerntaken.

  Hilversum geeft volgens onder meer PRO minder uit aan cultuur dan vergelijkbare gemeenten; een voorstel uit 2022 voor 250.000 euro per jaar extra kreeg geen meerderheid. Na de fusie worden de subsidieregels van Hilversum en Wijdemeren samengevoegd, en de nieuwe raad kiest hoeveel geld er naar cultuur gaat. Meer geld voor cultuur betekent minder ruimte voor andere uitgaven of hogere lasten, terwijl de gemeentefinanciën onder druk staan.

  Eerder oneens Meer cultuursubsidie is niet vanzelfsprekend; eerst kerntaken.

  De partij vindt dat meer geld voor kunst en cultuur niet vanzelfsprekend is en geeft voorrang aan particuliere initiatieven en kerntaken. In 2022 stemde het raadslid wel voor een amendement met extra cultuurgeld.

  “Kunst en cultuur zijn waardevol, maar meer gemeentelijke subsidies zijn niet vanzelfsprekend.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'De gemeente moet meer geld uitgeven aan kunst en cultuur' (tegen); Raad Hilversum, 9-11-2022: A22-93, voor
• Een cultureel project krijgt hooguit vijf jaar subsidie; daarna moet het zonder geld van de gemeente verder.Eerder eens Subsidies krijgen een einddatum; verlenging na openbare beoordeling.

  Naast vaste subsidies voor instellingen geeft de gemeente projectsubsidies aan nieuwe culturele initiatieven. De VVD wil dat zulke steun altijd eindig is; andere partijen willen juist meerjarige zekerheid, zodat initiatieven en vrijwilligers vooruit kunnen plannen.

  Eerder eens Subsidies krijgen een einddatum; verlenging na openbare beoordeling.

  De partij wil dat subsidies een vooraf vastgestelde einddatum krijgen en dat structurele afhankelijkheid van gemeentegeld wordt afgebouwd. Verlenging is mogelijk na openbare beoordeling; een vaste grens van vijf jaar noemt ze niet.

  “Subsidies krijgen een vooraf vastgestelde einddatum, tenzij een wettelijke verplichting dit onmogelijk maakt.”

  Verkiezingsprogramma: p. 24 (U – Uitgaven & Subsidies)
• Verenigingen en dorpshuizen in de dorpen van Wijdemeren houden na de fusie minstens vier jaar dezelfde subsidie als nu.Geen standpunt gevonden

  Hilversum en Wijdemeren hebben elk eigen regels voor subsidies aan verenigingen, dorpshuizen en cultuur. Na de fusie worden die gelijkgetrokken (geharmoniseerd). Een garantie geeft verenigingen in Loosdrecht, Kortenhoef, 's-Graveland, Ankeveen en Nederhorst den Berg zekerheid, maar stelt een gelijke verdeling over de hele gemeente uit.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• De gemeente betaalt mee om grote sportevenementen naar Hilversum te halen, zoals een marathon of een triatlon op de plassen.Eerder oneens Faciliteren, niet subsidiëren

  Hilversum heeft al evenementen als de City Run en in Nederhorst den Berg is een sprinttriatlon. Sommige partijen willen grotere, ook (inter)nationale evenementen die bezoekers trekken; andere geven het geld liever aan kleine evenementen die inwoners zelf in buurten en dorpen organiseren, of vinden dat evenementen zichzelf moeten bedruipen.

  Eerder oneens Faciliteren, niet subsidiëren

  LFD wil toerisme en evenementen ruimte geven, maar vindt dat ondernemers, inwoners en verenigingen ze organiseren. De gemeente zorgt voor regels, veiligheid en bereikbaarheid; stimuleren betekent voor LFD faciliteren, niet subsidiëren.

  “Stimuleren betekent faciliteren, niet subsidiëren.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: MijnStem: 'Toerisme in de gemeente stimuleren'; programma p. 23 (T – Toerisme & Recreatie)
• De regels voor monumenten worden soepeler, zodat eigenaren hun pand makkelijker kunnen verduurzamen of verbouwen.Geen standpunt gevonden

  De nieuwe gemeente telt veel monumenten, met veel werk van architect Dudok en beschermde dorpsgezichten in de dorpen. Voor veranderingen aan een monument, zoals zonnepanelen of isolatie, zijn vaak een vergunning en advies van een commissie nodig. Soepeler regels maken verduurzamen en verbouwen makkelijker, maar kunnen het historische karakter aantasten.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Een school in een monumentaal gebouw krijgt nieuwbouw als dat goedkoper en beter is; het oude pand krijgt een andere functie.Geen standpunt gevonden

  Verschillende scholen zitten in monumentale gebouwen, waaronder scholen van Dudok. De gemeente betaalt de schoolgebouwen en heeft een huisvestingsplan voor scholen tot 2039 met grote investeringen. De keuze is of de gemeente deze gebouwen renoveert en verduurzaamt voor onderwijs, of nieuwe scholen bouwt en de oude panden bijvoorbeeld voor wonen gebruikt.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

Bestuur, fusie en dorpen

• Elk dorp en elke wijk krijgt een eigen, door de inwoners gekozen dorps- of wijkraad.Eerder oneens Lokale organisatie bepalen inwoners zelf; geen extra bestuurslaag.

  Een dorps- of wijkraad is een groep inwoners die namens het dorp of de wijk meepraat met de gemeente. De vraag is of elk dorp en elke wijk zo'n raad krijgt die door de inwoners wordt gekozen, of dat de gemeente dat aan dorpen en wijken zelf laat of inspraak op een andere manier regelt.

  Eerder oneens Lokale organisatie bepalen inwoners zelf; geen extra bestuurslaag.

  De partij vindt dat inwoners zoveel mogelijk zelf bepalen hoe ze zich lokaal organiseren. Dorps- en wijkraden kunnen nuttig zijn, maar mogen geen extra bestuurslaag worden.

  “Hoe inwoners zich lokaal organiseren, bepalen zij zoveel mogelijk zelf.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: MijnStem: 'Dorps- en wijkraden laten kiezen door bewoners'
• Dorps- en wijkraden mogen zelf besluiten nemen over zaken die alleen hun eigen dorp of wijk raken, in plaats van alleen advies te geven.Eerder eens Besluiten dicht bij inwoners, maar geen extra bestuurslaag

  Een dorps- of wijkraad kan de gemeente adviseren, of zelf beslissen over bijvoorbeeld een eigen budget of de inrichting van een plein. De Gemeentewet maakt het mogelijk om bevoegdheden over te dragen aan zo'n raad, maar de gemeenteraad houdt het laatste woord over de begroting. Tegenstanders vrezen een extra bestuurslaag tussen inwoners en gemeenteraad.

  Eerder eens Besluiten dicht bij inwoners, maar geen extra bestuurslaag

  LFD wil zeggenschap zo dicht mogelijk bij inwoners leggen en dorpen en wijken ruimte geven voor eigen besluiten binnen gemeentelijke kaders. Voorwaarde is dat dorps- en wijkraden geen extra bestuurslaag worden.

  “De LFD wil zeggenschap zo dicht mogelijk bij inwoners leggen. Dorps- en wijkraden kunnen daarbij een nuttige rol spelen, maar moeten geen extra bestuurslaag worden.”

  Afgeleid uit wat de partij over een verwant punt zegt: MijnStem: 'Dorps- en wijkraden laten kiezen door bewoners'; programma p. 14 (L – Lokale dienstverlening & Leefbaarheid)
• Elk dorp krijgt een eigen gemeenteloket dat minstens één dag per week open is, ook als dat extra geld kost.Eens Gemeenteloket in elk dorp, dichtbij de inwoners.

  Voor bijvoorbeeld een paspoort of rijbewijs konden inwoners terecht bij het stadskantoor in Hilversum en het gemeentehuis in Loosdrecht. Het loket in Loosdrecht sluit eind december 2026; vanaf januari 2027 is er alleen het stadskantoor in Hilversum. De vraag is hoe dichtbij de gemeente in de dorpen moet zijn: een vast loket per dorp, spreekuren in dorpshuizen, een mobiel loket dat langs de dorpen rijdt, of vooral hulp via internet en telefoon, op afspraak.

  Eens Gemeenteloket in elk dorp, dichtbij de inwoners.

  De partij wil dat gemeentelijke dienstverlening dichtbij blijft en wil gemeenteloketten in alle dorpen. Het aantal openingsdagen noemt ze niet.

  “De LFD wil dat gemeentelijke dienstverlening dichtbij blijft.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Gemeenteloketten in alle dorpen instellen'
• De nieuwe gemeente geeft de dorpen de komende jaren voorrang bij investeringen, ook als plannen in de stad daardoor moeten wachten.Oneens Geen strijd tussen stad en dorpen; iedereen goede dienstverlening.

  De fusie volgde op financiële en bestuurlijke problemen in Wijdemeren; meerdere partijen wijzen op achterstallig onderhoud aan wegen en voorzieningen in de dorpen. De nieuwe gemeente moet kiezen hoe ze geld verdeelt tussen stad en dorpen. Sommige partijen willen de dorpen een gegarandeerd budget geven, andere willen investeren waar de nood het hoogst is, zonder vooraf onderscheid tussen stad en dorp.

  Oneens Geen strijd tussen stad en dorpen; iedereen goede dienstverlening.

  De partij wil dat de herindeling geen financiële strijd tussen stad en dorpen wordt. Iedere inwoner heeft recht op goede dienstverlening, waar die ook woont; ze kiest voor lokaal maatwerk, niet voor bevoordeling van de ene kern.

  “De herindeling mag geen financiële strijd worden tussen stad en dorpen.”

  Reactie van de partij in Hilversums Nieuws: Hilversums Nieuws, 5-11-2026: 'meer geld investeren in de dorpen' (oneens)
• Na de fusie worden regels, tarieven en subsidies zo snel mogelijk in de hele gemeente gelijk getrokken.Eerder oneens Maatwerk per dorp en wijk in plaats van automatische uniformering.

  Hilversum en Wijdemeren hadden elk eigen regels, belastingen en subsidies; die moeten na de fusie op elkaar worden afgestemd (harmoniseren). De raad stelde in oktober 2026 een routekaart vast voor het gelijktrekken van het dorpen- en wijkenbeleid. De keuze is hoe snel en hoe ver: overal hetzelfde, of bewust verschillen per kern laten bestaan.

  Eerder oneens Maatwerk per dorp en wijk in plaats van automatische uniformering.

  De partij kiest voor maatwerk in plaats van automatische uniformering. Bestaande lokale regelingen worden niet vanzelfsprekend geharmoniseerd, zeker niet naar het duurste of meest beperkende niveau.

  “LFD kiest daarom voor maatwerk in plaats van automatische uniformering.”

  Verkiezingsprogramma: p. 14 (L – Lokale dienstverlening & Leefbaarheid)
• Kleine evenementen in de dorpen blijven na de fusie vrij van leges.Eens Kleine dorpsevenementen houden hun vrijstelling van leges.

  Leges zijn de kosten die de gemeente rekent voor een vergunning, bijvoorbeeld voor een evenement. In Hilversum is voor een heel klein evenement een gratis melding genoeg, maar voor een evenement met vergunning betaal je leges; in Wijdemeren zijn kleine, niet-commerciële dorpsevenementen vrijgesteld. Die vrijstelling blijft in 2027 voorlopig gelden in de dorpen; later moet de raad kiezen of het verschil blijft, of dat overal dezelfde regel komt, eventueel met subsidie als compensatie.

  Eens Kleine dorpsevenementen houden hun vrijstelling van leges.

  De partij wil de bestaande vrijstelling van leges voor kleine, niet-commerciële dorpsevenementen na de fusie behouden.

  “LFD wil de bestaande vrijstelling van leges na de fusie behouden.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'Kleine evenementen in de dorpen moeten na de fusie geen leges hoeven te betalen' (voor)
• Een referendum is een advies: de gemeenteraad mag na afweging anders besluiten dan de uitslag.Eens Raadgevend referendum voor grote omkeerbare besluiten.

  Hilversum heeft sinds 2017 een correctief raadgevend referendum: inwoners kunnen na een raadsbesluit om een stemming vragen, maar de raad beslist uiteindelijk zelf. In Wijdemeren werd een voorstel voor een referendumregeling in 2024 verworpen. Een bindend referendum, waarbij de uitslag de raad verplicht, kan volgens de huidige wet niet; sommige partijen willen dat de raad de uitslag toch altijd volgt.

  Eens Raadgevend referendum voor grote omkeerbare besluiten.

  De partij wil dat een raadgevend referendum mogelijk is, aan te vragen met een haalbaar aantal handtekeningen. Een meerderheid kan grondrechten en minderheidsrechten niet zomaar opzijzetten.

  “Bij grote, omkeerbare gemeentelijke besluiten moet een raadgevend referendum mogelijk zijn.”

  Verkiezingsprogramma: p. 11 (I – Inwonersparticipatie)
• Hilversum regelt meer zelf en minder samen met de andere gemeenten in de Regio Gooi en Vechtstreek.Geen standpunt gevonden

  In de Regio Gooi en Vechtstreek werken de Gooise gemeenten samen, onder meer aan opvang en bescherming, Veilig Thuis, vrouwenopvang en afvalinzameling. Na de fusie is Hilversum, met ongeveer 119.000 inwoners, veruit de grootste gemeente in de regio. In de Metropoolregio Amsterdam (MRA) praat Hilversum nu mee via de regio; sommige partijen willen daar een eigen plek of taken terughalen, andere willen de samenwerking juist versterken met meer zeggenschap voor de raden.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

Geld en belastingen

• Als de begroting een tekort heeft, mogen de lokale belastingen omhoog om voorzieningen als buurthuizen, bibliotheek en zorg te sparen.Oneens Eerst bezuinigen op niet-kerntaken en subsidies, pas daarna lasten.

  De nieuwe gemeente verwacht krappe jaren: het Rijk geeft vanaf 2028 minder geld, en volgens meerdere partijen brengt Wijdemeren achterstallig onderhoud mee. Een tekort kan de raad dichten door minder uit te geven of door de OZB en andere heffingen te verhogen. Bij 'eens' gaat het behoud van voorzieningen voor lage lasten; bij 'oneens' gaat de gemeente eerst snijden in eigen uitgaven, ook als voorzieningen dan krimpen.

  Oneens Eerst bezuinigen op niet-kerntaken en subsidies, pas daarna lasten.

  De partij verhoogt de lokale lasten niet om tekorten te dichten. Eerst snijdt ze in niet-kerntaken, onnodig beleid, subsidies en bureaucratie; noodzakelijke voorzieningen en kerntaken moeten wel op orde blijven.

  “De LFD verhoogt de lokale lasten niet om begrotingstekorten te dichten.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Tekorten op de begroting oplossen door:'
• De OZB blijft de komende vier jaar meestijgen met de inflatie, in plaats van omlaag te gaan.Eerder oneens Woonlasten niet harder dan inflatie en waar mogelijk verlagen.

  De OZB wordt per 2027 in de hele gemeente gelijk getrokken op het Hilversumse niveau: woningeigenaren in Wijdemeren gaan daardoor minder betalen, in Hilversum stijgen de woonlasten in 2027 met ongeveer 4% omdat de inflatie hoger is. Daarna is het uitgangspunt dat de woonlasten (OZB, afval- en rioolheffing) jaarlijks met de inflatie meestijgen. Veel partijen willen dat zo houden; een kleinere groep wil de OZB echt verlagen door de gemeente minder te laten doen.

  Eerder oneens Woonlasten niet harder dan inflatie en waar mogelijk verlagen.

  De partij wil dat de woonlasten niet harder stijgen dan de inflatie en ze waar mogelijk verlagen. Meestijgen met de inflatie is dus hooguit het plafond.

  “LFD wil de lokale lasten niet alleen begrenzen, maar waar mogelijk verlagen.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: woonlasten niet harder dan inflatie (voor)
• Bij een tekort horen subsidies voor cultuur, evenementen en maatschappelijke organisaties bij de eerste uitgaven die omlaag gaan.Eens Bij tekort eerst snijden in subsidies en niet-kerntaken.

  De gemeente geeft jaarlijks subsidie aan onder meer culturele instellingen, verenigingen, welzijnswerk en evenementen. Na de fusie moeten de regelingen van Hilversum en Wijdemeren worden samengevoegd. Bij een tekort is subsidie een post die de raad relatief snel kan verlagen, maar dat raakt clubs en instellingen direct.

  Eens Bij tekort eerst snijden in subsidies en niet-kerntaken.

  De partij wil bij tekorten eerst snijden in niet-kerntaken, onnodig beleid, subsidies en bureaucratie, en pas daarna lasten verhogen.

  “Eerst wordt gesneden in niet-kerntaken, onnodig beleid, subsidies en bureaucratie.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Tekorten op de begroting oplossen door:'
• Voor afval betaalt elk huishouden hetzelfde vaste bedrag, hoeveel restafval het ook aanbiedt.Eerder eens Eenvoudige afvalheffing, geen gedragssturing; neigt naar vast bedrag.

  De afvalstoffenheffing is nu in Hilversum en Wijdemeren een vast bedrag per huishouden, dat alleen afhangt van het aantal personen en niet van de hoeveelheid afval. Een deel van de partijen wil dat je minder betaalt als je goed scheidt en weinig restafval hebt, bijvoorbeeld via een chip in de container. Tegenstanders vrezen illegaal dumpen, meer administratie en hogere rekeningen voor gezinnen met veel luiers of incontinentiemateriaal.

  Eerder eens Eenvoudige afvalheffing, geen gedragssturing; neigt naar vast bedrag.

  De partij kiest voor een eenvoudige en transparante afvalheffing tegen zo laag mogelijke kosten, zonder gedragssturing. Tussen een vast bedrag en betalen naar hoeveelheid neigt ze naar een vast bedrag per huishouden.

  “De LFD kiest voor een eenvoudige en transparante afvalheffing tegen zo laag mogelijke kosten.”

  Antwoord van de partij in MijnStem: MijnStem: 'Afvalheffing op basis van:'
• De toeristen- en forensenbelasting blijven laag, om bezoekers en eigenaren van recreatiewoningen te ontzien.Eens Toeristenbelasting niet steeds verhogen; tegen forensenbelasting.

  Forensenbelasting betalen mensen met een tweede huis of recreatiewoning in de gemeente; die gold alleen in Wijdemeren, maar geldt vanaf 2027 in de hele nieuwe gemeente, met een maximum van ongeveer 1.500 euro per jaar. Toeristenbelasting betalen gasten per overnachting; die bestaat al in beide gemeenten. Meer opbrengst hieruit kan de lasten voor inwoners drukken, maar raakt ook recreatieondernemers aan de plassen en in de stad.

  Eens Toeristenbelasting niet steeds verhogen; tegen forensenbelasting.

  De partij was tegen invoering van toeristenbelasting en wil voorkomen dat die steeds wordt verhoogd. Het raadslid stemde in 2025 ook tegen invoering van een forensenbelasting.

  “LFD was tegen de invoering van toeristenbelasting.”

  Verkiezingsprogramma: p. 23 (T – Toerisme & Recreatie); Raad Hilversum, 12-11-2025: M25-109 forensenbelasting, tegen
• Om dure inhuur te verminderen neemt de gemeente meer eigen mensen in vaste dienst, ook als het ambtelijk apparaat daardoor groeit.Geen standpunt gevonden

  Vrijwel alle partijen willen minder dure externe inhuur en adviesbureaus. De echte keuze is wat ervoor in de plaats komt: eigen vaste medewerkers (meer ambtenaren) of minder taken en een kleiner apparaat. De fusie levert ook besparingen op bestuur en management op die op beide manieren kunnen worden ingezet.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Om de schuld te beperken worden grote investeringen, zoals nieuwe schoolgebouwen, over meer jaren gespreid.Geen standpunt gevonden

  Hilversum heeft een oplopende schuld, en de nieuwe gemeente staat voor grote uitgaven aan schoolgebouwen en onderhoud aan wegen, bruggen en beschoeiing. Volgens de voorjaarsnota 2026 komt de schuld over tien jaar ruim boven de grens van 130% van de jaarinkomsten die de gemeente zichzelf heeft gesteld. Spreiden over meer jaren houdt de schuld en de rentelasten lager, maar betekent dat scholen en wegen langer moeten wachten.

  Geen standpunt gevonden

  In het programma en de andere bronnen is hierover geen duidelijk standpunt gevonden.

• Bij nieuwe projecten in het centrum kiest de gemeente voor eenvoudige en goedkope materialen, ook als het resultaat minder uitstraling heeft.Eerder eens Sobere en functionele inrichting; mooi mag, maar niet tegen elke prijs.

  Voor de Kerkbrink in het centrum van Hilversum stemde de raad in 2023 in met een nieuw ontwerp, met onder meer natuursteen en een fontein, en met een hoger budget. Bij volgende projecten in het centrum, zoals rond het station en het Oosterspoorplein, speelt opnieuw de vraag of de gemeente kiest voor kwaliteit en uitstraling of voor een sobere, goedkopere uitvoering.

  Eerder eens Sobere en functionele inrichting; mooi mag, maar niet tegen elke prijs.

  De partij wil bij de Kerkbrink een sobere, functionele inrichting en niet tegen elke prijs. In 2023 stemde het raadslid wel voor het definitieve ontwerp met hoger krediet.

  “Mooi mag, maar niet tegen elke prijs.”

  Antwoord van de partij in Stemgids Hilversum: Stemgids: 'De herinrichting van de Kerkbrink moet soberder en goedkoper' (voor)

Doe de stemwijzer